Đời sống
08/11/2026 09:05Đột quỵ không chừa một ai: Nhận diện ngay quy tắc vàng B.E.F.A.S.T để cứu lấy mạng sống
Đột quỵ xảy ra khi dòng máu nuôi não bị tắc nghẽn hoặc mạch máu não bị vỡ, khiến tế bào não chết đi từng phút do thiếu oxy. Các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột và rất dễ bị nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường. Theo bác sĩ thần kinh Kamal Nagar (Bệnh viện Narayana, Ấn Độ), để ghi nhớ nhanh các triệu chứng cảnh báo, chúng ta có thể áp dụng mô hình B.E.F.A.S.T:
- B (Balance - Thăng bằng): Đột ngột mất thăng bằng, đi lại khó khăn, chóng mặt hoặc không phối hợp được vận động.
- E (Eyes - Mắt): Thị lực suy giảm đột ngột, nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực.
- F (Face - Mặt): Khuôn mặt mất cân đối, cười lệch hoặc méo một bên.
- A (Arms - Tay): Yếu hoặc tê bì đột ngột ở một bên cơ thể (tay, chân hoặc cả hai).
- S (Speech - Lời nói): Nói khó, nói ngọng, mất khả năng diễn đạt hoặc không hiểu lời người khác.
- T (Time - Thời gian): Gọi cấp cứu ngay lập tức, tuyệt đối không chờ đợi các triệu chứng tự biến mất.
Vì sao "thời gian vàng" lại mang tính sống còn?
Phương pháp điều trị đột quỵ phụ thuộc hoàn toàn vào thể bệnh và thời điểm khởi phát. Bác sĩ cần tiến hành chụp CT hoặc MRI để xác định nguyên nhân do tắc mạch hay chảy máu não.
Đối với đột quỵ thiếu máu cục bộ (tắc mạch), thuốc làm tan cục máu đông (tiêu sợi huyết) thường chỉ phát huy hiệu quả tối ưu nếu được chỉ định trong khoảng 4,5 giờ đầu sau khởi phát. Do đó, việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm từng phút có thể quyết định trực tiếp đến cơ hội sống sót và khả năng phục hồi lâu dài.
Chủ động phòng ngừa và phục hồi sau đột quỵ
Đột quỵ có thể để lại những di chứng nặng nề về vận động, ngôn ngữ, trí nhớ và khả năng tự chăm sóc bản thân, đòi hỏi người bệnh phải kiên trì tập luyện phục hồi chức năng (vật lý trị liệu, ngôn ngữ trị liệu) cùng sự đồng hành của gia đình.
Để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh từ những lựa chọn sinh hoạt hàng ngày, các chuyên gia khuyến cáo:
- Kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu – những yếu tố nguy cơ hàng đầu có thể phòng ngừa.
- Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, duy trì vận động thể chất đều đặn.
- Tuyệt đối không hút thuốc lá và tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị nếu đã có sẵn bệnh nền.
- Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm và kiểm soát các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn.
TN (SHTT)