Những chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 5

Hút thuốc lá điện tử bị phạt tiền tới 5 triệu đồng

Mức phạt này được quy định tại Nghị định 90/2026, hiệu lực từ ngày 15/5. Cụ thể, hành vi sử dụng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng bị phạt 3-5 triệu đồng. Cá nhân hoặc tổ chức cho người khác sử dụng các sản phẩm này tại địa điểm do mình quản lý bị phạt nặng hơn, từ 5 đến 10 triệu đồng. Quy định này loại trừ trường hợp giữa các thành viên gia đình như cha mẹ, con cái, vợ chồng.

Ngoài tiền phạt, cơ quan chức năng còn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đối với người vi phạm.

Cửa hàng thuốc lá không treo biển "không bán cho người dưới 18 tuổi" có thể bị phạt đến 3 triệu đồng. Việc bán thuốc lá cho người chưa đủ tuổi, trưng bày sai quy định hoặc bán sản phẩm không có cảnh báo sức khỏe bị phạt tới 5 triệu đồng, thậm chí đình chỉ kinh doanh 1-3 tháng.

Chồng không cho vợ đi làm có thể bị phạt tới 10 triệu đồng

Nghị định 76/2026 sửa đổi, bổ sung Nghị định 125/2021 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bình đẳng giới (có hiệu lực từ 1/5) nêu rõ xử phạt 5-10 triệu đồng đối với một trong các hành vi: Cản trở hoặc không cho thành viên trong gia đình thực hiện các hoạt động tạo thu nhập (như chồng không cho vợ đi làm hoặc ngược lại - PV) hoặc đáp ứng các nhu cầu khác của gia đình vì lý do giới tính; đối xử bất bình đẳng giữa các thành viên trong gia đình vì lý do giới tính.

Phạt tiền 10-12 triệu đồng với hành vi đe dọa dùng vũ lực hoặc uy hiếp tinh thần nhằm cản trở thành viên trong gia đình có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật tham gia định đoạt tài sản thuộc sở hữu chung của hộ gia đình vì lý do giới tính.

Hành vi áp đặt việc thực hiện lao động gia đình, sử dụng biện pháp tránh thai, triệt sản như là trách nhiệm của thành viên trong gia đình thuộc một giới nhất định cũng bị phạt tiền 10-12 triệu đồng.

Ngoại tình có thể bị phạt 10 triệu đồng

Từ 18/5, Nghị định số 109/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã có hiệu lực thi hành. Điểm mới đáng chú ý nêu tại khoản 1 Điều 62, người có hành vi ngoại tình sẽ bị phạt tiền 5-10 triệu đồng.

Trong đó, các hành vi được xem là ngoại tình gồm: Đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn với người khác; đang có vợ hoặc chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác; người chưa có vợ, chưa có chồng nhưng chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có gia đình.

Trước đây, các hành vi nêu trên bị phạt 3-5 triệu đồng.

Các hành vi vi phạm khác liên quan đến kết hôn, ly hôn như cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn cũng được áp dụng cùng mức xử phạt 5-10 triệu đồng, thay cho 3-5 triệu đồng trước đây.

Học viên đào tạo lái xe phải xem video tai nạn

Từ tháng 5, học viên trước khi sát hạch lái xe bắt buộc xem video tình huống tai nạn, nhằm nâng cao nhận thức và ý thức khi tham gia giao thông.

Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an cho biết nội dung nhằm giúp người học nhận diện các hành vi nguy hiểm, từ đó nâng cao ý thức bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của bản thân cũng như người tham gia giao thông.

Các video sử dụng hình ảnh thực tế kết hợp mô phỏng, tái hiện nhiều tình huống phổ biến như chuyển hướng sai quy định, vi phạm nồng độ cồn, vượt ẩu. Một số tình huống được đưa vào bài thi mô phỏng để kiểm tra khả năng xử lý của học viên.

Việc bổ sung nội dung này nhằm hoàn thiện quy trình đào tạo, sát hạch lái xe, không chỉ kiểm tra kỹ năng điều khiển phương tiện mà còn chú trọng đạo đức và trách nhiệm của người lái.

Học bạ, bằng cấp được tích hợp trên VNeID

Nội dung này được Chính phủ nêu tại Nghị định 88/2026 về quản lý dữ liệu giáo dục và đào tạo, có hiệu lực từ ngày 15/5.

Người học tham gia trong hệ thống giáo dục quốc dân được cấp một mã số hồ sơ học tập suốt đời duy nhất theo số định danh cá nhân. Trước khi cấp mã số hồ sơ học tập suốt đời, các thông tin cơ bản của cá nhân phải được kiểm tra, đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời sau khi được lưu trữ hợp lệ sẽ được chia sẻ, liên thông và tích hợp trên ứng dụng định danh quốc gia VNeID; cá nhân được quyền sử dụng dữ liệu này tương đương văn bản giấy.

Có nghĩa là học bạ, bằng cấp và các thông tin học tập quan trọng của người dân sẽ được tích hợp trên ứng dụng VNeID, cho phép sử dụng thay thế giấy tờ truyền thống, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực giáo dục. 

Học nội dung ngoài sách giáo khoa không bị coi là "học thêm"

Quy định này nêu tại Thông tư 19/2026, hiệu lực từ ngày 15/5. Thông tư nêu rõ dạy thêm là hoạt động dạy học phụ thêm ngoài thời lượng trong kế hoạch giáo dục đối với các môn học thuộc Chương trình giáo dục phổ thông hoặc Chương trình giáo dục thường xuyên do Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo ban hành.

Các hoạt động như giáo dục văn hóa, nghệ thuật, thể thao; tăng cường năng lực ngoại ngữ; giáo dục STEM/STEAM; kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo (AI); hướng nghiệp, kỹ năng sống... nếu không thuộc nội dung chương trình các môn học chính khóa thì không được coi là dạy thêm, học thêm và không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định này.

Trong khi đó, Thông tư 29/2024 nêu dạy thêm, học thêm chỉ được hiểu là hoạt động dạy học bổ sung đối với các môn trong chương trình giáo dục chính thức.

Như vậy, Bộ không cấm hoàn toàn việc dạy tiếng Anh cho học sinh tiểu học. Việc không được phép chỉ áp dụng đối với hoạt động dạy thêm tiếng Anh theo đúng Chương trình giáo dục phổ thông. Ngược lại, nếu việc dạy tiếng Anh mang tính bổ trợ, phát triển năng lực ngoại ngữ và không nằm trong nội dung chương trình chính khóa thì không bị điều chỉnh bởi quy định về dạy thêm, học thêm.