Chiếm đảo Kharg: “Đòn quyết định” hay bước đi thảm họa?

Dù từng xây dựng hình ảnh chính trị gắn với việc chấm dứt các cuộc chiến kéo dài, ông Trump nay lại để ngỏ khả năng thực hiện một bước đi quân sự táo bạo. Điều này phần nào phản ánh mối quan tâm lâu dài của ông đối với yếu tố dầu mỏ trong các tính toán chiến lược.

Giới chuyên gia hiện chia thành hai luồng quan điểm rõ rệt. Ở phía ủng hộ, một số nhà phân tích quân sự tin rằng việc kiểm soát Kharg có thể tạo ra lợi thế vượt trội cho Mỹ. Theo cách nhìn này, hòn đảo nằm trong Vịnh Ba Tư không chỉ là một mục tiêu địa lý, mà còn là “van khóa” của nguồn thu dầu mỏ Iran. Phần lớn lượng dầu xuất khẩu của Tehran đều đi qua khu vực này, nên nếu bị kiểm soát, nguồn tài chính then chốt của Iran có thể bị bóp nghẹt.

Từ góc độ đó, Kharg được xem như một công cụ gây sức ép mạnh mẽ, buộc Iran phải xuống thang trong các hoạt động quân sự, đặc biệt là những hành động liên quan đến an ninh hàng hải. Không chỉ dừng ở phạm vi song phương, động thái này còn có thể phát đi thông điệp cứng rắn về việc bảo vệ trật tự năng lượng toàn cầu, nhất là khi khu vực này gắn liền với tuyến vận tải chiến lược qua Eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, không ít chuyên gia cảnh báo đây có thể là một “canh bạc” nguy hiểm. Theo họ, việc chiếm giữ Kharg không đồng nghĩa với khả năng kiểm soát lâu dài. Hòn đảo nằm cách bờ biển Iran chỉ khoảng 32 km, khiến bất kỳ lực lượng nào đổ bộ cũng dễ dàng rơi vào tầm tấn công của tên lửa, pháo binh và UAV từ đất liền.

Bài toán không chỉ nằm ở việc đánh chiếm, mà còn ở khả năng duy trì hiện diện trong điều kiện liên tục bị uy hiếp. Việc triển khai lực lượng tới một vị trí sâu trong Vịnh Ba Tư cũng tạo ra độ trễ nhất định, cho phép Iran có thời gian chuẩn bị phòng thủ và phản công.

Ngay cả khi ưu thế trên không nghiêng về phía Mỹ và đồng minh, Iran vẫn được cho là còn đủ năng lực tiến hành các đòn tấn công từ ven biển. Điều này khiến mọi lực lượng đóng trên đảo phải đối mặt với nguy cơ bị tập kích liên tục, biến Kharg thành điểm nóng khó kiểm soát.

Bên cạnh rủi ro quân sự, hệ lụy kinh tế cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Kharg gắn chặt với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, nên bất kỳ biến động nào tại đây đều có thể gây chấn động thị trường dầu mỏ, kéo theo tác động dây chuyền tới kinh tế thế giới.

Một câu hỏi lớn khác cũng được đặt ra: nếu chiến dịch thành công, điều gì sẽ diễn ra tiếp theo? Ai sẽ kiểm soát hòn đảo và làm thế nào để duy trì ổn định trong một khu vực vốn đầy biến động? Những băn khoăn này gợi lại các bài học từ những cuộc xung đột trước đây, nơi chiến thắng quân sự không đồng nghĩa với thành công dài hạn.

Tựu trung, phương án chiếm đảo Kharg được nhìn nhận như một nước cờ nhiều rủi ro. Trong kịch bản thuận lợi, Mỹ có thể giành lợi thế chiến lược và gây sức ép mạnh lên Iran. Nhưng ngay cả khi đạt được mục tiêu đó, việc giữ vững thành quả vẫn là thách thức lớn hơn nhiều.

Ngược lại, nếu mọi thứ diễn biến xấu, chiến dịch có thể kéo dài và đẩy Washington vào một cuộc đối đầu tiêu hao, thậm chí kích hoạt một cuộc khủng hoảng năng lượng quy mô toàn cầu. Với những yếu tố đó, Kharg không chỉ là một mục tiêu quân sự, mà còn là phép thử đối với mọi tính toán chiến lược trong bối cảnh căng thẳng leo thang.