"Gọng kìm" năng lượng: Khi Biển Đỏ trở thành "tử huyệt" mới của thế giới

Sau khi chiến sự bùng phát vào cuối tháng 2, Iran đã chứng minh được tầm ảnh hưởng chiến lược khi khóa chặt eo biển Hormuz – nơi luân chuyển tới 20% nguồn cung dầu thế giới. Tuy nhiên, tham vọng của Tehran không dừng lại ở đó. 

Dù các quốc gia vùng Vịnh đã nỗ lực tìm kiếm lối thoát qua Biển Đỏ để duy trì xuất khẩu, con đường này giờ đây cũng đang nằm trong tầm ngắm của lực lượng Houthi, nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn mạnh mẽ tại Yemen.

Mối đe dọa về một mặt trận mới tại Biển Đỏ đang trở nên hiện hữu hơn bao giờ hết. Hãng thông tấn Tasnim của Iran mới đây đã phát đi thông điệp cứng rắn: Houthi sẵn sàng kiểm soát eo biển Bab el-Mandeb – cửa ngõ quan trọng dẫn vào Biển Đỏ và kênh đào Suez – để "trừng phạt đối phương". 

Một quan chức quân đội Iran khẳng định Tehran có thừa quyết tâm để khiến đối thủ phải trả giá gấp đôi mà không thu về bất kỳ lợi ích nào.

Sự tự tin này không phải là không có cơ sở. Trong khi các lực lượng ủy nhiệm khác của Iran như Hezbollah ở Lebanon hay các nhóm dân quân tại Iraq đã trực tiếp tham chiến, Houthi dù vẫn đang giữ thế "chờ đợi" nhưng đã gửi đi những tín hiệu đanh thép. 

Mohammed al-Bukhaiti, một quan chức cấp cao của Houthi, tuyên bố rằng việc Yemen nhập cuộc chỉ còn là vấn đề thời gian khi "ngón tay đã đặt sẵn trên cò súng".

Về mặt địa lý, eo biển Bab el-Mandeb thậm chí còn nguy hiểm hơn Hormuz. Với những điểm chỉ rộng khoảng 25 km và nằm sát đường bờ biển do Houthi kiểm soát, đây được xem là một "tử huyệt" hàng hải. 

Nếu Iran quyết định đóng cửa tuyến đường này thông qua Houthi, hệ thống đường ống Đông - Tây của Arab Saudi – vốn được thiết kế để đưa dầu tới cảng Yanbu nhằm né eo biển Hormuz – cũng sẽ trở nên vô dụng.

Thực tế lịch sử cho thấy Houthi là một đối thủ đáng gờm. Nhóm này không chỉ kiểm soát thủ đô và nhiều đô thị lớn tại Yemen sau hơn một thập kỷ nội chiến, mà còn đủ khả năng đẩy lùi các liên minh quân sự lớn. 

Trong giai đoạn 2023-2024, các cuộc tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái của Houthi đã khiến lưu lượng tàu qua kênh đào Suez sụt giảm tới 70% và lượng dầu vận chuyển qua Bab el-Mandeb giảm một nửa, buộc các hãng tàu phải chọn lộ trình xa xôi và tốn kém hơn qua Mũi Hảo Vọng.

Dù căng thể hiện sự trung thành với "Trục Kháng chiến" do Iran dẫn đầu, Houthi vẫn là một thực thể có những toan tính riêng. Giới quan sát nhận định rằng nhóm này không hẳn là "lực lượng chỉ đâu đánh đó" của Tehran. Họ cần duy trì sự ủng hộ trong nước và tránh bị coi là lực lượng đánh thuê gây thêm đổ máu cho người dân Yemen.

Trước những diễn biến phức tạp, Arab Saudi đang nỗ lực duy trì kênh ngoại giao để giữ Houthi đứng ngoài cuộc chiến, nhằm bảo vệ các thỏa thuận hòa hoãn đạt được từ năm 2022. Trong khi đó, chính quyền Mỹ cũng có những bước đi thận trọng. 

Dù Tổng thống Donald Trump từng phát động không kích vào đầu năm 2025 và sau đó đạt được thỏa thuận ngừng bắn với Houthi vào tháng 5/2025, nhưng tình hình vẫn hết sức mong manh. Các hãng tàu vẫn lo ngại quay lại tuyến đường này, khiến lưu lượng vận tải hiện chỉ đạt khoảng 60% so với trước đây.

Hiện tại, cả thế giới đang nín thở theo dõi từng động thái tại Yemen. Liệu Iran sẽ tung ra "quân bài Houthi" vào thời điểm then chốt để tạo đòn bẩy trên bàn đàm phán, hay Houthi sẽ tiếp tục kiềm chế để bảo vệ lợi ích riêng? Câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ, nhưng có một sự thật rõ ràng: Biển Đỏ giờ đây đã trở thành một "thùng thuốc súng" có thể làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu bất cứ lúc nào.