"Đế chế máu" CJNG và tương lai mịt mù của băng đảng bạo lực nhất Mexico sau cái chết của El Mencho

Cơn cuồng nộ này bùng phát ngay sau khi "trái tim" của tổ chức – ông trùm khét tiếng Nemesio Ruben Oseguera Cervantes, biệt danh El Mencho – bị tiêu diệt trong một chiến dịch quân sự cân não tại thị trấn Tapalpa, bang Jalisco vào ngày 22/2/2026. Sự nằm xuống của El Mencho không chỉ đánh dấu cái kết của một kẻ đào tẩu bị truy nã gắt gao nhất thế giới, mà còn mở ra một chương mới đầy bất định và đẫm máu cho tương lai của Mexico.

Từ tàn dư nội chiến đến đội quân "Diệt Zeta"

Hành trình quyền lực của CJNG là một câu chuyện về sự tàn nhẫn và tham vọng không giới hạn, trỗi dậy từ đống tro tàn của những cuộc thanh trừng nội bộ. Tiền thân của tổ chức này là Milenio, một băng đảng hoạt động từ thập niên 90 mà El Mencho từng là một thành viên sau quãng thời gian ngắn ngủi làm cảnh sát tại bang Jalisco. Sau khi thụ án tù tại Mỹ và bị trục xuất vào năm 1997, El Mencho đã từng bước leo lên nấc thang quyền lực trong giới tội phạm ngầm.

Sự rạn nứt của Milenio trong giai đoạn 2008-2009 đã tạo ra một cuộc nội chiến khốc liệt. Phe của El Mencho, bị dồn vào thế bí trước sự bành trướng của liên minh La Resistencia và Los Zetas – nhóm tội phạm gồm những cựu binh tinh nhuệ – đã buộc phải thực hiện một chiến lược sinh tồn cực đoan. Họ thành lập Los Mata Zetas (Những kẻ diệt Zeta) dưới sự bảo trợ tạm thời của băng đảng Sinaloa. Năm 2011, thế giới rúng động khi tổ chức này chính thức lộ diện bằng việc phơi bày 35 thi thể bị tra tấn tại thành phố Boca del Rio. Triết lý của El Mencho rất đơn giản nhưng kinh hoàng: đáp trả sự khát máu của đối thủ bằng một mức độ bạo lực vượt trội hơn. Các tay súng của ông trùm thậm chí sử dụng thuốc nổ gắn trực tiếp lên người nạn nhân, một minh chứng cho sự tàn bạo lên đến đỉnh điểm nhằm gieo rắc nỗi khiếp sợ tuyệt đối.

Một "vòi bạch tuộc" vươn tầm quốc tế

Khi đã củng cố được vị thế tại miền Tây Mexico, Los Mata Zetas rũ bỏ liên minh với Sinaloa để trở thành thực thể độc lập mang tên CJNG vào năm 2011. Dưới bàn tay nhào nặn của El Mencho, CJNG không chỉ là một nhóm vũ trang mà đã hóa thân thành một tập đoàn tội phạm đa quốc gia với cấu trúc thứ bậc tập trung và chặt chẽ. Tổ chức này nhanh chóng bành trướng tầm ảnh hưởng ra 27 trên tổng số 32 bang của Mexico, biến mình thành một thực thể "vòi bạch tuộc" thâu tóm mọi nguồn lợi tài chính.

Không chỉ dừng lại ở việc vận chuyển cocaine, heroin và methamphetamine, CJNG còn đa dạng hóa danh mục tội phạm một cách đáng kinh ngạc. Chúng thâm nhập vào các ngành kinh tế hợp pháp như khai thác mỏ, buôn bán bơ và dầu mỏ tại các bang trọng điểm. Những hoạt động tống tiền, bắt cóc và buôn người cũng mang về nguồn thu khổng lồ, ước tính hàng tỷ USD mỗi năm. Đáng chú ý, "bộ não tài chính" đứng sau đế chế này được cho là Rosalinda Gonzalez Valencia, vợ của El Mencho, người đã giúp điều phối dòng tiền khổng lồ để nuôi dưỡng mạng lưới chính trị gia và cảnh sát tham nhũng trên khắp đất nước.

Kho vũ khí thách thức quyền lực Nhà nước

Sự trỗi dậy thần tốc của CJNG còn dựa trên nền tảng của một sức mạnh quân sự đáng gờm. Với quân số từ 15.000 đến 20.000 thành viên, băng đảng này được trang bị những khí tài hiện đại không thua kém quân đội chính quy, từ súng máy hạng nặng, súng chống tăng cho đến các loại áo giáp chống đạn cao cấp. Sự ngạo mạn của CJNG từng được thể hiện rõ nét vào năm 2015, khi chúng bắn hạ một chiếc trực thăng quân sự bằng súng chống tăng, sát hại ba binh sĩ ngay trong một chiến dịch vây bắt ông trùm.

Trong những năm gần đây, sự suy yếu của đối thủ Sinaloa sau khi El Chapo bị dẫn độ sang Mỹ đã tạo ra một "khoảng trống quyền lực" lý tưởng để CJNG vươn vòi ra toàn cầu. Tổ chức này không ngần ngại đối đầu trực diện với những thế lực cũ, thậm chí từng bắt cóc cả hai con trai của El Chapo vào năm 2016 để khẳng định vị thế thống trị. Trước mối đe dọa ngày càng lớn, vào tháng 2/2025, Bộ Ngoại giao Mỹ đã chính thức đưa CJNG vào danh sách tổ chức khủng bố nước ngoài, đồng thời nâng mức treo thưởng cho cái đầu của El Mencho lên con số kỷ lục 15 triệu USD.

Hồi kết của ông trùm và tương lai mờ mịt của Mexico

Cái chết của El Mencho vào những ngày đầu năm 2026 được các chuyên gia an ninh đánh giá là một đòn giáng chí tử vào sự ổn định của CJNG. Dù là một tin vui đối với Hoa Kỳ trong nỗ lực ngăn chặn dòng chảy fentanyl và ma túy, nhưng đối với nội tại Mexico, đây lại là mồi lửa cho một chu kỳ bạo lực mới. Việc mất đi thủ lĩnh tối cao trong bối cảnh địa bàn hoạt động quá rộng lớn khiến nguy cơ phân rã nội bộ trở nên hiện hữu hơn bao giờ hết.

Nỗi lo ngại lớn nhất hiện nay là cuộc chiến giành quyền kế vị. Truyền thống của các băng đảng Mexico thường ưu tiên chuyển giao quyền lực trong gia đình, nhưng "vương triều" của El Mencho đang đối mặt với sự đứt gãy nghiêm trọng: con trai cả của ông trùm đang thụ án chung thân tại Mỹ, trong khi người vợ Rosalinda đã biến mất sau khi được ân xá vào năm ngoái. Khoảng trống quyền lực mà El Mencho để lại không chỉ là một bài toán khó cho CJNG mà còn là một bóng đen u ám bao trùm lên xã hội Mexico, nơi mà mỗi cuộc chuyển giao quyền lực trong giới ngầm thường được viết bằng máu và nước mắt của những cuộc thanh trừng không khoan nhượng.