Đời sống
14/11/2026 14:53Cách nhận biết sớm cúm mùa ở trẻ nhỏ để điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm
Theo chia sẻ từ BSCKI Nguyễn Thị Kim Dung (Trung tâm Kỹ thuật cao và Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, Hà Nội), cúm mùa là bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, phổ biến nhất là các chủng cúm A(H1N1), A(H3N2) và cúm B. Con đường lây truyền chính của virus là thông qua các giọt bắn, dịch tiết hô hấp phát tán khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện, hoặc lây gián tiếp khi trẻ chạm tay vào bề mặt nhiễm khuẩn rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.
Dù cùng gây ra các biểu hiện như ho, chảy nước mũi hay đau họng, cúm mùa và cảm lạnh thông thường lại có mức độ hoàn toàn khác biệt. Cảm lạnh thường diễn tiến êm dịu với các triệu chứng nhẹ nhàng như hắt hơi, nghẹt mũi, sổ mũi. Ngược lại, cúm mùa tấn công đột ngột và rầm rộ hơn hẳn: trẻ thường sốt cao, đau nhức đầu, đau mỏi toàn thân, cơ thể mệt lả, biếng ăn và bỏ chơi. Tuy nhiên, việc chỉ quan sát bằng mắt thường đôi khi khó phân biệt rạch ròi hai căn bệnh này. Do đó, ngay khi thấy con có dấu hiệu nghi nhiễm cúm, phụ huynh nên đưa trẻ tới cơ sở y tế để được chẩn đoán chính xác.
Nhóm đối tượng dễ gặp biến chứng nặng khi mắc cúm bao gồm trẻ dưới 5 tuổi (đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi), trẻ có hệ miễn dịch suy yếu hoặc mang bệnh lý mạn tính. Trong phác đồ điều trị, thời điểm dùng thuốc kháng virus giữ vai trò quyết định. Thuốc sẽ phát huy tác dụng tối ưu nếu được sử dụng sớm trong vòng 48 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng. Đối với những ca bệnh nặng, diễn biến phức tạp hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bác sĩ vẫn có thể cân nhắc chỉ định thuốc sau mốc thời gian này. Tuyệt đối không được tự ý mua và cho trẻ uống thuốc khi chưa có chỉ định chuyên môn.
Đa số trẻ mắc cúm sẽ bình phục hoàn toàn nếu được chăm sóc đúng cách. Dẫu vậy, một tỷ lệ nhỏ vẫn có thể đối mặt với các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, suy hô hấp hoặc khiến bệnh nền trở nặng. Cha mẹ cần đưa con đi cấp cứu ngay lập tức nếu nhận thấy các dấu hiệu cảnh báo sau:
- Khó thở, nhịp thở nhanh bất thường, da hoặc môi tím tái.
- Trẻ rơi vào trạng thái li bì, ngủ gà, khó đánh thức hoặc co giật.
- Có biểu hiện mất nước nghiêm trọng.
Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ thăm khám lâm sàng kết hợp khai thác tiền sử dịch tễ và có thể chỉ định xét nghiệm test cúm để khẳng định bệnh. Trong trường hợp nghi ngờ biến chứng, trẻ sẽ được làm thêm xét nghiệm máu, chụp X-quang phổi hoặc các kiểm tra chuyên sâu khác.
Để chủ động bảo vệ trẻ trước mùa dịch, phụ huynh cần rèn cho con thói quen vệ sinh cá nhân sạch sẽ: thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, che miệng mũi khi ho/hắt hơi, không dùng chung vật dụng cá nhân và lau dọn các bề mặt hay tiếp xúc. Nếu trẻ đã mắc bệnh, cần cách ly tương đối với các thành viên trong gia đình (nhất là người cao tuổi, phụ nữ có thai, trẻ sơ sinh và người có bệnh nền), đồng thời cho trẻ nghỉ ngơi tuyệt đối, uống nhiều nước và bổ sung dinh dưỡng đầy đủ.
Bên cạnh các biện pháp vệ sinh, tiêm vaccine phòng cúm định kỳ theo khuyến cáo y tế vẫn là "lá chắn" hữu hiệu nhất giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm bệnh cũng như ngăn chặn các biến chứng nặng, đặc biệt cần thiết cho trẻ nhỏ, người trên 65 tuổi, thai phụ và người suy giảm miễn dịch.
BSCKI Nguyễn Thị Kim Dung nhấn mạnh, cha mẹ tuyệt đối không được lơ là trước những cơn sốt cao, ho hay mệt mỏi bất thường của con, đồng thời nói không với việc tự ý dùng kháng sinh hay thuốc kháng virus tại nhà. Sự chủ động trong tiêm phòng và tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ chính là chìa khóa bảo vệ an toàn cho sức khỏe của trẻ.
TN (SHTT)