Tranh cãi quanh mốc 60 ngày: Chính quyền ông Trump bị nghi “câu giờ” trong xung đột với Iran

Chính quyền Tổng thống Donald Trump cho rằng hạn chót ngày 1/5 để Quốc hội phê chuẩn chiến dịch quân sự Mỹ - Israel nhằm vào Iran không còn giá trị, với lý do các bên đã đạt được lệnh ngừng bắn. Theo cách lý giải này, tiến trình đếm ngược 60 ngày theo Luật Quyền hạn Chiến tranh được xem là đã “tạm dừng”.

Quan điểm trên được Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth nêu ra trong phiên điều trần tại Thượng viện hôm 30/4, khi ông khẳng định việc giao tranh gián đoạn đồng nghĩa với việc đồng hồ pháp lý cũng ngừng chạy. Tuy nhiên, lập luận này nhanh chóng vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các nghị sĩ và giới chuyên môn.

Nhiều ý kiến cho rằng Luật Quyền hạn Chiến tranh không hề có điều khoản cho phép “đóng băng” thời hạn trong trường hợp có lệnh ngừng bắn. Theo quy định, sau khi thông báo với Quốc hội về việc triển khai lực lượng, Tổng thống Mỹ chỉ có 60 ngày để được phê chuẩn, nếu không phải chấm dứt sự can dự quân sự hoặc tiến hành rút quân trong thời hạn cho phép.

Tranh cãi hiện nay phản ánh sự bất đồng sâu sắc trong cách hiểu về “hành động thù địch”, cũng như câu hỏi liệu một lệnh ngừng bắn tạm thời có thể làm thay đổi nghĩa vụ pháp lý của Nhà Trắng hay không. Trong khi chính quyền cho rằng việc không còn giao tranh trực tiếp đồng nghĩa các hành động thù địch đã kết thúc, phía phản đối lại nhấn mạnh rằng lực lượng Mỹ vẫn hiện diện và duy trì các hoạt động tại khu vực.

Thực tế, dù các cuộc tấn công trực tiếp đã giảm kể từ đầu tháng 4, căng thẳng giữa Mỹ và Iran chưa hoàn toàn chấm dứt. Hai bên vẫn có những động thái đối đầu tại khu vực eo biển Hormuz, bao gồm việc bắt giữ tàu thuyền và duy trì các biện pháp kiểm soát hàng hải.

Một số quan chức thậm chí đề xuất phương án tiếp tục chiến dịch dưới danh nghĩa mới nhằm tránh ràng buộc pháp lý. Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng gây tranh cãi khi bị cho là có dấu hiệu “lách luật”.

Tại Quốc hội, các nghị sĩ Dân chủ đồng loạt bác bỏ quan điểm của chính quyền. Thượng nghị sĩ Tim Kaine khẳng định không có cơ sở nào trong luật ủng hộ cách diễn giải này, trong khi Thượng nghị sĩ Adam Schiff nhấn mạnh việc duy trì lực lượng trong khu vực đồng nghĩa nghĩa vụ pháp lý vẫn còn hiệu lực.

Ngay cả trong nội bộ đảng Cộng hòa cũng xuất hiện tiếng nói khác biệt. Thượng nghị sĩ Susan Collins cho rằng quyền hạn của Tổng thống không phải là vô hạn, đồng thời nhấn mạnh mốc 60 ngày là nghĩa vụ bắt buộc chứ không phải khuyến nghị.

Các chuyên gia pháp lý cũng cảnh báo rằng nếu chấp nhận cách hiểu của chính quyền, Luật Quyền hạn Chiến tranh có nguy cơ bị vô hiệu hóa trên thực tế. Theo họ, tranh cãi hiện tại không chỉ dừng ở vấn đề kỹ thuật pháp lý, mà còn đặt ra câu hỏi lớn hơn về tính hợp pháp của toàn bộ chiến dịch quân sự.

Trong bối cảnh Quốc hội chia rẽ sâu sắc và khả năng đạt được sự đồng thuận là rất thấp, cuộc tranh luận về mốc thời gian 60 ngày tiếp tục làm nổi bật sự giằng co giữa hành pháp và lập pháp, đồng thời đẩy Mỹ vào một trạng thái pháp lý đầy bất định.