Bản đồ đại học thế giới chuyển dịch: Phương Tây chững lại, giáo dục đại học châu Á bứt phá ngoạn mục

Quy tụ gần 2.300 cơ sở giáo dục đại học đến từ 118 quốc gia và vùng lãnh thổ – quy mô lớn nhất từ trước đến nay, bảng xếp hạng năm nay ghi nhận vị thế thống trị của các trường phương Tây bắt đầu lung lay, nhường bước cho sự thăng hoa chưa từng có của các đại diện đến từ châu Á.

Dù nhóm 10 trường dẫn đầu vẫn là những tên tuổi quen thuộc với 7 đại diện từ Mỹ và 3 đại diện từ Anh – nơi Đại học Oxford (Anh) giữ vững ngôi vương 11 năm liên tiếp cùng điểm tuyệt đối 100/100 ở tiêu chí môi trường nghiên cứu, bất ngờ lớn nhất lại nằm ngay phía sau.

Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) đã tăng một bậc để vươn lên vị trí thứ 11 thế giới, vượt qua Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ (ETH Zurich). Đây là cột mốc lịch sử khi lần đầu tiên một trường đại học châu Á vượt qua toàn bộ các đại học ở châu Âu lục địa. Không dừng lại ở đó, bảng xếp hạng năm nay còn lần đầu chứng kiến châu Á có thêm hai cái tên khác góp mặt trong top 15 là Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc) và Đại học Quốc gia Singapore.

Theo đánh giá của THE, vị thế độc tôn của giáo dục đại học Anh và Mỹ đang bị đe dọa nghiêm trọng. Dù vẫn chiếm số lượng đông đảo nhất trong top 200, sự hiện diện của cả hai quốc gia này đều sụt giảm so với năm trước. Hơn 50% số đại học của Anh không thể thăng hạng trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tài chính đang phủ bóng đen lên các chỉ số nghiên cứu. Về phía Mỹ, có tới 46% cơ sở giáo dục đại học bị tụt hạng và chỉ 33% có sự cải thiện, nguyên nhân xuất phát từ việc suy giảm năng lực nghiên cứu, sức ảnh hưởng trích dẫn cùng lượng sinh viên quốc tế sụt giảm.

Khu vực châu Âu cũng không tránh khỏi đà suy yếu khi cả 4 trường đại học xếp hạng cao nhất của Pháp đều đồng loạt tụt khoảng 10 bậc. Các quốc gia khác như Bỉ, Hà Lan và Tây Ban Nha mỗi nước cũng đánh mất một đại diện trong nhóm 200 trường hàng đầu thế giới.

Đông Á và Đông Nam Á thăng hoa, diện mạo mới cho giáo dục khu vực

Trái ngược với sự ảm đạm của phương Tây, khu vực Đông Á và Đông Nam Á ghi nhận bước tiến toàn diện nhờ nâng cao rõ rệt điểm số ở trụ cột nghiên cứu và công tác giảng dạy. Lần đầu tiên trong lịch sử, một đại diện của Malaysia là Đại học Malaya đã ghi danh vào top 200 thế giới, trong khi Trung Quốc cũng đóng góp thêm 4 cơ sở mới vào nhóm tinh hoa này.

Tại Hàn Quốc, 4 trên 5 trường đại học hàng đầu ghi nhận bước tiến về thứ hạng. Nổi bật là Đại học Sungkyunkwan khi có năm thứ 4 liên tiếp thăng hạng, riêng kỳ xếp hạng này đã nhảy vọt tới 19 bậc để tiến thẳng vào top 70 thế giới; còn Đại học Korea bứt phá gần 30 bậc để từ ngoài top 150 áp sát nhóm top 130.

Bảng xếp hạng của THE – một trong bốn tổ chức xếp hạng học thuật có tầm ảnh hưởng lớn nhất hành tinh – được tính toán dựa trên 18 chỉ số thuộc 5 trụ cột then chốt, gồm: chất lượng nghiên cứu (chiếm tỷ trọng 30%), chất lượng giảng dạy (29,5%), môi trường nghiên cứu (29%), tính quốc tế (7,5%), cùng chỉ số thu nhập và bằng sáng chế công nghiệp (4%).

Trong bức tranh chung đó, Việt Nam đóng góp 14 cơ sở giáo dục đại học lọt vào bảng xếp hạng năm nay, bao gồm ba gương mặt mới được bổ sung, song chưa ghi nhận đại diện nào cải thiện được thứ hạng của mình.

PV (SHTT)