Đời sống
18/10/2026 08:464 học sinh mắc não mô cầu, 1 em tử vong: Những dấu hiệu cha mẹ tuyệt đối không nên bỏ qua
Chùm 4 ca bệnh tại TP.HCM, một học sinh tử vong
Theo thông tin từ Sở Y tế TP.HCM, đến chiều 17/10, thành phố ghi nhận 4 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước. Trong 3 ca bệnh đầu tiên, một học sinh 12 tuổi đã tử vong khi bệnh diễn tiến tối cấp, gây sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan. Hai học sinh còn lại đang được điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM.
Ca bệnh thứ 4 là một nam sinh 12 tuổi, học cùng trường và từng tiếp xúc gần với một trong những bệnh nhân trước đó. Ngày 15/10, em xuất hiện tình trạng sốt cao 40°C, đau đầu, đau họng và đau mỏi cơ. Sau đó, trên da xuất hiện những chấm xuất huyết rải rác.
Kết quả xét nghiệm PCR máu xác định nam sinh mắc não mô cầu nhóm B, đồng thời nhiễm virus cúm B. Tính đến ngày 17/10, bệnh nhi tỉnh táo, các chỉ số sinh tồn ổn định và tiếp tục được điều trị tại bệnh viện.
Trước diễn biến này, ngành y tế TP.HCM đã phối hợp với nhà trường và các đơn vị liên quan rà soát những người tiếp xúc gần, theo dõi sức khỏe các trường hợp có nguy cơ, triển khai kháng sinh dự phòng theo chỉ định, đồng thời tăng cường vệ sinh và khử khuẩn trường học.
Tối 17/10, Bộ Y tế cũng phát đi khuyến cáo về việc chủ động theo dõi sức khỏe, nhận biết sớm các dấu hiệu nghi ngờ và thực hiện biện pháp phòng bệnh.
Việc xuất hiện thêm ca mắc cho thấy mức độ nguy hiểm của bệnh não mô cầu, nhưng không có nghĩa tất cả những người tiếp xúc với bệnh nhân đều chắc chắn nhiễm bệnh. Điều quan trọng là xác định đúng nhóm có nguy cơ, tuân thủ hướng dẫn dự phòng và không bỏ qua những biểu hiện sức khỏe bất thường.
Não mô cầu có thể gây biến chứng nghiêm trọng
Bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn chủ yếu lây qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài với người mang vi khuẩn, chẳng hạn trong quá trình sinh hoạt chung hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết.
Bệnh có thể xuất hiện ở nhiều lứa tuổi. Tuy nhiên, trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và những người sinh hoạt trong môi trường tập trung đông người là các nhóm cần được chú ý. Đáng lưu ý, người mang vi khuẩn ở vùng mũi họng có thể không có triệu chứng nhưng vẫn có khả năng truyền vi khuẩn cho người khác.
Khi gây nhiễm trùng xâm lấn, vi khuẩn có thể dẫn đến viêm màng não mủ hoặc nhiễm trùng huyết. Trong trường hợp nặng, người bệnh có nguy cơ bị sốc nhiễm trùng, rối loạn đông máu, suy đa cơ quan và tử vong.
Một trong những khó khăn trong nhận biết bệnh là các triệu chứng ban đầu thường không đặc hiệu. Người mắc có thể sốt, đau đầu, đau họng hoặc mệt mỏi, dễ nhầm lẫn với cúm và những bệnh nhiễm trùng thông thường. Tuy nhiên, tình trạng có thể nhanh chóng chuyển nặng, khiến người bệnh rơi vào nguy kịch nếu không được xử trí kịp thời.
Sốt cao, đau đầu, xuất huyết dưới da: Khi nào cần đưa trẻ đi cấp cứu?
Ở giai đoạn đầu, trẻ mắc não mô cầu có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt, rét run, đau đầu, đau họng, đau mỏi cơ hoặc mệt mỏi bất thường. Khi bệnh tiến triển, trẻ có thể đau đầu dữ dội, nôn ói, cứng gáy, sợ ánh sáng, lơ mơ, khó đánh thức hoặc co giật.
Đặc biệt, cha mẹ cần cảnh giác khi trẻ xuất hiện các chấm hoặc mảng xuất huyết dưới da có màu đỏ tím, có khả năng lan nhanh. Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng nhiễm trùng huyết do não mô cầu.
Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng xuất hiện ban xuất huyết. Vì vậy, phụ huynh không nên chờ đến khi trẻ có những dấu hiệu này mới đưa đi khám.
Ở trẻ nhỏ, biểu hiện bệnh đôi khi không điển hình, chẳng hạn bỏ bú, quấy khóc khác thường, ngủ li bì, phản ứng kém hoặc nôn nhiều. Nếu trạng thái tỉnh táo, hành vi hoặc sức khỏe của trẻ thay đổi nhanh chóng, gia đình cần đặc biệt lưu ý.
Trẻ cần được đưa đến cơ sở cấp cứu ngay nếu có các dấu hiệu như sốt kèm đau đầu dữ dội, cứng gáy, lơ mơ, co giật, khó thở, tay chân lạnh hoặc xuất hiện những chấm xuất huyết dưới da. Phụ huynh không nên tự điều trị tại nhà, chờ trẻ hạ sốt hoặc trì hoãn việc thăm khám khi có dấu hiệu nguy hiểm.
Trong trường hợp trẻ từng tiếp xúc gần với người mắc não mô cầu tại trường học, nếu xuất hiện sốt, đau đầu, đau họng hoặc những biểu hiện bất thường khác, gia đình cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá sớm. Thông tin về tiền sử tiếp xúc sẽ giúp bác sĩ xác định nguy cơ và đưa ra hướng xử trí phù hợp.
Tiêm vaccine, vệ sinh cá nhân và dự phòng đúng hướng dẫn
Để phòng bệnh não mô cầu, người dân cần kết hợp tiêm chủng, giữ vệ sinh cá nhân, hạn chế nguy cơ phơi nhiễm và theo dõi sức khỏe.
Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh đặc hiệu quan trọng. Hiện có các loại vaccine phòng những nhóm huyết thanh não mô cầu khác nhau, trong đó có nhóm B. Tuy nhiên, không phải loại vaccine nào cũng có khả năng bảo vệ trước tất cả các nhóm vi khuẩn.
Phụ huynh nên trao đổi với bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng đủ điều kiện để lựa chọn vaccine phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và lịch tiêm được khuyến cáo.
Bên cạnh tiêm chủng, trẻ cần được hướng dẫn rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung cốc uống nước, chai nước và những vật dụng cá nhân có thể tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp. Nhà ở và lớp học cũng cần được giữ thông thoáng. Người có triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp nên hạn chế tiếp xúc gần với người khác.
Đối với những người tiếp xúc gần với bệnh nhân, cơ quan y tế sẽ đánh giá nguy cơ để chỉ định kháng sinh dự phòng khi cần thiết. Biện pháp này cần được thực hiện theo hướng dẫn chuyên môn, đúng đối tượng và càng sớm càng tốt. Không phải toàn bộ học sinh trong trường đều cần sử dụng kháng sinh dự phòng.
Phụ huynh tuyệt đối không tự mua kháng sinh cho trẻ uống để phòng bệnh. Việc sử dụng thuốc không đúng chỉ định có thể gây tác dụng phụ và không thay thế được các biện pháp dự phòng cần thiết. Ngay cả khi đã được chỉ định dùng kháng sinh dự phòng, trẻ vẫn cần được theo dõi sức khỏe và thăm khám ngay nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ.
Nếu nhà trường hoặc cơ quan y tế thông báo trẻ thuộc nhóm tiếp xúc gần, gia đình cần phối hợp thực hiện đầy đủ hướng dẫn, cung cấp thông tin về tình trạng sức khỏe và chủ động đưa trẻ đi khám khi có biểu hiện bất thường.
Từ chùm ca bệnh tại TP.HCM, thông điệp quan trọng đối với phụ huynh là không chủ quan trước những triệu chứng tưởng chừng thông thường, nhưng cũng không nên hoang mang hoặc tự ý sử dụng thuốc. Tiêm vaccine phù hợp, thực hiện vệ sinh phòng bệnh, tuân thủ hướng dẫn dự phòng và nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm là những biện pháp thiết thực giúp bảo vệ trẻ trước căn bệnh có thể diễn tiến nhanh và gây hậu quả nghiêm trọng.
Hải Yến (SHTT)