Thế giới
03/11/2026 20:54Mỹ không kích đảo Qeshm, Iran dọa trả đũa không giới hạn địa lý
Đàm phán bế tắc, căng thẳng quân sự gia tăng
Nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran chưa ghi nhận bước đột phá đáng kể. Một quan chức cấp cao Iran ngày 3/11 cho biết Tehran và Washington vẫn còn nhiều bất đồng, dù các bên trung gian đang tìm cách thu hẹp khoảng cách giữa hai phía. Nguy cơ giao tranh tái diễn sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ cũng đang khiến tình hình thêm căng thẳng.
Trước đó, trong đêm 2/11, quân đội Mỹ tiến hành các cuộc không kích nhằm vào đảo Qeshm của Iran. Washington mô tả đây là hành động mang tính "phòng thủ". Một quan chức Mỹ cho biết mục tiêu bị tấn công là các hệ thống tên lửa đất đối không được sử dụng để nhắm vào những mục tiêu của Mỹ.
Một quan chức khác nhận định chiến dịch có quy mô hạn chế và chưa cho thấy dấu hiệu Washington sẽ nối lại các hoạt động quân sự trên diện rộng.
Trong lúc căng thẳng gia tăng, Qatar tiếp tục đóng vai trò trung gian hòa giải. Các nhà đàm phán nước này đã tới Tehran tối 2/11 để trao đổi về dự thảo thỏa thuận Mỹ - Iran, được xây dựng sau tám ngày đàm phán.
Một quan chức cấp cao Iran cho biết một số bên trung gian đang nỗ lực thu hẹp bất đồng giữa Tehran và Washington. Tuy nhiên, Iran nhấn mạnh Mỹ cần đáp ứng các điều kiện do nước này đưa ra nếu muốn eo biển Hormuz được mở cửa trở lại. Đây là tuyến hàng hải chiến lược có ý nghĩa quan trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Ngày 3/11, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed al-Ansari cho biết cả Mỹ và Iran vẫn duy trì cam kết với tiến trình hòa giải, đồng thời đang xem xét những đề xuất từ các bên trung gian. Dù phái đoàn Qatar đã trở về Doha, hoạt động trao đổi vẫn tiếp tục được duy trì.
Ông al-Ansari cũng cho biết các quốc gia trong khu vực đang phối hợp nhằm ngăn nguy cơ căng thẳng leo thang, đồng thời hy vọng có thể đạt được một thỏa thuận để mở đường cho những vòng đàm phán tiếp theo.
Về phía Tehran, một quan chức Iran khẳng định đàm phán hạt nhân chỉ có thể bắt đầu sau khi các điều kiện của nước này được đáp ứng. Iran cũng tuyên bố không chấp nhận những yêu cầu mà họ cho là quá mức từ Washington, đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ các cuộc tấn công của Mỹ trên phạm vi khu vực và toàn cầu.
Trên thị trường năng lượng, giá dầu tăng khoảng 1 USD/thùng trong phiên 3/11, sau khi giảm hơn 7% ở phiên trước đó do kỳ vọng tiến trình ngoại giao giữa hai nước có chuyển biến.
Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9 của Mỹ cùng hai máy bay không người lái Lucas trên không phận gần eo biển Hormuz.
Tehran tuyên bố Mỹ phải chịu trách nhiệm về bước đi tiếp theo
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf cho rằng Washington hiện là bên cần đưa ra động thái tiếp theo để thúc đẩy đàm phán, sau khi Tehran gửi phản hồi mà ông đánh giá là "mạnh mẽ và hợp lý".
Ông Qalibaf nhấn mạnh Iran sẽ không chịu khuất phục trước các lời đe dọa hay hành động quân sự. Theo quan chức này, bất kỳ tính toán sai lầm nào từ phía Mỹ cũng có thể dẫn đến phản ứng khó lường của Tehran, không bị giới hạn bởi yếu tố địa lý.
Các quốc gia trong khu vực đang chuẩn bị cho khả năng Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11.
Dù vậy, trong phát biểu hôm 2/11, ông Trump tỏ ra nghi ngờ khả năng Washington tiến hành thêm không kích sau cuộc bầu cử. Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng Tehran muốn sớm đạt được thỏa thuận và triển vọng này hoàn toàn có thể xảy ra. Khi được hỏi liệu Mỹ có cân nhắc tấn công Iran sau bầu cử hay không, ông Trump trả lời: "Không".
Trái ngược với những tín hiệu này, người đứng đầu Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Iran Ali Abdollahi cho biết quân đội nước này đang cập nhật danh sách mục tiêu. Tehran sẽ lập tức đáp trả mọi mối đe dọa và không giới hạn phạm vi địa lý.
Kể từ khi Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei yêu cầu lực lượng vũ trang phản ứng ngay lập tức trước các mối đe dọa, không bị giới hạn về địa lý, giới chức và truyền thông Iran liên tục đề cập khả năng tấn công những căn cứ nằm ngoài khu vực được sử dụng để triển khai chiến dịch quân sự nhằm vào nước này.
Iran và Ả Rập Xê Út thúc đẩy thỏa thuận an ninh khu vực
Bên cạnh các kênh liên lạc giữa Tehran và Washington thông qua bên trung gian, hoạt động ngoại giao giữa các quốc gia trong khu vực cũng được đẩy mạnh nhằm ngăn xung đột lan rộng.
Ngày 3/11, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết Tehran và Riyadh vẫn đang duy trì đàm phán, hướng tới xây dựng những thỏa thuận an ninh mới cho khu vực mà không có sự can thiệp quân sự từ bên ngoài.
Tuần trước, quan chức cấp cao của Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đã có cuộc gặp với giới chức Iran tại Tehran. Đây là lần tiếp xúc cấp cao đầu tiên giữa Iran và ba quốc gia này kể từ tháng 8.
Theo Ả Rập Xê Út, chuyến thăm nhằm thiết lập các kênh đối thoại để "ngăn chặn nguy cơ leo thang quân sự trở lại". Động thái này diễn ra khi giao tranh giữa Riyadh và lực lượng Houthi tại Yemen có dấu hiệu gia tăng.
Các cuộc tấn công của Houthi nhằm vào Ả Rập Xê Út leo thang trong bối cảnh lực lượng này tiến về phía eo biển Bab el-Mandeb, tuyến hàng hải chiến lược nằm ở phía tây nam bán đảo Ả Rập.
Houthi cũng bị cáo buộc nhắm mục tiêu vào các cơ sở dầu mỏ và sân bay của Ả Rập Xê Út, trong đó có sân bay quốc tế Riyadh, gây gián đoạn hoạt động hàng không và xuất khẩu dầu mỏ. Đáp lại, Riyadh đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Yemen.
Thùy Dương (SHTT)