Tehran ra "tối hậu thư" hòa bình: Những điều kiện then chốt để chấm dứt xung đột Mỹ - Iran

Trong cuộc phỏng vấn với đài RT vào ngày 30/3, Đại sứ Iran tại Nga Kazem Jalali khẳng định Tehran không chủ động tìm kiếm chiến tranh và luôn là một "bên hành động lý trí". 

Dù tuyên bố hiện tại Iran "không cần bất kỳ cuộc đàm phán nào", nhưng ông Jalali nhấn mạnh rằng nước này chưa bao giờ phủ nhận cơ hội hòa bình, miễn là "các điều kiện phù hợp" được thiết lập.

Lộ trình để Tehran quay lại bàn đàm phán không hề đơn giản. Các điều kiện tiên quyết được đưa ra bao gồm: thiết lập một nền hòa bình bền vững để đảm bảo xung đột không tái diễn lần thứ ba, dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt, và công nhận quyền phát triển năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình của Iran.

Đặc biệt, vấn đề bồi thường thiệt hại chiến tranh được xem là một rào cản lớn. Ngoài việc yêu cầu đền bù về tài chính, ông Jalali cay đắng nhắc lại rằng một số tổn thất, tiêu biểu là vụ sát hại Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, là những mất mát "không thể bù đắp bằng bất cứ giá nào".

Một điểm đáng chú ý trong diễn biến lần này là sự đối lập hoàn toàn trong phát ngôn giữa hai bên. Trong khi Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt khẳng định tiến trình đối thoại "đang diễn ra tốt đẹp" và Tổng thống Donald Trump cho rằng Iran đã chấp nhận hầu hết 15 điểm trong đề xuất của Mỹ, thì phía Tehran lại gọi đây là thông tin hoàn toàn sai sự thật.

Đại sứ Jalali mỉa mai rằng Tổng thống Trump dường như đang "ngồi trước gương và tự đàm phán với chính mình". Đồng quan điểm, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baqaei, khẳng định chắc chắn: Cho đến nay, giữa hai quốc gia không hề có bất kỳ cuộc đàm phán trực tiếp nào. Những gì được thảo luận chỉ là các thông điệp gián tiếp thông qua trung gian, thể hiện mong muốn từ phía Mỹ hơn là một thỏa thuận thực tế. 

Theo giới chức Iran, việc Washington thổi phồng các cuộc đàm phán chỉ là chiêu trò nhằm làm suy yếu sự đoàn kết nội bộ của Iran và kiểm soát giá năng lượng toàn cầu.

Theo các nguồn tin quốc tế, danh sách điều kiện mà Iran gửi tới chính quyền Mỹ còn bao gồm những yêu cầu mang tính thay đổi cục diện khu vực. Tehran đòi hỏi Mỹ phải đóng cửa toàn bộ các căn cứ quân sự tại Vùng Vịnh và chấm dứt các cuộc tấn công của Israel vào lực lượng Hezbollah tại Li Băng.

Đáng chú ý nhất là yêu cầu cho phép Iran thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz – tương tự như mô hình thu phí của Ai Cập tại kênh đào Suez. 

Đồng thời, Iran kiên quyết bảo vệ chương trình tên lửa của mình và yêu cầu Mỹ không được đưa ra bất kỳ hạn chế nào đối với năng lực quốc phòng này.

Dẫn chứng về việc Israel từng thất hứa với Tổng thống Nga Vladimir Putin và việc Mỹ từng tấn công Iran ngay trong các vòng đàm phán trước đó, Đại sứ Jalali bày tỏ sự hoài nghi sâu sắc vào lòng tin giữa các bên. 

Ông khẳng định: Chừng nào các hành động khiêu khích từ phía Mỹ và Israel còn tiếp diễn, mọi nỗ lực của Tehran sẽ chỉ tập trung vào mục tiêu duy nhất là tự vệ.