Cơ sở vật chất xuống cấp nghiêm trọng, nhà vệ sinh hư hỏng, phòng học nóng như lò nung và tình trạng thiếu giáo viên đang châm ngòi cho làn sóng bất bình trong học sinh Pháp. Đằng sau các cuộc biểu tình là những bất cập đã tồn tại nhiều năm nhưng chưa được giải quyết triệt để.

Ngày 6/10, khoảng 250.000 người tham gia các cuộc biểu tình tại 40 thành phố trên khắp nước Pháp, bày tỏ sự bất mãn trước thực trạng của hệ thống giáo dục phổ thông. Phần lớn các cuộc tuần hành diễn ra ôn hòa, nhưng một số địa điểm xảy ra đụng độ với cảnh sát. Theo Bộ Nội vụ Pháp, ít nhất 488 người đã bị bắt và 43 nhân viên bị thương.

Làn sóng biểu tình bắt đầu từ cuối tháng 9, với lực lượng khởi xướng chủ yếu là học sinh từ 15 đến 17 tuổi tại các khu vực có thu nhập thấp. Các em phản đối tình trạng thiếu giáo viên và điều kiện học tập không bảo đảm, khi nhiều trường xuất hiện tình trạng nước rò rỉ từ trần, nhà vệ sinh hư hỏng, tường thủng cùng sự xuất hiện của chuột và gián.

“Chúng em chỉ muốn có điều kiện học tập tốt hơn”, Thomas, 17 tuổi, sống tại ngoại ô Paris, chia sẻ với AFP.

Những lời kêu gọi ấy phản ánh sự thất vọng ngày càng lớn của học sinh trước môi trường học tập mà các em cho rằng không đáp ứng được những điều kiện tối thiểu.

Phòng học nóng 40 độ C, cửa sổ có nguy cơ rơi xuống

Tại trường trung học Marcelin-Berthelot ở Pantin, ngoại ô Paris, học sinh năm nhất Simon cho biết khoảng 90% cửa sổ trong trường không còn mở được. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến việc học mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Năm ngoái, một cửa sổ từng rơi xuống, khiến một nhân viên nhà trường bị thương.

“Các phòng học có lúc nóng tới 40 độ C và trường không có đủ nhà vệ sinh”, Simon nói với Le Parisien.

09-1791531777-tran-nha-sap-chuot-gian-trong-lop-hoc-truong-xuong-cap-khien-hoc-sinh-phap-xuong-duong
Bên ngoài trường trung học Marcelin-Berthelot ở Pantin, đông bắc thủ đô Paris ngày 5/10. Ảnh: Le Parisien

Không gian sinh hoạt trong trường cũng thiếu thốn. Học sinh không có đủ khu vực nghỉ ngơi hoặc phòng tự học, thậm chí phải ngồi ngoài hành lang khi có tiết trống.

Tại những cơ sở giáo dục khác, tình trạng xuống cấp cũng diễn ra dai dẳng. Một học sinh trường Jacques Brel ở Choisy-le-Roi cho biết hiện tượng dột nước tiếp tục tái diễn vào tuần trước. Trong khi đó, học sinh trường Jean-Pierre-Timbaud tại tỉnh Essonne phản ánh nhiều bức tường có lỗ thủng, còn nhà vệ sinh thiếu cửa, đèn chiếu sáng và xà phòng.

Đáng lo ngại hơn là tình trạng tại trường Le Corbusier ở Poissy, phía tây Paris. Được đưa vào sử dụng từ năm 1964, ngôi trường chưa trải qua một đợt cải tạo tổng thể nào. Giáo viên cho biết hệ thống điện đã cũ, nhiều mảng tường bong tróc do nấm mốc và một số khu vực buộc phải đóng cửa vì không bảo đảm điều kiện sử dụng.

Một người tên Francois kể rằng trong giờ học, nước rò rỉ phải được hứng vào những chiếc xô đặt trên sàn. Nhà vệ sinh xuống cấp nghiêm trọng, nhiều cửa bị hỏng hoặc đóng kín, thậm chí trần nhà còn dính chất thải, khiến học sinh có lúc phải nhịn đi vệ sinh cả ngày.

Nguy cơ tai nạn cũng khiến giáo viên không khỏi lo lắng. Một giáo viên tại trường kể lại: “Một ngày trời bão, cửa sổ ở tầng trên rơi xuống sân, nơi có vài học sinh lớp 7 đang đứng. Suýt nữa thì xảy ra thảm họa”.

Theo lời người này, mỗi khi có gió lớn, giáo viên phải yêu cầu học sinh di chuyển bàn ghế ra xa cửa sổ nhằm tránh nguy cơ bị mảnh vỡ rơi trúng.

Tại trường Paul-Eluard ở Saint-Denis, một trong những điểm nóng của phong trào biểu tình, giáo viên cho biết việc sửa chữa cơ sở vật chất chỉ được tiến hành sau nhiều lần đình công và vận động. Nhà trường vẫn phải sử dụng các phòng học tạm, trong khi một số phòng có thể nóng tới 30 độ C ngay từ 10h sáng.

Hàng loạt trường học cũ chờ được cải tạo

Theo France 24, tuổi đời trung bình của các trường trung học tại Pháp vào khoảng 65 năm, trong đó 56% được xây dựng trước năm 1970. Trách nhiệm bảo trì các trường thuộc về chính quyền vùng, nhưng quá trình cải tạo đã bị trì hoãn qua nhiều năm.

Khi ngày càng nhiều cơ sở giáo dục cũ cùng lúc cần được nâng cấp, khối lượng công việc và nhu cầu kinh phí cũng trở nên lớn hơn. Những cảnh báo từ giáo viên và nhân viên nhà trường vì thế không còn là vấn đề mới, mà đã kéo dài qua nhiều năm trước khi bùng phát thành làn sóng phản đối hiện nay.

Một báo cáo của Thượng viện Pháp ước tính nước này cần khoảng 1,5 tỷ euro mỗi năm để cải tạo hệ thống trường trung học, tương đương tổng kinh phí 40 tỷ euro từ nay đến năm 2050.

Con số này cho thấy quy mô của bài toán mà chính quyền Pháp phải giải quyết. Không chỉ cần sửa chữa những hạng mục hư hỏng trước mắt, nhiều trường còn cần được nâng cấp toàn diện để bảo đảm điều kiện học tập và an toàn cho học sinh, giáo viên.

Chính phủ cam kết cải thiện điều kiện học tập

Trước làn sóng bất bình, Chính phủ Pháp thừa nhận những bức xúc của học sinh có cơ sở, đồng thời tìm cách ngăn chặn nguy cơ bạo lực trong các cuộc biểu tình.

Thủ tướng Sebastien Lecornu cam kết cải thiện việc bố trí giáo viên thay thế khi có người nghỉ, xem xét thời lượng học và đẩy nhanh tiến độ cải tạo trường học.

Trong khi đó, cuối ngày 6/10, Tổng thống Emmanuel Macron triệu tập cuộc họp khẩn với Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nunez và Bộ trưởng Giáo dục Edouard Geffray để thảo luận các biện pháp ứng phó với tình trạng bất ổn.

Từ những phòng học nóng tới 40 độ C, nhà vệ sinh không bảo đảm vệ sinh đến các cửa sổ có nguy cơ rơi xuống, những phản ánh từ học sinh và giáo viên cho thấy cơ sở vật chất đã trở thành một trong những vấn đề gây bức xúc nhất trong trường học Pháp.

Các cam kết từ chính phủ có thể mở ra hướng giải quyết, nhưng với những bất cập tích tụ qua nhiều năm, thách thức lớn nhất vẫn là biến lời hứa thành những thay đổi cụ thể, để học sinh có được môi trường học tập an toàn và tốt hơn.

Thùy Dương (SHTT)