Thế giới
21/10/2026 07:13Elon Musk bị nghi đứng sau lệnh hạn chế Starshield khiến Ukraine gặp khó trên chiến trường
Thông tin mới về việc Ukraine bất ngờ bị hạn chế khả năng sử dụng hệ thống liên lạc vệ tinh Starshield đang làm dấy lên câu hỏi về vai trò thực sự của tỷ phú Elon Musk, người đứng đầu SpaceX, trong quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động quân sự của Kiev.
Theo The Wall Street Journal ngày 20/10, dẫn nguồn từ các quan chức Mỹ và những người am hiểu sự việc, chính ông Musk đã chỉ đạo giảm tốc độ dịch vụ Starshield mà quân đội Ukraine đang phụ thuộc để vận hành máy bay không người lái (UAV) và duy trì liên lạc tác chiến.
Reuters dẫn lại thông tin này nhưng cho biết chưa thể xác minh độc lập. Tại thời điểm hãng tin liên hệ, ông Musk, SpaceX và Nhà Trắng chưa đưa ra phản hồi về những tiết lộ mới.
Ai thực sự ra quyết định hạn chế Starshield?
Tranh cãi bắt đầu từ ngày 14/10, khi phía Ukraine phản ánh tình trạng nhiều thiết bị Starshield bất ngờ bị hạn chế kết nối mà không nhận được thông báo trước.
Theo các quan chức Ukraine, hệ thống liên lạc vệ tinh gặp vấn đề khi thiết bị đầu cuối di chuyển vượt ngưỡng tốc độ khoảng 160 km/h. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến những UAV cần duy trì đường truyền trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Ngay sau khi sự việc xuất hiện, ông Musk lên tiếng giải thích rằng Starshield khác với Starlink thương mại, dù cả hai đều do SpaceX phát triển dựa trên công nghệ vệ tinh liên quan.
Tỷ phú Mỹ khẳng định hệ thống Starshield thuộc quyền sở hữu và kiểm soát của chính phủ Mỹ, đồng thời cho rằng các giới hạn về tốc độ và phạm vi sử dụng đều do quân đội Mỹ quyết định, với thẩm quyền cuối cùng thuộc Tổng thống.
Tuy nhiên, những thông tin được The Wall Street Journal công bố ngày 20/10 lại đặt ra nghi vấn về vai trò trực tiếp của người đứng đầu SpaceX.
Theo các nguồn tin được tờ báo dẫn lại, ông Musk và Tổng thống Donald Trump đã trao đổi về vấn đề Starshield trước khi dịch vụ bị hạn chế. Hai người tiếp tục thảo luận qua điện thoại sau khi sự việc được công khai.
Dù vậy, nội dung chính xác của các cuộc trao đổi và cơ chế đưa ra quyết định cuối cùng vẫn chưa được công bố.
Trước đó, ngày 16/10, Reuters dẫn lời hai quan chức Mỹ cùng một quan chức phương Tây cho biết chỉ đạo hạn chế Starshield xuất phát từ bên trong Nhà Trắng.
Các nguồn tin nói rằng lãnh đạo Lầu Năm Góc đã nhận được thông điệp yêu cầu giảm tốc độ dịch vụ dành cho quân đội Ukraine, nhưng không xác định cá nhân trực tiếp ban hành quyết định.
Một quan chức cấp cao Mỹ khi đó phủ nhận việc Tổng thống Trump đưa ra chỉ thị.
Những thông tin chưa thống nhất khiến trách nhiệm đối với đợt hạn chế Starshield tiếp tục là vấn đề chưa có kết luận rõ ràng.
UAV Ukraine bị ảnh hưởng khi mất kết nối tốc độ cao
Starshield được phát triển từ nền tảng Starlink của SpaceX nhưng hướng tới những nhiệm vụ quân sự và an ninh quốc gia. Hệ thống sử dụng công nghệ liên lạc bảo mật, mã hóa tăng cường cùng thiết bị đầu cuối chuyên dụng.
Đối với Ukraine, kết nối vệ tinh đóng vai trò quan trọng trong hoạt động chỉ huy, điều phối lực lượng và vận hành UAV ở những khu vực khó duy trì liên lạc bằng hạ tầng mặt đất.
Việc áp đặt giới hạn tốc độ khiến các thiết bị đầu cuối có nguy cơ mất kết nối khi phương tiện di chuyển vượt ngưỡng cho phép. Những hạn chế này tác động đến khả năng vận hành UAV của Ukraine, đặc biệt là các phương tiện bay đánh chặn cần đạt tốc độ cao để đối phó với UAV Nga.
Các quan chức Ukraine cho biết tình trạng gián đoạn ban đầu đã được cải thiện, nhưng việc loại bỏ hoàn toàn giới hạn tốc độ vẫn là vấn đề cần tiếp tục đàm phán với phía Mỹ và SpaceX. Sự cố cũng khiến Kiev phải xem xét những phương án kết nối thay thế nhằm giảm mức độ phụ thuộc vào một hệ thống liên lạc duy nhất. Vấn đề Starshield trở nên nhạy cảm hơn trong bối cảnh quan hệ giữa Washington và Kiev xuất hiện những bất đồng liên quan đến cách tiếp cận cuộc xung đột với Nga.
Tổng thống Trump gần đây gây sức ép yêu cầu Ukraine chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở lọc dầu Nga, trong khi chính quyền Mỹ điều chỉnh một số biện pháp trừng phạt liên quan đến hoạt động xuất khẩu dầu diesel của Moscow.
Phía Ukraine bày tỏ lo ngại rằng những quyết định này có thể ảnh hưởng đến khả năng phòng thủ cũng như vị thế của Kiev trong các cuộc thảo luận về giải pháp ngoại giao.
Việc Starshield bị hạn chế đúng thời điểm căng thẳng gia tăng khiến một số quan chức Ukraine đặt nghi vấn về động cơ chính trị phía sau sự việc.
Tuy nhiên, sự trùng hợp về thời gian không đủ để chứng minh việc hạn chế liên lạc vệ tinh là một biện pháp nhằm buộc Kiev thay đổi chính sách quân sự.
Tổng thống Trump trước đó cũng cho biết ông không nghĩ bản thân hoặc Elon Musk chịu trách nhiệm về việc Ukraine mất khả năng truy cập Starlink theo cách ảnh hưởng đến hoạt động quân sự.
Phát biểu này càng làm nổi bật sự khác biệt giữa các thông tin được truyền thông Mỹ dẫn từ nguồn giấu tên và những tuyên bố công khai của các bên liên quan.
Vai trò của SpaceX đặt ra câu hỏi về quyền kiểm soát công nghệ quân sự
Vụ việc một lần nữa cho thấy tầm quan trọng của hạ tầng liên lạc vệ tinh trong chiến tranh hiện đại, đặc biệt khi các hệ thống quân sự ngày càng phụ thuộc vào công nghệ do doanh nghiệp tư nhân phát triển.
Đối với Ukraine, vấn đề không đơn thuần là tốc độ kết nối Internet mà còn là khả năng duy trì hoạt động của các phương tiện không người lái và hệ thống tác chiến trong điều kiện chiến trường thay đổi liên tục.
Trong khi đó, sự phân chia trách nhiệm giữa SpaceX, Lầu Năm Góc và Nhà Trắng tiếp tục đặt ra câu hỏi về quyền quyết định đối với những dịch vụ công nghệ có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động quân sự.
Cho đến nay, chưa có tài liệu chính thức được công bố xác định ông Musk là người trực tiếp ban hành mệnh lệnh hạn chế Starshield tại Ukraine.
Những tiết lộ mới từ The Wall Street Journal khiến vai trò của tỷ phú Mỹ tiếp tục bị đặt dấu hỏi, nhưng kết luận cuối cùng vẫn cần thêm bằng chứng và phản hồi từ các bên liên quan.
PV (SHTT)