Đời sống
30/10/2026 11:115 thói quen rất dễ gây bệnh gan, đừng hiểu nhầm chỉ người uống nhiều rượu bia mới mắc
Thực tế cho thấy, ngay cả những người nói không với bia rượu vẫn có nguy cơ cao bị gan nhiễm mỡ kèm theo hàng loạt biến chứng đe dọa sức khỏe.
Bác sĩ Jaya Agarwal, chuyên gia phẫu thuật tiêu hóa tại Bệnh viện Amrita, Faridabad (Ấn Độ), chia sẻ: "Trong thực hành lâm sàng, chúng tôi ngày càng gặp nhiều bệnh nhân bị gan nhiễm mỡ dù không có tiền sử sử dụng rượu bia".
Đáng chú ý, nhóm đối tượng này phần lớn lại là những người trẻ tuổi đang đi làm. Họ luôn cảm thấy bản thân hoàn toàn sung sức và chỉ vô tình phát hiện ra mầm bệnh trong những lần khám sức khỏe định kỳ. Căn bệnh này có thể âm thầm tiến triển suốt nhiều năm mà không xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo rõ ràng nào.
Khi chuyển biến nặng, một số trường hợp sẽ tiến triển thành viêm gan, để lại các vết sẹo và cuối cùng dẫn tới xơ gan. Đằng sau căn bệnh thầm lặng này là năm thói quen sinh hoạt mỗi ngày mà nhiều người vẫn chủ quan xem nhẹ.
Nếp sinh hoạt ăn tối muộn rồi đi ngủ ngay là một trong những nguyên nhân hàng đầu. Bản thân việc ăn tối muộn không chắc chắn sẽ phá hủy lá gan, nhưng nó thường kéo theo chuỗi hệ lụy như ăn quá mức, ăn vặt liên tục cùng lịch trình ăn uống thất thường.
Quá trình trao đổi chất của cơ thể sẽ bị đảo lộn, nhất là khi nguồn năng lượng nạp vào vượt xa ngưỡng tiêu hao. Những đĩa thức ăn ngập tràn tinh bột tinh chế, bánh kẹo ngọt cùng khẩu phần ăn quá lớn sẽ khiến năng lượng dư thừa tích tụ lại thành các giọt mỡ trong gan.
Do đó, việc thiết lập một bữa tối cân bằng dinh dưỡng và giữ một khoảng cách thời gian hợp lý từ lúc kết thúc bữa ăn đến khi chìm vào giấc ngủ là điều vô cùng cần thiết.
Bên cạnh đó, việc lạm dụng nước ép trái cây đóng hộp vì lầm tưởng đây là thức uống bổ dưỡng cũng tiềm ẩn nhiều nguy hại. Dù trái cây tươi rất có lợi cho sức khỏe, song các loại nước ép thường đã bị loại bỏ phần lớn chất xơ tự nhiên, thậm chí nhiều dòng sản phẩm đóng hộp còn được nhà sản xuất cho thêm đường.
Thói quen dung nạp các loại đồ uống ngọt này sẽ đẩy lượng calo nạp vào tăng vọt nhưng lại không tạo ra cảm giác no như khi nhai trực tiếp hoa quả nguyên dạng. Nguồn năng lượng dư thừa cùng lượng đường quá mức được hấp thụ liên tục sẽ thúc đẩy sự lắng đọng chất béo tại gan.
Để thanh lọc cơ thể, ăn trái cây nguyên quả và sử dụng nước lọc thay thế các loại nước ngọt vẫn luôn là giải pháp an toàn hàng đầu.
Không chỉ chế độ ăn, thói quen vận động thiếu khoa học cũng góp phần gây hại cho gan. Khá nhiều người đều đặn đi bộ buổi sáng hoặc đến phòng tập gym, nhưng sau đó lại dành hầu như toàn bộ thời gian còn lại trong ngày để ngồi một chỗ làm việc.
Một buổi tập luyện ngắn ngủi không thể trung hòa toàn bộ các tác động tiêu cực xuất phát từ việc ngồi quá lâu. Tình trạng lười vận động suốt một thời gian dài sẽ làm suy giảm độ nhạy của insulin, cản trở khả năng xử lý đường và chất béo của cơ thể.
Tình trạng kháng insulin chính là đòn bẩy kích thích gan tích trữ thêm nhiều mỡ thừa. Thay vì chỉ dồn sức vào một cữ tập rồi bất động cả ngày, việc chủ động đứng lên, đi lại vài bước hoặc thực hiện các vận động nhẹ giữa các khoảng thời gian làm việc sẽ giúp đẩy lùi nguy cơ này.
Một yếu tố khác cũng tàn phá chức năng gan từ bên trong là tình trạng thiếu ngủ kéo dài. Không dừng lại ở cảm giác mệt mỏi thể xác, việc thường xuyên thiếu ngủ sẽ làm xáo trộn nghiêm trọng quá trình trao đổi chất, từ việc điều hòa đường huyết cho đến cơ chế kiểm soát sự thèm ăn.
Về lâu dài, những biến động này khiến nỗ lực duy trì cân nặng và kiểm soát năng lượng trở nên khó khăn hơn, dẫn đến các rối loạn chuyển hóa – tình trạng vốn song hành với bệnh gan nhiễm mỡ.
Dù một đêm chập chờn chưa thể lập tức làm gan bị tổn thương, song tình trạng thiếu ngủ tích tụ qua nhiều ngày liên tiếp lại rất đáng báo động. Mục tiêu lý tưởng cho hầu hết người trưởng thành là duy trì thời lượng ngủ từ 7 đến 9 tiếng trọn vẹn mỗi đêm.
Cuối cùng, tâm lý chủ quan của những người có vóc dáng thon gọn là rào cản lớn trong việc phát hiện bệnh. Việc cho rằng chỉ người thừa cân, béo phì mới có nguy cơ nhiễm mỡ trong gan là một nhận thức sai lầm.
Thực tế, ngay cả khi chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức bình thường, mỡ thừa vẫn có thể xâm chiếm lá gan của những người gầy. Ẩn sâu bên trong một cơ thể có cân nặng chuẩn mực có thể là lượng mỡ nội tạng dày đặc – thủ phạm gây nên tình trạng kháng insulin cùng hàng loạt bệnh lý chuyển hóa.
Bên cạnh số cân nặng hiển thị trên bàn cân, mỗi người cần phải chủ động theo dõi thêm số đo vòng eo, nồng độ đường huyết, mỡ máu cùng các chỉ số sức khỏe liên quan khác.
Như bác sĩ Agarwal đã nhấn mạnh, gan nhiễm mỡ không phải lúc nào cũng bộc lộ qua các triệu chứng rõ rệt; những rối loạn chuyển hóa nguy hiểm hoàn toàn có thể âm thầm nảy sinh ngay bên trong một cơ thể trông bề ngoài rất đỗi khỏe mạnh.
PV (SHTT)