Cảnh báo từ bác sĩ Bạch Mai: Thói quen ăn uống quen thuộc có thể làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày

Theo các chuyên gia tại Bệnh viện Bạch Mai, ung thư dạ dày từ lâu đã không còn là bệnh hiếm. Trên thế giới, năm 2020 ghi nhận khoảng 1 triệu ca mắc mới và hơn 750.000 ca tử vong. Tại Việt Nam, căn bệnh này đứng thứ 4 về số ca mắc và thứ 3 về tử vong trong các loại ung thư.

Trao đổi với Dân Trí, PGS.TS.BS Nguyễn Công Long cho biết, một trong những nguyên nhân khiến ung thư dạ dày nguy hiểm là do giai đoạn đầu hầu như không có biểu hiện rõ ràng. Khi tổn thương mới chỉ nằm ở lớp niêm mạc hoặc dưới niêm mạc, khả năng điều trị còn rất tốt, thậm chí có thể can thiệp bằng nội soi để bảo tồn dạ dày. Tuy nhiên, người bệnh thường khó nhận biết.

Các triệu chứng ban đầu như đầy bụng, khó tiêu, ợ hơi, nóng rát vùng thượng vị hay cảm giác nhanh no rất dễ bị nhầm với rối loạn tiêu hóa thông thường. Nhiều người vì chủ quan nên tự mua thuốc điều trị, khiến bệnh tiến triển âm thầm. Khi xuất hiện những dấu hiệu rõ rệt như sụt cân, thiếu máu, đau kéo dài, đi ngoài phân đen hoặc nôn ra máu, bệnh thường đã ở giai đoạn muộn và khó điều trị hơn.

Thực tế cho thấy ung thư dạ dày gặp ở nam giới nhiều hơn nữ, phổ biến trong độ tuổi từ 60 đến 80. Tuy nhiên, các bác sĩ cũng ghi nhận xu hướng bệnh xuất hiện ở người trẻ hơn, phần nào liên quan đến thay đổi trong lối sống.

Một trong những yếu tố quan trọng liên quan đến bệnh là vi khuẩn Helicobacter pylori (HP). Đây là tác nhân được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư dạ dày. Tuy nhiên, không phải ai nhiễm HP cũng mắc bệnh, mà nguy cơ sẽ tăng cao khi kết hợp với các yếu tố khác, đặc biệt là thói quen ăn uống.

ThS.BS Nguyễn Thế Phương nhận định, chế độ ăn nhiều muối là một trong những nguy cơ đáng chú ý. Các loại thực phẩm như đồ muối, lên men, xông khói hay nướng cháy cạnh chứa nhiều chất có thể gây hại cho niêm mạc dạ dày nếu sử dụng trong thời gian dài.

Trong khi đó, thói quen ăn uống của nhiều người Việt lại thường xuyên sử dụng dưa muối, cà muối, cá khô, thịt ướp mặn hoặc đồ nướng. Những yếu tố này nếu kéo dài có thể làm tăng nguy cơ hình thành tế bào ác tính trong dạ dày.

Bên cạnh đó, việc ăn ít rau xanh và trái cây tươi cũng làm giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của cơ thể. Các loại thực phẩm này vốn giàu vitamin, chất chống oxy hóa và chất xơ – những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ niêm mạc tiêu hóa.

Ngoài chế độ ăn, các yếu tố như hút thuốc lá và sử dụng rượu bia cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Người hút thuốc có nguy cơ cao hơn từ 30% đến 50% so với người không hút. Khi kết hợp với các yếu tố khác như nhiễm HP, nguy cơ càng gia tăng.

Một số tình trạng như béo phì, hội chứng chuyển hóa hay trào ngược dạ dày thực quản cũng được ghi nhận liên quan đến ung thư vùng tâm vị – khu vực nối giữa thực quản và dạ dày.

Các bác sĩ nhấn mạnh rằng nhiều yếu tố nguy cơ kể trên lại xuất phát từ những thói quen rất phổ biến trong đời sống hằng ngày. Việc ăn mặn, dùng đồ muối chua, hút thuốc hay uống rượu bia nếu kéo dài trong nhiều năm có thể âm thầm làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Tuy nhiên, ung thư dạ dày không phải là không thể phòng ngừa. Việc nhận diện sớm nhóm nguy cơ và chủ động tầm soát đóng vai trò quan trọng. Những người có tiền sử gia đình mắc bệnh, hoặc có các tổn thương dạ dày mạn tính cần được theo dõi định kỳ.

Đặc biệt, người trên 40 tuổi nếu xuất hiện các triệu chứng kéo dài như đau vùng thượng vị, sụt cân không rõ nguyên nhân, thiếu máu hay đi ngoài phân đen nên đi nội soi sớm để phát hiện bệnh kịp thời.

Theo các chuyên gia, nội soi tiêu hóa vẫn là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện tổn thương tiền ung thư và ung thư giai đoạn sớm. Đây chính là “chìa khóa” giúp nâng cao khả năng điều trị thành công và giảm tỷ lệ tử vong.

Về phòng ngừa, việc điều chỉnh lối sống đóng vai trò then chốt. Người dân nên hạn chế ăn mặn, giảm sử dụng thực phẩm muối và xông khói, tăng cường rau xanh, trái cây, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và duy trì cân nặng hợp lý.

Ung thư dạ dày nguy hiểm bởi nó có thể tồn tại âm thầm trong nhiều năm mà không gây chú ý. Chính vì vậy, việc chủ động thay đổi thói quen và kiểm tra sức khỏe định kỳ là cách hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân, tránh bỏ lỡ “thời gian vàng” trong phát hiện và điều trị bệnh.