Bộ Giáo dục chính thức lên tiếng: Đề tài giải Nhất khoa học kỹ thuật của học sinh Ninh Bình không có dấu hiệu đạo văn

Tâm điểm của vụ lùm xùm là dự án nghiên cứu chế tạo vật liệu Polyurethane (PU) Composite đa chức năng với khả năng chống cháy, cách nhiệt và kháng vi sinh. Ngay sau khi giành giải Nhất tại cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc gia (VISEF) diễn ra vào tháng 3 vừa qua, dự án lập tức vướng phải nghi vấn "mượn danh" do có nhiều điểm tương đồng với luận án của một tiến sĩ tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. 

Nhiều người cũng tỏ ra hoài nghi về tính khả thi, cho rằng học sinh phổ thông khó có thể thực hiện những kỹ thuật phức tạp dài ngày trong phòng thí nghiệm.

Để làm rõ trắng đen, Bộ Giáo dục đã lập tức thành lập tổ tư vấn chuyên môn với sự tham gia của 5 chuyên gia có trình độ từ tiến sĩ trở lên. Quá trình rà soát gắt gao về nội dung lẫn tính khả thi của thực nghiệm đã mang lại kết quả hoàn toàn thuyết phục. 

Tổ chuyên gia đánh giá nhóm học sinh "hoàn toàn đủ năng lực" thực hiện dự án này dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Các em thể hiện rõ sự am hiểu và có khả năng phân tích kết quả từ các phép đo chuyên sâu nằm trong chương trình học như DTA, XRD hay FT-IR.

Đáng chú ý, hội đồng bác bỏ hoàn toàn cáo buộc đạo văn, đồng thời ghi nhận tiến độ thực hiện dự án là hoàn toàn khả thi. Thay vì sao chép, nghiên cứu mang tính mới tương đối và phù hợp với lứa tuổi học sinh. 

Điểm sáng tạo của đề tài nằm ở việc không chỉ giải quyết một đặc tính đơn lẻ như các công trình trước đây, mà đã thành công xây dựng hệ vật liệu PU composite tích hợp cả ba chức năng: chống cháy, cách nhiệt và kháng vi sinh thông qua việc tối ưu hóa tỷ lệ chất phụ gia. Hội đồng cũng đánh giá cao tính ứng dụng thực tiễn của vật liệu này, mở ra triển vọng cho các sáng chế thuộc lĩnh vực công nghệ nano trong tương lai.

Những kết luận từ Bộ hoàn toàn trùng khớp với lời khẳng định trước đó từ phía nhà trường. Ông Hoàng Hải Nam, Hiệu trưởng trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, từng chia sẻ rằng ý tưởng bắt nguồn từ khát khao của học sinh muốn tìm ra một loại vật liệu vừa chống được hỏa hoạn vừa không bị ẩm mốc. 

Các em đã kế thừa nền tảng nghiên cứu về vật liệu PU sẵn có, sau đó mạnh dạn bổ sung nano bạc để tạo ra tính kháng vi sinh. Việc học sinh tiến hành thí nghiệm tại các cơ sở hiện đại như Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam hay Đại học Bách khoa Hà Nội là hoàn toàn đúng quy định, minh bạch và có xác nhận hợp lệ. Theo ông Nam, sự kế thừa trong khoa học là lẽ tất yếu, không thể đánh đồng với sự thiếu sáng tạo hay vi phạm liêm chính.

Cùng với việc xác nhận tính hợp lệ của hồ sơ dự án, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của sân chơi khoa học kỹ thuật trong việc thúc đẩy học sinh vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề thực tiễn. Thực tế, sự hoài nghi của dư luận trong năm nay là có cơ sở, bởi ngay năm ngoái, một dự án đạt giải Nhất của học sinh Hưng Yên đã bị phát hiện sao chép của tác giả Indonesia, dẫn đến việc Bộ phải thu hồi giải thưởng.

Cuộc thi VISEF 2026 quy tụ 457 học sinh tranh tài với 242 dự án. Dù hiện nay nhiều trường đại học đã bỏ phương thức xét tuyển thẳng đối với các thí sinh đoạt giải, nhưng theo quy chế, những gương mặt đạt từ giải Ba trở lên vẫn có cơ hội được ưu tiên bước vào giảng đường đại học nếu chọn đúng ngành nghề phù hợp. Với kết luận rõ ràng từ cơ quan quản lý, nhóm học sinh Ninh Bình giờ đây đã có thể tự hào vinh danh thành quả nghiên cứu chân chính của mình.