Sau khi Thông tư 08 chính thức có hiệu lực, các nhà mạng viễn thông tại Việt Nam đã bắt đầu triển khai đợt quét dữ liệu quy mô lớn. Những thuê bao không khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc chưa xác thực chính chủ sẽ đối mặt với nguy cơ bị khóa dịch vụ ngay lập tức.

Kể từ ngày 15/4, thị trường viễn thông Việt Nam bước vào một giai đoạn quản lý mới đầy nghiêm ngặt theo hướng dẫn của Thông tư 08 (Bộ Khoa học và Công nghệ). Mục tiêu cốt lõi của quy định này là đảm bảo mọi thuê bao di động đang hoạt động phải được định danh chính xác. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tình trạng SIM rác, tin nhắn rác vốn gây nhức nhối bấy lâu mà còn là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ sinh thái giao dịch số an toàn.

Cụ thể, mỗi thuê bao di động hiện nay bắt buộc phải hội đủ bốn trường thông tin cơ bản: Số định danh cá nhân (CCCD), Họ và tên, Ngày tháng năm sinh, và đặc biệt là dữ liệu sinh trắc học ảnh khuôn mặt. Tất cả các dữ liệu này phải trùng khớp hoàn toàn với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư do Bộ Công an quản lý.

Theo đại diện Cục Viễn thông, các nhà mạng đang thực hiện lộ trình cắt dịch vụ theo từng giai đoạn đối với những thuê bao chưa hoàn tất xác thực. Quy trình bắt đầu từ việc tạm dừng dịch vụ một chiều (gọi đi), sau đó là tạm dừng hai chiều và cuối cùng là thu hồi số thuê bao nếu chủ sở hữu không có động thái cập nhật.

Đáng chú ý, một quy định kỹ thuật mới sẽ được áp dụng sau ngày 15/6: Khi người dùng thay đổi thiết bị điện thoại (lắp SIM vào máy mới), hệ thống sẽ yêu cầu xác thực lại ảnh sinh trắc học. Nếu quá trình này không được thực hiện, SIM sẽ bị khóa một chiều chỉ sau hai giờ đồng hồ. Đây được xem là biện pháp kỹ thuật mạnh tay nhằm ngăn chặn việc mua bán, chuyển nhượng SIM đã kích hoạt sẵn mà không qua chính chủ.

Thống kê mới nhất từ Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) cho thấy một bức tranh quy mô về dữ liệu viễn thông. Hiện đã có hơn 95 triệu thuê bao được đồng bộ lên hệ thống VNeID và hơn 60 triệu thuê bao đã xác nhận chính chủ thành công. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa thực hiện xác nhận chính chủ và gần 900.000 thuê bao được xác nhận là không sử dụng đúng tên đăng ký.

- Người dùng vẫn đang sử dụng Chứng minh nhân dân (CMND) 9 số cũ chưa cập nhật sang Căn cước công dân (CCCD) 12 số.

- Người già, người sử dụng SIM được mua tại các đại lý thẻ từ nhiều năm trước mà không qua thủ tục đăng ký chính thức.

- Người Việt Nam ở nước ngoài nhưng vẫn duy trì SIM trong nước để nhận mã OTP ngân hàng hoặc liên lạc với gia đình.

Để hỗ trợ tối đa cho người dùng, các nhà mạng như Viettel, Vinaphone, MobiFone đã tích hợp nhiều giải pháp công nghệ để việc xác thực trở nên thuận tiện hơn. Thay vì phải xếp hàng tại các điểm giao dịch, người dùng có thể lựa chọn các kênh sau:

- Ứng dụng di động của nhà mạng (My Viettel, My VNPT, My MobiFone): Người dùng có thể tự chụp ảnh chân dung và mặt trước/sau của CCCD gắn chip để hệ thống AI đối soát sinh trắc học ngay tại nhà.

- Ứng dụng VNeID: Đây là kênh xác thực có độ tin cậy cao nhất khi dữ liệu được liên thông trực tiếp với hệ thống của Bộ Công an. Việc tích hợp thông tin thuê bao vào VNeID giúp người dùng dễ dàng quản lý các dịch vụ số cá nhân.

- Hỗ trợ trực tiếp: Đối với những trường hợp đặc biệt như người cao tuổi không rành công nghệ, các nhà mạng đã triển khai nhân viên hỗ trợ trực tiếp tại địa bàn, ngay cả trong các kỳ nghỉ lễ, để đảm bảo quyền lợi liên lạc cho người dân.

Để tránh bị gián đoạn dịch vụ, đặc biệt là trong bối cảnh số điện thoại đóng vai trò là "chìa khóa" cho các tài khoản ngân hàng và dịch vụ công, người dùng cần chủ động kiểm tra trạng thái thuê bao bằng cách nhắn tin theo cú pháp TTTB gửi 1414.

Nếu nhận được thông báo thông tin chưa chính xác hoặc nhận được tin nhắn cảnh báo từ nhà mạng, người dùng nên thực hiện cập nhật ngay trước thời hạn 15/6. Việc chuẩn hóa thông tin thuê bao không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là cách tự bảo vệ bản thân trước các rủi ro về lừa đảo qua mạng và chiếm đoạt danh tính số trong tương lai.

Theo Lê Ngọc (SHTT)