Khủng hoảng tâm lý vì áp lực công việc và tài chính dịp cuối năm, Tết

Chị N.H.M. (31 tuổi, sống tại Tân Sơn Hòa, TP.HCM) được giao phụ trách một dự án quan trọng phải hoàn thành trước kỳ nghỉ Tết. Những tháng cuối năm, khối lượng công việc tăng vọt, áp lực tiến độ cùng nỗi lo chuẩn bị tài chính để về quê miền Bắc đón Tết với gia đình khiến chị liên tục rơi vào trạng thái căng thẳng và bất an.

Chị M. xuất hiện nhiều triệu chứng như mất ngủ, đau đầu, tim đập nhanh, cảm giác tức ngực, chán ăn và sụt cân. Nghĩ rằng đây chỉ là stress thông thường, chị cố gắng chịu đựng và tự thúc ép bản thân vượt qua.

Tuy nhiên, khoảng một tháng gần đây, chị rơi vào tình trạng kiệt quệ cả thể chất lẫn tinh thần. Mỗi sáng thức dậy, chị cảm thấy nặng nề, trống rỗng, sợ hãi công việc, mất động lực sống và cho rằng mình thất bại. Thậm chí, chị trở nên cáu gắt, khó chịu mỗi khi nghe nhắc đến Tết.

Sau khi đi khám, chị được bác sĩ chẩn đoán mắc rối loạn trầm cảm và được chỉ định điều trị bằng thuốc chống trầm cảm kết hợp tư vấn tâm lý và kích thích từ trường xuyên sọ. Nhờ được can thiệp kịp thời, tình trạng tinh thần của chị cải thiện rõ rệt, không còn bị ám ảnh bởi các con số và áp lực tài chính.

Trao đổi với PV VietNamNet, Thạc sĩ tâm lý lâm sàng Hoàng Quốc Lân (thành viên Hội Tâm lý trị liệu Việt Nam) cho biết, thời điểm cuối năm thường ghi nhận mức độ căng thẳng tâm lý tăng lên đáng kể.

Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), áp lực kinh tế và công việc là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu khiến các rối loạn lo âu và trầm cảm khởi phát hoặc trở nên nghiêm trọng hơn, đặc biệt trong những giai đoạn cao điểm xã hội như lễ, Tết.

Khảo sát của Hiệp hội Tâm lý Mỹ (APA) trên hơn 3.000 người trưởng thành cho thấy khoảng 60–65% người tham gia cảm thấy mức độ căng thẳng tăng rõ vào cuối năm, chủ yếu do áp lực tài chính, công việc tồn đọng và kỳ vọng từ gia đình. Nhóm có thu nhập trung bình và thấp chịu tác động nặng nề hơn.

Tại Việt Nam, một khảo sát cộng đồng tại Hà Nội và TP.HCM sau dịch Covid-19 ghi nhận hơn 40% người trưởng thành có biểu hiện lo âu nhẹ đến trung bình, trong đó nhóm chịu áp lực kinh tế và công việc cuối năm có nguy cơ cao hơn.

Những dữ liệu này cho thấy stress dịp cuối năm không phải hiện tượng cá biệt mà là vấn đề sức khỏe cộng đồng cần được quan tâm đúng mức.

Theo Thạc sĩ Hoàng Quốc Lân, các dấu hiệu cảnh báo sớm bao gồm mất ngủ kéo dài, lo âu dai dẳng, suy nghĩ lặp lại về tiền bạc và công việc, dễ cáu gắt ảnh hưởng đến quan hệ gia đình, mệt mỏi, chán nản, giảm hứng thú với các hoạt động yêu thích, cùng những triệu chứng cơ thể không rõ nguyên nhân như đau đầu, hồi hộp hay rối loạn tiêu hóa.

Khi xuất hiện các dấu hiệu này, mọi người nên tìm đến hỗ trợ chuyên môn thay vì cố gắng “chịu đựng cho qua Tết”.

Bên cạnh đó, việc giảm tiếp xúc với các yếu tố gây căng thẳng, đặc biệt là mạng xã hội, cũng rất quan trọng. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc sử dụng mạng xã hội quá mức trong dịp lễ, Tết có thể làm gia tăng cảm giác so sánh và tự ti. Chủ động hạn chế thời gian lướt mạng, chọn lọc các cuộc gặp gỡ cần thiết, ngủ đủ giấc, vận động nhẹ và thực hành thư giãn sẽ giúp bảo vệ sức khỏe tinh thần.

Thạc sĩ Lân nhấn mạnh rằng, một cái Tết lành mạnh không nằm ở mức chi tiêu hay hình ảnh bề ngoài, mà ở sự bình an trong tâm trí để bước sang năm mới mà không mang theo những tổn thương tâm lý từ năm cũ.