Ám ảnh AI lan rộng, dân công sở Trung Quốc bước vào “cuộc đua sinh tồn” khốc liệt

Đầu tháng này, gần 1.000 người đã xếp hàng trước trụ sở Tencent tại Thâm Quyến chỉ để cài đặt OpenClaw – một tác tử AI mã nguồn mở đang gây sốt. Từ sinh viên, người về hưu đến dân văn phòng, tất cả đều chung một mục tiêu: không bị tụt lại phía sau trong kỷ nguyên AI.

Cơn sốt OpenClaw, được ví von là “nuôi tôm hùm”, phản ánh nỗi lo sâu xa của người lao động. Những công cụ được tạo ra để tăng năng suất giờ đây lại trở thành mối đe dọa trực tiếp tới chính công việc của họ. Với nhiều người, việc học AI không còn là lựa chọn, mà là điều kiện để tồn tại.

Lambert Li, một nhân viên tại Thượng Hải, mô tả cảm giác này như đang tham gia một trò chơi sinh tồn khắc nghiệt. Nỗi lo không phải vô căn cứ khi công ty của anh đã cắt giảm 30% nhân sự trong năm 2025, ưu tiên giữ lại những người thích nghi nhanh với công nghệ mới.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI đang tạo ra làn sóng lo âu trên diện rộng. Tại Trung Quốc, nơi chính phủ đầu tư lớn vào công nghệ này, áp lực càng trở nên rõ rệt. Nhiều người lo sợ bị thay thế, trong khi xã hội vẫn tồn tại sự kỳ thị với thất nghiệp, khiến tâm lý càng thêm nặng nề.

Theo các chuyên gia, nỗi lo này còn kéo theo hệ lụy kinh tế. Khi người lao động bất an về tương lai, họ có xu hướng thắt chặt chi tiêu và tăng tích lũy, từ đó ảnh hưởng đến các nỗ lực kích thích tăng trưởng.

Dù vậy, không phải ai cũng hoàn toàn tin tưởng vào hiệu quả của các công cụ mới. Một số người sau khi thử nghiệm OpenClaw nhận ra nó chưa thực sự phù hợp với công việc, thậm chí tiềm ẩn rủi ro khi truy cập sâu vào hệ thống. Tuy nhiên, họ vẫn không thể “đứng ngoài cuộc chơi” khi AI đang len lỏi vào mọi lĩnh vực.

Trên mạng xã hội RedNote, chủ đề “lo âu AI” thu hút hàng triệu lượt xem với hàng loạt chia sẻ về áp lực công việc. Nhiều người thừa nhận việc cố gắng theo kịp công nghệ còn mệt mỏi hơn chính công việc hàng ngày.

Các khảo sát cũng cho thấy mức độ lo ngại ngày càng tăng. Gần 1/3 người lao động toàn cầu tin rằng AI có thể thay thế họ, trong khi tại Trung Quốc, hơn 85% người được hỏi bày tỏ nỗi lo về tác động của công nghệ này đến việc làm. Đồng thời, nhu cầu tuyển dụng ở các vị trí dễ bị AI thay thế như lập trình, kế toán hay biên tập đang giảm đáng kể.

Đáng chú ý, tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm thanh niên Trung Quốc vẫn ở mức cao, càng khiến áp lực gia tăng. Các chuyên gia nhận định rằng sự kết hợp giữa cạnh tranh khốc liệt, áp lực xã hội và tốc độ phát triển công nghệ có thể khiến tình trạng lo âu tại đây nghiêm trọng hơn nhiều nơi khác.

Không chỉ lao động kỹ thuật, những ngành nghề khác cũng chịu ảnh hưởng. Nhiều công ty bắt đầu đưa tiêu chí sử dụng AI vào đánh giá hiệu suất, buộc nhân viên phải liên tục học hỏi dù chưa chắc mang lại hiệu quả thực tế.

Trong bối cảnh đó, một số người chọn cách thích nghi, số khác lại buông xuôi trước áp lực. Tuy nhiên, điểm chung là tất cả đều đang bị cuốn vào làn sóng AI không thể đảo ngược.

Như một nhân viên chia sẻ, đây không còn là câu chuyện lựa chọn: hoặc bắt kịp, hoặc bị bỏ lại phía sau.