Thế giới
26/10/2026 15:14Lời cầu cứu ám ảnh của “Người đẹp ngủ” trên đỉnh Everest và hành trình nằm lại gần một thập kỷ
“Đừng bỏ tôi... tại sao mọi người lại làm thế này với tôi?”
Đó là những lời cuối cùng của Francys “Fran” Arsentiev, nữ nhà leo núi người Mỹ qua đời ngày 23/5/1998 ở tuổi 40, sau khi chinh phục đỉnh Everest mà không sử dụng bình oxy hỗ trợ. Giấc mơ chinh phục nóc nhà thế giới đã đưa cô vào lịch sử, nhưng hành trình trở xuống lại kết thúc trong bi kịch.
Sau khi lên tới đỉnh Everest cùng chồng là Sergei Arsentiev ngày 22/5/1998, Fran gặp sự cố trên đường xuống núi. Trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, tầm nhìn hạn chế và lượng oxy ngày càng thiếu hụt, hai người bị lạc nhau tại khu vực được gọi là “vùng đất chết”, nơi độ cao vượt quá 8.000 m khiến cơ thể con người khó duy trì sự sống.
Fran dần kiệt sức, bị hoại tử lạnh nghiêm trọng và không thể tiếp tục di chuyển. Cô qua đời ở độ cao khoảng 8.534 m. Thi thể được bảo quản trong băng tuyết, khiến những người leo núi sau này gọi cô bằng biệt danh “Người đẹp ngủ trên đỉnh Everest”.
Trong nhiều năm, thi thể Fran nằm trên tuyến đường North Ridge, trở thành hình ảnh ám ảnh đối với những người đi qua. Đằng sau biệt danh ấy là một câu chuyện bi thương về tham vọng, sự sinh tồn và giới hạn của lòng trắc ẩn giữa môi trường mà mỗi quyết định đều có thể phải trả giá bằng mạng sống.
Chuyến leo núi định mệnh và người chồng mất tích
Trước khi bước vào hành trình chinh phục Everest, Fran đã gửi lời nhắn cho con trai Paul, khi ấy mới 10 tuổi, từ trạm cơ sở.
“Chào Paul! Mẹ và chú đang ở Trạm Cơ sở (Base Camp). Rất nhớ và yêu con. Chúc con mọi điều tốt đẹp. Mẹ.”
Đó là những lời cuối cùng Paul nhận được từ mẹ. Không lâu sau, chuyến đi tưởng chừng mang lại dấu mốc đáng nhớ cho Fran và Sergei đã biến thành thảm họa.
Sergei là một nhà leo núi người Nga giàu kinh nghiệm. Sau khi cả hai cùng lên tới đỉnh, họ gặp khó khăn trong quá trình xuống núi và bị chia cắt. Theo những thông tin được ghi lại, Sergei được cho là đã trở về một trong các điểm dừng chân trước, nhưng khi nhận ra vợ chưa xuất hiện, anh quay lại tìm kiếm.
Từ đó, Sergei không bao giờ trở về.
Trong khi người chồng mất tích, Fran mắc kẹt trên sườn núi, sức khỏe suy sụp nhanh chóng vì thiếu oxy và thời tiết khắc nghiệt. Cô không còn đủ sức tự tìm đường xuống, cũng không thể thoát khỏi khu vực nguy hiểm bằng chính khả năng của mình.
Những diễn biến cuối cùng của thảm kịch vẫn còn nhiều điểm chưa được làm sáng tỏ. Tuy nhiên, câu chuyện về nỗ lực cứu người bất thành của những nhà leo núi khác đã trở thành một trong những ký ức đau lòng gắn với Everest.
Lời cầu cứu khiến những người leo núi không thể quay đi
Một trong những người cuối cùng nhìn thấy Fran còn sống là Cathy O'Dowd, nhà leo núi người Nam Phi đang chinh phục Everest cùng chồng là Ian Woodall và một hướng dẫn viên Sherpa.
Trong chặng leo núi ngày 23/5, Cathy phát hiện một người đang nằm trong tình trạng nguy kịch. Cô bàng hoàng trước cảnh tượng trước mắt và nghe thấy tiếng rên rỉ, nhưng hướng dẫn viên đi cùng ra hiệu rằng họ cần tiếp tục hành trình.
Trên Everest, việc dừng lại cứu một người có thể đẩy cả nhóm vào tình thế nguy hiểm. Độ cao, thời tiết và tình trạng thiếu oxy khiến những hoạt động cứu hộ gần như không thể thực hiện theo cách thông thường.
Trong cuốn sách Just For The Love Of It, Cathy giải thích rằng một người đã mất khả năng di chuyển trên ngọn núi hẻo lánh như Everest gần như không có cơ hội sống sót. Việc đưa nạn nhân trở lại trạm cơ sở đòi hỏi nhiều người phối hợp, hàng loạt chuyến di chuyển và có thể kéo dài ít nhất ba ngày.
Dù hiểu rõ những rủi ro, Cathy vẫn không thể bỏ mặc người phụ nữ đang hấp hối.
Cô quyết định tiếp cận Fran, khi cơ thể nạn nhân đã bị hoại tử lạnh nghiêm trọng và ý thức dần rơi vào trạng thái mê man. Nhưng khi Cathy tạm rời đi để trao đổi với những người còn lại trong đội, cô nghe thấy tiếng cầu cứu yếu ớt.
“Đừng bỏ tôi”, Fran van xin.
Cathy trấn an rằng cô cần gọi những người khác đến và hứa sẽ quay lại để cố gắng giúp đỡ.
Nhưng câu nói tiếp theo của Fran khiến khoảnh khắc ấy trở nên ám ảnh hơn bao giờ hết: “Tại sao mọi người lại làm thế này với tôi? Tôi là người Mỹ mà”.
Cathy cùng chồng và hướng dẫn viên Sherpa tìm cách đánh giá khả năng cứu hộ. Không lâu sau, một nhóm nhà leo núi Uzbekistan đi ngang qua và cho biết họ từng cố gắng cứu Fran nhưng thất bại. Họ đã để lại bình oxy cho cô, song bình khí lúc này đã cạn.
Tình trạng của Fran tiếp tục xấu đi. Cô ngày càng mất ý thức, trong khi những người xung quanh không tìm được phương án khả thi để đưa cô xuống núi an toàn.
Sau khoảng một giờ nỗ lực và bàn bạc, nhóm buộc phải chấp nhận rằng họ không thể cứu được Fran. Cathy đau đớn rời đi, từ bỏ mục tiêu chinh phục đỉnh Everest trong chuyến đi năm đó.
Sau này, cô giải thích rằng mình leo núi vì niềm yêu thích, chứ không phải vì ám ảnh phải chạm tới đỉnh bằng mọi giá. Sau những gì chứng kiến, việc lên tới đỉnh Everest không còn có thể mang lại cho cô niềm vui.
Cathy sau đó trở thành người phụ nữ đầu tiên chinh phục Everest từ cả tuyến đường phía nam và phía bắc. Tuy nhiên, ký ức về Fran vẫn là một phần không thể tách rời trong hành trình của cô.
Thi thể trở thành dấu mốc trên tuyến đường chinh phục Everest
Sau khi qua đời, thi thể Fran bị đóng băng trong điều kiện khắc nghiệt và nằm lại trên tuyến đường leo núi chính trong nhiều năm. Với những người đi qua, hình ảnh người phụ nữ nằm bất động trên sườn núi là lời nhắc nhở lạnh lùng về những nguy hiểm mà Everest đặt ra.
Năm 2007, Ian Woodall, chồng của Cathy, dẫn đầu một chiến dịch nhằm đưa thi thể Fran ra khỏi tầm mắt của những nhà leo núi.
Ian cho biết ông bị ám ảnh trong nhiều năm vì không thể cứu được Fran. Ông cũng đau lòng khi thi thể cô trở thành một dấu mốc mà những người chinh phục Everest có thể nhìn thấy trên đường đi.
“Đó là cơ hội để nói lời biệt lập”, Ian chia sẻ sau chuyến đi. “Nhưng điều quan trọng nhất là đưa cô ấy ra khỏi tầm mắt của mọi người”.
Chiến dịch này đối mặt với nhiều khó khăn. Trực thăng không thể hạ cánh ở độ cao như vậy, buộc những người tham gia phải tự di chuyển thi thể qua địa hình hiểm trở, trong điều kiện có nguy cơ tuyết lở, bão tuyết và thiếu oxy.
Cuối cùng, thi thể Fran được phủ quốc kỳ Mỹ rồi đưa xuống phía bên kia mép núi, rời khỏi tuyến đường leo núi chính.
Con trai cô, Paul, chỉ biết tin qua truyền thông. Trong suốt nhiều năm, anh phải sống với nỗi đau khi biết mẹ vẫn nằm lại trên Everest, nơi hàng trăm nhà leo núi có thể nhìn thấy thi thể bà.
“Tôi kiểu như, ‘Trời ơi, đó là mẹ tôi mà!’”, Paul nhớ lại khi biết tin thi thể mẹ đã được di dời.
Dù đau đớn, Paul cũng hiểu rằng Ian và Cathy có mối liên hệ đặc biệt với mẹ mình bởi họ đã chứng kiến những khoảnh khắc cuối đời của bà.
“Tôi và mẹ gắn kết bằng dòng máu, còn Ian, Cathy và mẹ tôi gắn kết với nhau bằng ranh giới sinh tử”, anh chia sẻ với BBC. Paul cho biết gia đình tôn trọng nỗ lực của Ian và Cathy trong việc đưa thi thể Fran khỏi vị trí mà những người leo núi thường xuyên đi qua.
Everest và cái giá của giấc mơ chinh phục nóc nhà thế giới
Câu chuyện của Fran Arsentiev phản ánh một góc khuất ít được nhắc đến trong những hành trình chinh phục Everest. Ngọn núi cao nhất thế giới thường được xem là biểu tượng của ý chí, sức bền và khát vọng vượt qua giới hạn, nhưng cũng là nơi những quyết định sinh tử có thể khiến con người rơi vào tình thế bất lực.
Ở độ cao hơn 8.000 m, tình trạng thiếu oxy khiến khả năng vận động và nhận thức suy giảm, trong khi việc hỗ trợ người gặp nạn có thể đe dọa chính những người cứu hộ. Điều này đặt các nhà leo núi trước những lựa chọn vô cùng khắc nghiệt giữa tiếp tục hành trình và dừng lại để cứu người.
Không ai biết chính xác hiện còn bao nhiêu thi thể nằm lại trên Everest. Những ước tính được nêu trong bài cho rằng con số đã vượt quá 200. Nhiều người được cho là nằm trong các khe nứt hoặc bị tuyết vùi lấp, trong khi một số thi thể từng trở thành dấu mốc trên những tuyến đường lên đỉnh.
Với Fran, giấc mơ trở thành người phụ nữ Mỹ đầu tiên chinh phục Everest mà không cần bình oxy đã thành hiện thực, nhưng cô không thể trở về với gia đình. Lời cầu cứu cuối cùng của cô vẫn là chi tiết ám ảnh nhất trong câu chuyện, nhắc nhở rằng phía sau những thành tích phi thường đôi khi là cái giá không thể đảo ngược của tham vọng con người.
QT (SHTT)