Vì sao thể thao Việt Nam đứng đầu SEA Games nhưng hụt hơi ở Asiad?

Đoàn thể thao Việt Nam rời Asiad 20 tại Nagoya với 3 HCV, 3 HCB và 19 HCĐ, xếp thứ 5 Đông Nam Á và thứ 20 châu Á. Thành tích này thấp hơn mục tiêu tối thiểu 4 HCV được đặt ra trước giải.

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số huy chương, mà còn ở khoảng cách giữa thành tích của Việt Nam tại sân chơi khu vực và châu lục. Tại SEA Games, thể thao Việt Nam thường duy trì vị trí trong nhóm dẫn đầu, nhưng khi bước lên Asiad, tương quan với các đối thủ lại trở nên khác biệt.

Cục trưởng Cục TDTT Việt Nam Nguyễn Danh Hoàng Việt cho rằng thể thao Việt Nam đã có những bước tiến tại Asiad 20, nhưng "chưa đủ". Khi Việt Nam tiến lên, các quốc gia khác cũng đồng thời phát triển, khiến yêu cầu cạnh tranh ở đấu trường châu lục ngày càng cao.

Khoảng cách không chỉ nằm ở huy chương

Tại Asiad 20, một loạt môn trọng điểm không đạt kỳ vọng. Bắn súng, thể dục dụng cụ, bơi lội và điền kinh đều không mang về thành tích như mong muốn.

Những VĐV từng được kỳ vọng như Phạm Quang Huy, Trịnh Thu Vinh ở bắn súng hay Huy Hoàng ở bơi lội đều không giành được huy chương cá nhân.

Bắn súng đặc biệt đáng chú ý bởi đây là môn từng giúp Việt Nam giành HCV tại Asiad 19 ở Hàng Châu. Các xạ thủ có khởi đầu tốt nhưng về cuối gặp áp lực tâm lý, khiến kết quả không đạt kỳ vọng.

Bên cạnh đó, một số VĐV phải thi đấu trong điều kiện gặp chấn thương hoặc sự cố. Ở điền kinh và đua thuyền, Việt Nam cũng phải đối đầu với những đối thủ mới.

Những yếu tố này cho thấy thành tích tại Asiad không chỉ phụ thuộc vào việc một VĐV từng đạt kết quả tốt ở đấu trường khu vực. Để cạnh tranh ở cấp độ châu lục, quá trình chuẩn bị và tích lũy phải được thực hiện từ trước đó.

Theo ông Nguyễn Danh Hoàng Việt, Việt Nam đã có chiến lược và quy hoạch phát triển thể thao cả ngắn hạn lẫn dài hạn. Mỗi đấu trường, từ SEA Games đến Asiad và Olympic, đều có vai trò riêng.

SEA Games vì vậy được xem như một bước trong quá trình phát hiện và sàng lọc lực lượng. Những VĐV có thành tích sẽ được lựa chọn để tiếp tục đầu tư, hướng tới các đấu trường lớn hơn.

Thái Lan cho thấy khoảng cách được kéo giãn

Tại Asiad 20, Thái Lan giành 18 HCV, trong khi một số môn trọng tâm nằm trong chương trình Olympic của nước này cũng đạt thành tích đáng chú ý.

Điền kinh là ví dụ nổi bật khi Puripol Boonson giành HCV ở cả cự ly 100m và 200m.

Thành tích của Thái Lan càng khiến câu chuyện về khoảng cách giữa SEA Games và Asiad của Việt Nam được đặt ra rõ hơn. Trong khu vực, Việt Nam thường duy trì vị thế cao, nhưng khi bước ra sân chơi châu lục, sự cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn.

Ông Nguyễn Danh Hoàng Việt cho rằng mỗi quốc gia có điều kiện và quá trình phát triển khác nhau. Thái Lan đã thực hiện xã hội hóa thể thao sớm hơn và tốt hơn Việt Nam.

Theo ông, đầu tư cho thể thao cần một quá trình lâu dài, không thể kỳ vọng thay đổi chỉ trong thời gian ngắn. Với Việt Nam, một số môn còn bộc lộ khoảng trống về lực lượng kế cận, trong đó có bắn súng và cử tạ.

Bài toán không chỉ là tiền

Sau Asiad 20, ngành thể thao sẽ đánh giá lại toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến thành tích, từ dinh dưỡng, nguồn xã hội hóa, đầu tư trọng điểm đến ứng dụng công nghệ số và khoa học kỹ thuật.

Cục trưởng Cục TDTT cho rằng kinh phí không phải vấn đề khó khăn nhất. Quan trọng hơn là cách vận hành các cơ chế để nguồn lực thực sự tạo ra hiệu quả trong quá trình phát triển VĐV.

Chế độ dành cho VĐV thời gian qua đã được cải thiện thông qua việc tăng tiền lương, tiền ăn và tiền thưởng huy chương theo Nghị định 349. Tuy nhiên, ông Nguyễn Danh Hoàng Việt cho rằng công tác tuyển chọn và đào tạo VĐV đỉnh cao cần ứng dụng nhiều hơn công nghệ và chuyển đổi số.

Sau Asiad 20, Cục TDTT sẽ họp bộ phận chuyên môn để đánh giá tổng thể kết quả. Những hạn chế về lực lượng, đào tạo, đầu tư và ứng dụng khoa học kỹ thuật sẽ được rà soát nhằm điều chỉnh kế hoạch cho các mục tiêu tiếp theo, từ SEA Games đến Asiad và Olympic.

Câu hỏi đặt ra với thể thao Việt Nam vì thế không chỉ là giành thêm bao nhiêu huy chương tại kỳ SEA Games tiếp theo, mà là làm thế nào để những thành tích ở đấu trường khu vực trở thành nền tảng cho sức cạnh tranh ở sân chơi châu lục.

QT (SHTT)