Thế giới
06/11/2026 09:05Ông Trump đứng trước 3 lựa chọn khó về Iran sau thất bại bầu cử giữa kỳ
Tổng thống Trump tuyên bố Washington không vội nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Tuy nhiên, tuyên bố này xuất hiện giữa lúc Mỹ được cho là đã âm thầm điều động lực lượng không quân và hải quân quy mô lớn đến khu vực trong nhiều tuần.
Trong lịch sử chính trị Mỹ, các tổng thống đôi khi lựa chọn hành động quân sự sau khi đảng của mình mất quyền kiểm soát Quốc hội, nhằm khẳng định vai trò tổng tư lệnh. Nhưng với ông Trump, bài toán Iran không đơn giản như vậy. Xung quanh Nhà Trắng hiện tồn tại ba hướng tiếp cận khác nhau.
Phó Tổng thống JD Vance và Đặc phái viên Steve Witkoff muốn ông Trump chấm dứt cuộc chiến thông qua một thỏa thuận đàm phán. Đây được xem là lựa chọn hướng tới hạ nhiệt căng thẳng, thay vì tiếp tục đẩy Mỹ vào một chiến dịch quân sự tốn kém.
Ở chiều ngược lại, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cùng Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth lại gây sức ép, thúc đẩy Washington tái khởi động chiến dịch tấn công Iran.
Phương án thứ ba đến từ Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Giám đốc CIA John Ratcliffe. Nhóm này muốn duy trì tình trạng "không chiến tranh, không thỏa thuận", đồng thời tiếp tục siết chặt các biện pháp gây sức ép kinh tế để buộc Tehran phải nhượng bộ.
Theo hướng tiếp cận này, ông Ratcliffe đã nói với Tổng thống Trump rằng những khó khăn kinh tế kéo dài có thể tự tạo ra đủ sức ép và rắc rối cho Iran, ngay cả khi Mỹ chưa cần phát động thêm một chiến dịch quân sự.
Hiện chưa rõ ông Trump thực sự nghiêng về lựa chọn nào. Nếu nghe theo lập luận của ông Vance, nhà lãnh đạo Mỹ có thể quay lại bàn đàm phán, tìm kiếm một thỏa thuận cứng rắn hơn cam kết ngừng bắn được ký hồi tháng 6 nhưng nhanh chóng đổ vỡ chỉ sau vài tuần.
Ngược lại, nếu vẫn tin rằng sức mạnh quân sự có thể xoay chuyển tình hình, ông Trump có thể ra lệnh nối lại các đợt không kích.
Tuy nhiên, kết quả của 38 ngày tấn công liên tiếp trước đó không thực sự mang lại lợi thế như kỳ vọng. Mỹ chưa thu hồi được kho nhiên liệu hạt nhân khổng lồ của Iran, chưa phá hủy được các kho tên lửa và cũng không khiến Tehran chấp nhận "đầu hàng vô điều kiện".
Điều đó khiến Washington bước vào giai đoạn tính toán tiếp theo trong một vị thế được đánh giá là kém thuận lợi hơn trước.
"Bầu cử đã quyết định số phận của cuộc chiến. Câu hỏi duy nhất là cuộc chiến sẽ kết thúc như thế nào: bằng một đợt bùng nổ dữ dội, một giải pháp đàm phán hòa bình nhưng nhiều khả năng không thỏa đáng", Danny Citrinowicz, cựu sĩ quan tình báo Israel từng theo dõi Iran trong hai thập kỷ, nhận định.
Cùng quan điểm về những hạn chế của phương án quân sự, Daniel Shapiro, cựu quan chức cấp cao phụ trách chính sách Trung Đông của Lầu Năm Góc, cho rằng việc tấn công Iran trở lại không mang nhiều ý nghĩa. Theo ông, ngay cả các thành viên đảng Cộng hòa cũng thừa nhận cuộc chiến là một trong những nguyên nhân khiến họ thất bại trong bầu cử.
Áp lực tài chính cũng là yếu tố khiến ông Trump khó đưa ra quyết định. Chi phí chiến dịch tại Iran đến nay đã lên tới 47 tỷ USD, chưa tính thiệt hại đối với các căn cứ quân sự và khoản tiền người tiêu dùng Mỹ phải chi thêm khi giá xăng, dầu diesel và dầu sưởi tăng cao.
Trong bối cảnh đó, khả năng Hạ viện và Thượng viện mới do đảng Dân chủ kiểm soát thông qua ngân sách để tiếp tục tài trợ cho cuộc chiến được đánh giá là rất mong manh.
Dù lựa chọn cuối cùng của Tổng thống Trump vẫn còn bỏ ngỏ, những động thái từ Lầu Năm Góc cho thấy Washington chưa hề gạt bỏ khả năng sử dụng sức mạnh quân sự.
Ngày 4/11, các quan chức quốc phòng và chỉ huy quân sự Mỹ cho biết hàng nghìn binh sĩ thuộc lực lượng không quân, hải quân đang được bố trí trên hơn một chục tàu chiến, tại các căn cứ ở Trung Đông cũng như trên lãnh thổ Mỹ. Lực lượng này được cho là đã sẵn sàng khôi phục các chiến dịch quy mô lớn nhằm vào Iran nếu nhận được lệnh từ Tổng thống.
Giới quan sát nhận định việc tăng cường hiện diện quân sự có thể là cách Washington tạo sức ép, hy vọng hỏa lực Mỹ tại Vùng Vịnh sẽ khiến Tehran phải cân nhắc nhượng bộ mà không cần thực sự nổ súng.
Đáng chú ý, các nguồn tin cho biết quân đội Mỹ và Israel đã chuẩn bị những phương án cụ thể cho một chiến dịch ngắn nhưng có cường độ cao nhằm vào Iran sau bầu cử giữa kỳ. Những mục tiêu được tính đến bao gồm hạ tầng năng lượng, cơ sở hạt nhân, kho tên lửa và máy bay không người lái của nước này.
Một địa điểm đặc biệt được ông Trump nhiều lần nhắc tới là núi Pickaxe. Đây là cơ sở ngầm mà Mỹ tin rằng Iran đang sử dụng để lưu trữ các máy ly tâm tiên tiến phục vụ hoạt động sản xuất uranium.
Dẫu vậy, việc tăng cường lực lượng hay chuẩn bị thêm các phương án không kích chưa chắc đủ để buộc Tehran thay đổi lập trường. Ryan Crocker, cựu Đại sứ Mỹ tại Trung Đông, cho rằng Iran từ lâu đã chứng tỏ khả năng chịu đựng sức ép và sẽ không dễ dàng bị khuất phục chỉ bởi vài ngày ném bom dữ dội.
Với ông Trump, lựa chọn tiếp theo vì thế không chỉ liên quan đến chiến trường Iran. Đó còn là bài toán về chi phí, sức ép chính trị trong nước và khả năng đạt được một kết quả có thể chấp nhận được sau thất bại bầu cử giữa nhiệm kỳ.
QT (SHTT)