Từ năm 2028, người dưới 18 tuổi sẽ không được lấy bộ phận cơ thể để ghép cho người khác, kể cả trong trường hợp chết não hoặc chết tuần hoàn. Luật mới cũng siết điều kiện hiến tạng khi còn sống, tăng quyền lợi cho người hiến và thiết lập cơ chế điều phối ghép tạng thống nhất trên toàn quốc.

Sáng 21/11, Quốc hội thông qua Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác. Luật sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2028, với nhiều quy định mới nhằm bảo vệ người hiến, mở rộng nguồn tạng phục vụ điều trị và ngăn chặn tình trạng mua bán bộ phận cơ thể người.

Người dưới 18 tuổi không được hiến tạng để ghép cho người khác

Điểm đáng chú ý của luật là quy định cấm lấy bộ phận cơ thể của người chưa đủ 18 tuổi để ghép cho người khác, kể cả khi người đó đã chết não hoặc chết tuần hoàn. Nhóm tuổi này cũng không được đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể hay hiến xác.

Ngoại lệ duy nhất liên quan đến việc hiến mô khi còn sống. Theo đó, người dưới 18 tuổi chỉ được hiến những loại mô tái sinh thuộc danh mục cho phép, với điều kiện người nhận là anh, chị hoặc em ruột và không có người hiến trưởng thành phù hợp.

Việc hiến mô phải xuất phát từ sự tự nguyện, người hiến đủ sức khỏe và được tư vấn độc lập về pháp luật, y tế, tâm lý cũng như các vấn đề xã hội phù hợp với độ tuổi. Đồng thời, phải có văn bản đồng ý của cả cha và mẹ đẻ. Nếu một trong hai người đã qua đời, người còn lại sẽ thực hiện việc đồng ý.

Không chỉ trẻ em, cha mẹ cũng phải được tư vấn riêng để bảo đảm quyết định hiến mô không chịu tác động từ sự ép buộc hay lợi ích bên ngoài.

Cơ sở y tế chỉ được tiến hành lấy mô khi có văn bản chấp thuận của người đứng đầu hoặc người được ủy quyền, đồng thời phải có ý kiến đồng ý bằng văn bản của Hội đồng tư vấn lấy, ghép mô. Hội đồng này gồm các chuyên gia y tế, pháp luật, tâm lý và đại diện cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em hoặc tổ chức bảo vệ quyền trẻ em. Những người tham gia hội đồng không được trực tiếp thực hiện việc lấy, ghép mô trong trường hợp đó.

21-1795235477-chinh-thuc-cam-lay-tang-nguoi-duoi-18-tuoi-de-ghep-cho-nguoi-khac
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu dự thảo luật. Ảnh: Media QH

Đối với người trưởng thành hiến bộ phận cơ thể khi còn sống, luật phân chia thành hai nhóm tuổi với điều kiện khác nhau. Người từ đủ 18 đến dưới 25 tuổi chỉ được hiến tạng cho thành viên gia đình. Trong khi đó, người từ đủ 25 tuổi trở lên có thể hiến cho cả người ngoài gia đình, nhưng không được đích danh chỉ định người nhận, trừ trường hợp người nhận là thành viên gia đình.

Nhóm thành viên gia đình được xác định gồm vợ, chồng, cha mẹ đẻ, con đẻ, anh chị em ruột cùng cha mẹ hoặc cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha và ông bà nội, ngoại. Riêng trường hợp hiến tạng giữa vợ và chồng phải đáp ứng thời gian kết hôn tối thiểu theo quy định của Chính phủ.

Người hiến khi còn sống phải đăng ký hiến, đáp ứng yêu cầu về sức khỏe và trải qua quá trình tư vấn độc lập, đánh giá tâm lý, xã hội. Cơ sở y tế cũng phải thành lập Hội đồng tư vấn lấy, ghép bộ phận cơ thể với sự tham gia của chuyên gia y tế, pháp luật và tâm lý nhằm đánh giá đầy đủ điều kiện hiến, bảo đảm người hiến thực sự tự nguyện.

Luật đồng thời nghiêm cấm mọi hành vi mua bán mô, bộ phận cơ thể người và mua bán xác. Các hoạt động quảng cáo, môi giới hiến nhận tạng vì mục đích thương mại cũng bị cấm. Đáng chú ý, việc lợi dụng quan hệ nuôi con nuôi, giám hộ hoặc chăm sóc thay thế để lấy mô, tạng cũng nằm trong danh sách hành vi bị nghiêm cấm.

Những hành vi tổ chức đưa người Việt Nam ra nước ngoài mua bán tạng hoặc đưa người nước ngoài vào Việt Nam để ghép tạng trái quy định đều không được phép.

Hiến tạng sau khi qua đời phải có sự đồng thuận của gia đình

Một thay đổi đáng chú ý khác là luật mở rộng cơ hội tiếp nhận mô, bộ phận cơ thể từ người từ đủ 18 tuổi sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn, kể cả khi họ chưa từng đăng ký hiến tạng lúc còn sống.

Tuy nhiên, việc lấy mô, tạng chỉ được thực hiện khi không có thông tin cho thấy người đã mất từng phản đối việc hiến. Đồng thời, người đại diện phải thể hiện nguyện vọng hiến bằng văn bản và được những người cùng hàng đại diện đồng thuận.

Thứ tự người đại diện được xác định lần lượt là cha mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, con ruột từ đủ 18 tuổi. Nếu không có những người này, quyền đại diện được chuyển sang anh, chị, em ruột từ đủ 18 tuổi; cuối cùng là ông bà nội, ngoại.

Ngay cả với người đã đăng ký hiến tạng hoặc có văn bản đồng ý khi còn sống, gia đình vẫn phải có người đại diện thể hiện nguyện vọng bằng văn bản và bảo đảm sự đồng thuận của những người cùng hàng. Cơ sở y tế không được tiến hành lấy mô, tạng nếu người đại diện từ chối hoặc có biểu hiện không đồng ý, không hợp tác.

Để tránh xung đột lợi ích và bảo đảm tính khách quan, việc xác định chết não hoặc chết tuần hoàn phải do hội đồng chuyên môn độc lập thực hiện. Kết luận chỉ được đưa ra khi tất cả thành viên thống nhất. Người trực tiếp điều trị, tư vấn hiến tạng hoặc tham gia kíp lấy, ghép không được tham gia hội đồng xác định tình trạng chết não, chết tuần hoàn của người hiến.

Sau khi lấy tạng, cơ sở y tế có trách nhiệm khôi phục thẩm mỹ cơ thể người hiến, phối hợp với gia đình tổ chức lễ truy điệu. Người hiến cũng được cấp chứng nhận đã hiến tạng và thực hiện chế độ tang lễ, mai táng theo quy định.

Người hiến tạng được cấp bảo hiểm y tế, thân nhân có cơ hội ưu tiên ghép

Không chỉ siết chặt điều kiện hiến, luật mới còn bổ sung nhiều chính sách nhằm bảo đảm quyền lợi cho người hiến mô, bộ phận cơ thể.

Với người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống, các quyền lợi bao gồm được chăm sóc và phục hồi sức khỏe miễn phí ngay sau khi hiến, khám sức khỏe định kỳ phù hợp với bộ phận đã hiến, được cấp thẻ bảo hiểm y tế và chứng nhận hiến tạng.

Đặc biệt, nếu sau này người hiến có tên trong danh sách chờ ghép, họ sẽ được hưởng chế độ ưu tiên. Ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí chăm sóc, phục hồi sức khỏe ngay sau khi hiến, khám định kỳ và đóng bảo hiểm y tế, trừ những trường hợp đã có cơ chế chi trả riêng theo luật.

Người hiến mô cũng được hưởng một hoặc một số quyền lợi như chăm sóc sức khỏe miễn phí ngay sau khi hiến, cấp giấy chứng nhận, hỗ trợ chi phí hợp lý hoặc quà tặng và được ưu tiên ghép mô khi có chỉ định y tế.

Đối với người hiến tạng sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn, chính sách ưu tiên còn được mở rộng đến người thân. Cụ thể, cha mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, con ruột và anh chị em ruột của người hiến sẽ được ưu tiên ghép nếu có tên trong danh sách chờ.

Trường hợp người thân đang chờ ghép vào thời điểm người hiến qua đời, họ được ưu tiên nhận bộ phận cơ thể phù hợp từ chính người đã hiến mà không phải áp dụng các tiêu chí xếp thứ tự ưu tiên thông thường. Những bộ phận cơ thể còn lại sẽ được phân bổ theo quy định chung.

Việc điều phối tạng cũng được tổ chức thống nhất trên phạm vi cả nước thông qua cơ quan điều phối quốc gia và cơ sở dữ liệu quản lý mô, bộ phận cơ thể người. Riêng hoạt động hiến, ghép giữa các thành viên gia đình được áp dụng cơ chế riêng.

Quá trình phân bổ tạng sẽ căn cứ vào mức độ hòa hợp giữa người hiến và người nhận, tình trạng cấp thiết về y khoa, hiệu quả sau ghép, đặc điểm người bệnh và thời gian chờ. Ngoài người từng hiến tạng và thân nhân của người hiến sau khi qua đời, trẻ em cũng thuộc nhóm được ưu tiên.

Thông tin của người đăng ký hiến, người hiến và người nhận ghép phải được mã hóa, bảo mật. Cơ sở dữ liệu quản lý mô, bộ phận cơ thể người sẽ thuộc Cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế, đồng thời kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống định danh, xác thực điện tử.

PN (SHTT)

Chọn Docnhanh.vn làm nguồn ưu tiên trên Google Search

  • Bước 1: Bấm vào nút 'Thêm Docnhanh.vn trên Google', hoặc truy cập đường dẫn https://www.google.com/preferences/source?q=docnhanh.vn
  • Bước 2: Tại trang web vừa mở, bấm vào ô vuông nằm bên phải Docnhanh.vn để chọn làm nguồn tìm kiếm ưu tiên.

Khi ô vuông chuyển thành dấu tích xanh là hoàn thành, bạn đọc có thể đóng trang web trên.

Các nguồn được ưu tiên
Thêm hoặc thay đổi những nguồn bạn ưu tiên bất cứ lúc nào. Bạn sẽ thấy những nguồn này thường xuyên hơn trong kết quả tìm kiếm của mình.
Tìm kiếm theo tên hoặc trang web
docnhanh.vn
Docnhanh.vn
Docnhanh.vn docnhanh.vn

Khi nhìn thấy dấu tích xanh bên cạnh Docnhanh.vn là đã hoàn thành.