Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là muốn dùng thỏa thuận xuất khẩu dầu diesel của Nga như một đòn bẩy ngoại giao, tạo động lực để Moscow quay lại đàm phán hòa bình với Kiev sau gần 5 năm xung đột.

Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, tại cuộc họp ở Miami cuối tuần trước, hai đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner thông báo với phái đoàn Ukraine rằng Nga chưa sẵn sàng nối lại đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài tại Ukraine.

Các đặc phái viên cho rằng thỏa thuận dầu diesel có thể góp phần làm thay đổi cách tiếp cận của Moscow, bởi quyết định này gửi đi thông điệp rằng Washington vẫn sẵn sàng hợp tác với Nga.

13-1791865357-vi-sao-ong-trump-chap-thuan-de-nga-ban-dau-diesel-bat-chap-xung-dot-ukraine
Tổng thống Trump đón Tổng thống Putin tại Alaska tháng 8/2025 (Ảnh: Reuters).

Theo thỏa thuận được ông Trump công bố cuối tuần trước, Nga sẽ cung cấp hàng triệu thùng dầu diesel cho thị trường Mỹ và thế giới. Động thái này đánh dấu sự thay đổi so với chính sách trước đó của Washington nhằm hạn chế hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Moscow.

Bất chấp những ý kiến trái chiều, Tổng thống Trump khẳng định đây là quyết định đúng đắn đối với người dân Mỹ và toàn thế giới.

Bên cạnh đó, ông tiếp tục kêu gọi Ukraine chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu của Nga. Theo một nguồn tin, mục tiêu của Washington là tạo cơ sở để yêu cầu Moscow có những bước đi tương ứng sau khi Mỹ chấp thuận thỏa thuận dầu diesel và Kiev ngừng tập kích các cơ sở năng lượng Nga.

Một nguồn tin thân cận với Điện Kremlin cũng nhận định thỏa thuận này là cách để đưa Nga trở lại bàn đàm phán. Trong khi đó, Đại sứ quán Nga tại Washington và Văn phòng Tổng thống Ukraine chưa đưa ra bình luận về vấn đề.

Dù được xem là một công cụ ngoại giao tiềm năng, thỏa thuận dầu diesel vẫn khiến một số chuyên gia hoài nghi về khả năng tác động đến các mục tiêu chiến lược của Moscow tại Ukraine.

Trước đây, chính quyền ông Trump từng tìm cách thuyết phục Nga trở lại đàm phán thông qua nhiều đề xuất, trong đó có khả năng nới lỏng trừng phạt và các thỏa thuận liên quan đến khoáng sản. Tuy nhiên, những biện pháp này chưa tạo ra thay đổi đáng kể trong các mục tiêu cốt lõi của Nga, cũng chưa giúp đạt được một thỏa thuận ngừng bắn toàn diện.

Theo một nguồn tin, Moscow có thể chỉ chấp nhận đàm phán sau khi giành quyền kiểm soát hoàn toàn vùng Donbass ở miền Đông Ukraine.

Lập trường này trái ngược với quan điểm của Kiev. Ukraine tuyên bố không chấp nhận nhượng bộ lãnh thổ và muốn đóng băng xung đột theo chiến tuyến hiện tại để làm cơ sở cho một thỏa thuận hòa bình.

Những khác biệt về điều kiện chấm dứt chiến sự tiếp tục là trở ngại đối với các nỗ lực ngoại giao, bất chấp những sáng kiến mới từ Washington.

Trong khi Mỹ tìm cách thúc đẩy Nga quay lại bàn đàm phán, Ukraine cho rằng một cuộc gặp trực tiếp giữa Tổng thống Volodymyr Zelensky và Tổng thống Vladimir Putin có thể mở đường cho bước đột phá trong tiến trình hòa bình.

Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha ngày 12/10 cho biết Kiev vẫn sẵn sàng tham gia cuộc gặp cấp cao này và mong muốn sự kiện diễn ra càng sớm càng tốt.

“Chúng tôi mong muốn điều đó diễn ra càng sớm càng tốt. Chúng tôi sẽ nắm bắt mọi cơ hội, dù là nhỏ nhất, để đưa hòa bình đến gần hơn”, ông Sybiha tuyên bố.

Theo Ngoại trưởng Ukraine, cuộc gặp có thể được tổ chức với sự tham gia của Tổng thống Trump hoặc thông qua vai trò trung gian của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan.

Ông Sybiha cũng cho biết Ukraine đang chuẩn bị một loạt thỏa thuận tiềm năng có thể được công bố sau quá trình đàm phán. Trước mắt, Kiev tập trung phối hợp với các đối tác để thúc đẩy những lệnh ngừng bắn bao trùm cơ sở hạ tầng năng lượng, hoạt động trên biển, trên không và các lĩnh vực khác.

Trong bối cảnh các bên vẫn bất đồng về lãnh thổ và điều kiện ngừng bắn, thỏa thuận dầu diesel giữa Mỹ và Nga được đặt trong kỳ vọng có thể tạo thêm động lực ngoại giao. Tuy nhiên, khả năng thỏa thuận này dẫn đến những nhượng bộ cụ thể từ Moscow vẫn là vấn đề chưa có lời giải.

QT (SHTT)