Thế giới
27/10/2026 16:2316 năm sau cuộc giải cứu chấn động thế giới, 33 thợ mỏ Chile sống ra sao?
Đầu tháng 10, kênh truyền hình National Geographic phát sóng bộ phim tài liệu ba tập Chilean Mine Rescue: Race Against Time, tái hiện cuộc giải cứu từng gây chấn động thế giới. Bộ phim có sự tham gia của Omar Reygadas, một trong 33 thợ mỏ được đưa lên mặt đất năm 2010. Sau 16 năm, câu chuyện được kể lại chi tiết qua lời những người trong cuộc, đồng thời hé lộ những khó khăn họ phải đối mặt sau khi thoát khỏi lòng đất.
69 ngày mắc kẹt dưới lòng đất
Ngày 5/8/2010, một khối đá lớn sập xuống mỏ đồng San José ở miền bắc Chile, chặn đường ra và khiến 33 công nhân mắc kẹt ở độ sâu 700 m. Trong điều kiện tối tăm, nhiệt độ cao và nguồn thức ăn dần cạn kiệt, nhóm thợ mỏ phải tìm cách duy trì sự sống và giữ vững tinh thần.
Quản đốc Luis Urzúa đứng ra phân chia khẩu phần, duy trì trật tự, trong khi Mario Gómez, người lớn tuổi nhất nhóm, hướng dẫn các công nhân cầu nguyện.
Ngày 22/8, sau 17 ngày mất liên lạc với thế giới bên ngoài, mũi khoan thăm dò cuối cùng cũng xuyên tới nơi các công nhân trú ẩn. Nhóm thợ nhanh chóng gắn lên đầu mũi khoan mẩu giấy báo tin cả 33 người vẫn còn sống.
Từ thời điểm đó, lực lượng cứu hộ bắt đầu chuyển nước, thức ăn và thuốc men xuống lòng đất qua những đường ống nhỏ, đồng thời tìm cách mở rộng lối thoát. Sau 52 ngày tiếp tục triển khai công tác cứu hộ, khoang cứu nạn Fénix 2 lần lượt đưa từng người lên mặt đất vào ngày 13/10. Hàng triệu khán giả trên thế giới theo dõi trực tiếp khoảnh khắc những người thợ mỏ trở về.
Ám ảnh tâm lý đeo bám sau ngày trở về
Sau cuộc giải cứu, 33 thợ mỏ trở thành tâm điểm chú ý. Họ liên tục nhận lời mời ra nước ngoài, tham dự sự kiện, đóng quảng cáo và trả lời phỏng vấn. Tuy nhiên, sự quan tâm dồn dập từ truyền thông cũng khiến việc trở lại cuộc sống bình thường trở nên khó khăn.
Theo Omar Reygadas, nhiều người trong nhóm bắt đầu xuất hiện các triệu chứng sang chấn tâm lý sau khi thoát khỏi mỏ sâu.
Yonni Barrios thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm, đội mũ bảo hộ, bật đèn trên mũ rồi ngồi trong phòng khách tối, tái hiện những gì từng trải qua dưới đường hầm. Với Carlos Mamani, thợ mỏ người Bolivia, một lần tiếp xúc với bụi từ máy sàng đất đã khơi lại ký ức về vụ sập mỏ. Ông mở cửa xe và la hét trong trạng thái hoảng loạn.
Alex Vega, một thành viên khác, quyết định rời công việc dưới hầm để chuyển sang làm thợ máy trên mặt đất. Dù vậy, những giấc mơ về tiếng đá rơi vẫn liên tục ám ảnh ông. Để vượt qua nỗi sợ, Vega cùng anh rể xuống một mỏ sâu 300 m, sau đó được cha giúp làm quen trở lại với những hầm lò nhỏ trong suốt 7 ngày.
Trong giai đoạn khủng hoảng, nhà tâm lý học Alberto Iturra thuộc Hiệp hội An toàn Chile và chuyên gia Albert W. Holland từ NASA đã hỗ trợ các công nhân chuẩn bị tinh thần tái hòa nhập cộng đồng. Các chuyên gia khuyến nghị họ dành thời gian bên gia đình, từng bước quay lại công việc. Nhiều người phải tiếp tục trị liệu trong khoảng 12-15 tháng.
Từ người hùng được săn đón đến cảnh chật vật tìm việc
Không chỉ chịu những tổn thương tinh thần, các thợ mỏ còn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm sinh kế sau khi sự chú ý của công chúng dần giảm xuống.
Omar Reygadas từng hợp tác với con trai mở một mỏ khai thác, nhưng dự án phải đóng cửa do quặng không đạt tiêu chuẩn. Sau đó, ông cũng không được nhận trở lại ngành khai khoáng.
Những thành viên còn lại trong nhóm 33 người tản đi nhiều nơi để tìm việc. Họ chủ yếu giữ liên lạc qua tin nhắn và từng thống nhất không trả lời phỏng vấn riêng lẻ nhằm duy trì sự quan tâm của truyền thông, nhất là khi không thể trở lại nghề cũ.
Sau 16 năm, bộ phim tài liệu của National Geographic đưa câu chuyện giải cứu năm nào trở lại với khán giả quốc tế. Tuy nhiên, tại Chile, nhóm thợ mỏ từng được cả thế giới dõi theo lại hiếm khi được nhắc đến. Lần gần nhất có 14 người cùng trở lại mỏ San José là vào năm 2025. Một số thành viên khác chỉ gặp lại nhau tại tang lễ của Mario Gómez năm 2024.
Cuộc giải cứu lịch sử và câu hỏi về an toàn lao động
Nhìn lại sự kiện, Omar Reygadas cho rằng tai nạn tại mỏ San José chưa tạo ra những thay đổi thực chất về an toàn lao động trong ngành khai khoáng.
Theo ông, các quy định được ban hành trên giấy sẽ không mang nhiều ý nghĩa nếu không được thực thi nghiêm túc tại chính nơi công nhân làm việc.
Cuộc giải cứu năm 2010 từng trở thành biểu tượng của hy vọng và sức mạnh con người trước nghịch cảnh. Nhưng phía sau khoảnh khắc đoàn tụ được hàng triệu người chứng kiến là hành trình dài của những người sống sót, khi họ phải tìm cách vượt qua ám ảnh, ổn định cuộc sống và đối diện với những khó khăn chưa kết thúc sau ngày trở về.
QT (SHTT)