Thêm một cựu bí thư sa lưới: Cú chấn động chưa từng có tiền lệ tại Bộ Chính trị Trung Quốc

Theo thông tin chấn động từ hãng thông tấn Xinhua vào ngày 3/4, Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương Trung Quốc đã bắt đầu tiến hành điều tra ông Mã Hưng Thụy do nghi ngờ "vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật". Đây là thuật ngữ chuyên biệt thường được giới chức Bắc Kinh sử dụng để chỉ định các hành vi liên quan đến tham nhũng. 

Đáng chú ý, vị cựu lãnh đạo Tân Cương này đã "mất tích" trước công luận kể từ tháng 7 năm ngoái, ngay sau khi rời ghế Bí thư tại khu tự trị này.

Sự ngã ngựa của ông Mã Hưng Thụy đánh dấu một cột mốc đáng kinh ngạc: đây là lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ, có tới ba Ủy viên Bộ Chính trị đương nhiệm trong cùng một khóa lãnh đạo (từ năm 2022) bị điều tra. Trước đó, vào tháng 10 năm ngoái, ông Hà Vệ Đông – cựu phó chủ tịch Quân ủy Trung ương (CMC) – đã bị khai trừ đảng và tước quân tịch. 

Tiếp sau đó, vào tháng 1 năm nay, một phó chủ tịch khác của CMC là tướng Trương Hựu Hiệp cũng rơi vào danh sách điều tra với cáo buộc tương tự. Với sự vắng mặt của ba nhân vật quyền lực này, Bộ Chính trị Trung Quốc hiện chỉ còn lại 21 thành viên, quy mô nhỏ nhất kể từ năm 1999 đến nay.

Trước khi vướng vòng lao lý, Mã Hưng Thụy từng được coi là một "ngôi sao" sáng giá với bảng thành tích học thuật và chính trị lẫy lừng. Ông được công nhận là một trong những nhà khoa học hàng đầu Trung Quốc, từng giữ chức Phó hiệu trưởng Đại học Công nghiệp Cáp Nhĩ Tân và Tổng giám đốc Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc. 

Đặc biệt, ông chính là Tổng chỉ huy của Thường Nga 3 – sứ mệnh thám hiểm Mặt trăng lịch sử của Trung Quốc. Trên con đường chính trị, ông kinh qua nhiều vị trí then chốt như Bí thư Thành ủy Thâm Quyến, Tỉnh trưởng Quảng Đông trước khi đảm nhận cương vị Bí thư Tân Cương từ năm 2021 đến 2025. 

Trong thời gian lãnh đạo Tân Cương, ông được biết đến với chính sách nới lỏng an ninh để tập trung vào đòn bẩy phát triển kinh tế.

Mạng lưới điều tra dường như đang được mở rộng sang cả những cấp dưới thân cận của ông Mã. Cuối tháng trước, ông Quách Vĩnh Hàng, Bí thư thành ủy Quảng Châu, cũng đã bị đưa vào tầm ngắm vì nghi vấn tham nhũng. Ông Quách từng là trợ lý cấp cao cho Mã Hưng Thụy trong giai đoạn ông Mã lãnh đạo trung tâm công nghệ Thâm Quyến (2015 - 2016).

Vụ án của Mã Hưng Thụy là minh chứng mới nhất cho quyết tâm sắt đá trong chiến dịch chống tham nhũng sâu rộng mà Chủ tịch Tập Cận Bình đã phát động từ năm 2012. Hồi tháng một, nhà lãnh đạo Trung Quốc một lần nữa khẳng định tham nhũng vẫn đang gia tăng và là "mối đe dọa lớn nhất" đối với sự tồn vong của Đảng Cộng sản Trung Quốc. 

Việc đưa một nhà khoa học tầm cỡ và là quan chức cấp cao như Mã Hưng Thụy ra ánh sáng cho thấy không có "vùng cấm" nào trong nỗ lực làm sạch bộ máy lãnh đạo của Bắc Kinh.