Vụ Nhiệt điện Quảng Ninh "phù phép" dữ liệu môi trường: Lời khai của Phó Tổng Giám đốc hé lộ công nghệ làm giả chỉ số xả thải

Một chuyên án chấn động vừa được Bộ Công an triệt phá, bóc trần đường dây làm sai lệch dữ liệu quan trắc môi trường quy mô lớn chưa từng có trên phạm vi toàn quốc. Với sự tiếp tay của đơn vị cung cấp thiết bị, hàng loạt doanh nghiệp lớn đã ngang nhiên can thiệp vào hệ thống máy tính để biến những con số xả thải vượt ngưỡng thành chỉ số "đẹp", tạo ra một bức tranh môi trường giả tạo nhằm đánh lừa cơ quan quản lý.

Thủ đoạn "cắt đôi, giảm ba" chỉ số khí thải tại các nhà máy nhiệt điện

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã chính thức khởi tố 74 bị can đến từ 59 doanh nghiệp và đơn vị quản lý nhà nước về môi trường. Trong số những cái tên gây chú ý nhất là ông Lê Việt Cường, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh. Cùng bị bắt tạm giam với ông Cường còn có các cán bộ kỹ thuật của đơn vị này về tội "Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức".

Tại cơ quan điều tra, lãnh đạo Nhiệt điện Quảng Ninh đã thừa nhận hành vi điều chỉnh hệ số khí thải tại 3 trạm quan trắc của công ty. Bằng cách sử dụng phần mềm can thiệp, các đối tượng đã "phù phép" giảm chỉ số đầu ra thực tế xuống chỉ còn một nửa hoặc 1/3. Thủ đoạn tinh vi này giúp dữ liệu truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường luôn nằm trong ngưỡng an toàn, dù thực tế nhà máy đang xả thải vượt quy chuẩn. Không chỉ riêng Nhiệt điện Quảng Ninh, danh sách sai phạm còn gọi tên nhiều "ông lớn" khác trong ngành nhiệt điện, sản xuất nhôm, thép tại Hải Phòng, Thái Bình.

Bi kịch tại doanh nghiệp "kinh tế xanh" Biwase

Vụ án còn gây sốc khi "vòi bạch tuộc" vươn tới cả những doanh nghiệp vốn được quảng bá là đi đầu trong công nghệ xanh và tái chế rác thải tuần hoàn. Tại Công ty Biwase (TP.HCM), cơ quan công an đã khởi tố 6 cán bộ, bao gồm cả Giám đốc Ngô Chí Thắng và Phó Giám đốc Phạm Thanh Hùng.

Dù luôn tự hào về công nghệ xử lý hiện đại và bảo vệ môi trường, nhưng vì lo ngại bị xử phạt hoặc đình chỉ hoạt động khi chỉ số xả thải vượt ngưỡng, lãnh đạo Biwase đã chủ ý "nhờ" đơn vị cung cấp thiết bị can thiệp để duy trì các thông số lý tưởng. Phó Tổng Giám đốc Phạm Thanh Hùng khai nhận đã chỉ đạo nhân viên móc nối với đối tác để làm sai lệch dữ liệu truyền về cơ quan quản lý, đảm bảo hệ thống lúc nào cũng "về đích" đúng tiêu chuẩn.

Sự tiếp tay từ "ông trùm" thiết bị quan trắc Việt An

"Nút thắt" quan trọng nhất của đại án này nằm ở Công ty cổ phần kỹ thuật môi trường Việt An – đơn vị chiếm hơn 50% thị phần cung cấp hệ thống quan trắc cả nước. Chủ tịch HĐQT Nguyễn Hoài Thi và Giám đốc kinh doanh Nguyễn Hoài Bách đã bị bắt tạm giam với cáo buộc trực tiếp hỗ trợ khách hàng làm sai lệch chỉ số.

Lời khai của Nguyễn Hoài Thi đã hé lộ một sự thật đáng ngại: việc làm giả số liệu không hề khó khăn. Các đối tượng chỉ cần thay đổi cấu hình thiết bị phân tích hoặc sử dụng phần mềm điều khiển từ xa là có thể can thiệp trực tiếp vào hệ thống hút mẫu. Đáng phẫn nộ hơn, sau khi cung cấp thiết bị, Công ty Việt An còn tận tình "hướng dẫn" khách hàng cách vận hành và điều chỉnh thông số sao cho có lợi nhất, biến công cụ giám sát của nhà nước thành món đồ chơi trong tay các doanh nghiệp xả thải.

Thiếu tướng Thân Văn Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C05), đánh giá đây là phương thức phạm tội cực kỳ nguy hiểm và tinh vi. Thay vì xả thải lén lút, các đối tượng đã can thiệp vào "hệ thống dây thần kinh" giám sát của nhà nước để hợp thức hóa hành vi phá hoại môi trường trong thời gian dài. 

Hiện cơ quan công an đang tiếp tục rà soát gần 160 trạm quan trắc trên toàn quốc để làm sạch dữ liệu và nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường bền vững.