Đời sống
28/10/2026 15:25Mắc cúm A nên ăn gì, uống gì để hỗ trợ hồi phục?
Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra, thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, đau đầu, đau mỏi cơ và mệt mỏi. Phần lớn người bệnh hồi phục sau khoảng một tuần, song ho có thể kéo dài hơn. Một số trường hợp có thể diễn biến nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính.
Trong thời gian mắc bệnh, người bệnh cần được nghỉ ngơi, bổ sung đủ nước và duy trì chế độ ăn phù hợp. Không có loại thực phẩm nào có thể tiêu diệt virus cúm A hoặc thay thế thuốc điều trị. Tuy nhiên, ăn uống đầy đủ giúp cơ thể duy trì năng lượng, hạn chế mất nước và đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng trong quá trình hồi phục.
5 nhóm thực phẩm nên ăn khi mắc cúm A
1. Nước lọc, canh và súp
Sốt, chán ăn, nôn hoặc tiêu chảy có thể khiến người mắc cúm A mất nước. Vì vậy, bổ sung đủ chất lỏng là việc cần ưu tiên khi chăm sóc người bệnh tại nhà.
Người bệnh nên uống nước thường xuyên trong ngày, chia thành nhiều lần và uống từng ngụm nhỏ nếu đau họng hoặc buồn nôn. Ngoài nước lọc, canh, súp và nước dùng cũng giúp bổ sung chất lỏng.
Nếu nôn hoặc tiêu chảy gây mất nước, người bệnh có thể cần dung dịch bù nước đường uống theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Trường hợp có dấu hiệu mất nước rõ rệt, không thể uống hoặc liên tục nôn, cần được thăm khám thay vì chỉ cố bổ sung nước tại nhà.
2. Cháo, súp và các món ăn mềm
Khi sốt, đau họng hoặc mệt mỏi, người bệnh thường ăn kém hơn bình thường. Những món như cháo thịt băm, cháo cá, súp gà, canh rau củ hoặc các món hầm mềm có thể giúp việc ăn uống dễ dàng hơn.
Súp gà cung cấp chất lỏng và protein từ thịt gà. Nước dùng ấm cũng có thể giúp làm dịu cảm giác khó chịu ở cổ họng, nhưng không có bằng chứng cho thấy món ăn này có thể điều trị cúm A.
Người bệnh không cần cố ăn quá nhiều trong một bữa. Có thể chia khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ, lựa chọn món ăn theo khẩu vị và khả năng ăn uống. Khi đau họng, nên tránh thức ăn quá nóng, quá cứng hoặc gây kích ứng.
3. Thịt, cá, trứng và các thực phẩm giàu protein
Protein cần thiết để duy trì khối cơ, sửa chữa mô và hỗ trợ các chức năng của cơ thể, trong đó có hoạt động của hệ miễn dịch.
Người mắc cúm A có thể bổ sung protein từ thịt nạc, thịt gà, cá, trứng nấu chín, sữa, đậu phụ và các loại đậu. Nên ưu tiên cách chế biến đơn giản như luộc, hấp, nấu canh hoặc hầm mềm nếu người bệnh đang mệt và khó ăn.
Với người chán ăn, nên chia nhỏ khẩu phần thay vì cố ăn một bữa lớn. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền cần được điều chỉnh chế độ ăn phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và khả năng dung nạp.
4. Rau xanh và trái cây giàu vitamin C
Cam, quýt, ổi, kiwi, dâu tây cùng các loại rau xanh cung cấp vitamin C và nhiều vi chất cần thiết cho cơ thể. Vitamin C góp phần duy trì hoạt động bình thường của hệ miễn dịch, nhưng ăn nhiều thực phẩm giàu vitamin C không đồng nghĩa với việc virus cúm bị tiêu diệt hoặc bệnh khỏi nhanh hơn.
Người bệnh có thể ăn trái cây tươi, rau củ nấu mềm hoặc trái cây nghiền nếu khó nhai, nuốt. Khi đau họng, các loại quả quá chua có thể gây xót hoặc kích ứng ở một số người; lúc này nên chọn trái cây mềm, ít chua và dễ ăn hơn.
Ưu tiên trái cây nguyên miếng hoặc nghiền cũng giúp bổ sung chất xơ. Không nên lạm dụng nước ép có thêm đường để thay thế nước lọc và thực phẩm tươi.
5. Sữa chua và thực phẩm lên men
Sữa chua cung cấp protein, canxi và có thể chứa các vi sinh vật có lợi cho đường tiêu hóa. Người mắc cúm A có thể sử dụng sữa chua nếu dung nạp tốt các sản phẩm từ sữa.
Một số nghiên cứu về men vi sinh ghi nhận lợi ích tiềm năng đối với sức khỏe miễn dịch và nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp. Tuy nhiên, bằng chứng về tác dụng trực tiếp của men vi sinh đối với bệnh cúm còn hạn chế. Vì vậy, chưa thể khẳng định sữa chua hoặc các chế phẩm men vi sinh giúp người bệnh nhanh khỏi cúm A.
Đây chỉ là thực phẩm bổ sung trong chế độ ăn, không phải phương pháp điều trị. Người bệnh không nên tự ý sử dụng men vi sinh liều cao với mục đích chữa cúm.
3 nhóm thực phẩm, đồ uống nên hạn chế
1. Rượu, bia và đồ uống có cồn
Người mắc cúm A nên tránh rượu, bia trong thời gian bị bệnh. Đồ uống có cồn có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, gây khó khăn cho việc chăm sóc sức khỏe và tương tác với một số loại thuốc.
Nếu đang dùng thuốc hạ sốt, giảm đau hoặc thuốc cảm phối hợp, người bệnh cần kiểm tra thành phần thuốc và hỏi nhân viên y tế về nguy cơ tương tác. Không nên uống rượu bia khi chưa rõ mức độ an toàn của thuốc đang sử dụng.
2. Đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ
Thức ăn nhanh, đồ chiên rán hoặc các món nhiều chất béo có thể gây đầy bụng, buồn nôn hoặc khó chịu ở một số người, nhất là khi đang ăn uống kém.
Trong thời gian mắc cúm A, người bệnh có thể ưu tiên các món luộc, hấp, hầm hoặc nấu mềm để dễ ăn hơn. Tuy nhiên, không cần kiêng hoàn toàn chất béo vì cơ thể vẫn cần chất béo trong chế độ ăn cân đối. Cá, các loại hạt và dầu thực vật có thể được sử dụng với lượng phù hợp.
3. Đồ ăn quá cay, quá mặn và thực phẩm nhiều đường
Thức ăn quá cay có thể làm tăng cảm giác nóng rát ở cổ họng, trong khi các món quá mặn có thể khiến người bệnh khát hơn. Nước ngọt, bánh kẹo và thực phẩm nhiều đường cũng không nên được sử dụng thay cho những món ăn giàu dinh dưỡng.
Người bệnh không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn mọi món ăn có đường hoặc gia vị nếu vẫn dung nạp tốt. Điều quan trọng là duy trì chế độ ăn đa dạng, đủ năng lượng và phù hợp với tình trạng sức khỏe.
Chăm sóc người mắc cúm A tại nhà thế nào?
Bên cạnh dinh dưỡng, người bệnh cần nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc và theo dõi diễn biến triệu chứng. Nên ở nhà khi đang mắc bệnh, hạn chế tiếp xúc gần với người khác, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, rửa tay thường xuyên và giữ không gian sống thông thoáng để giảm nguy cơ lây truyền virus.
Khi sốt hoặc đau nhức, người bệnh có thể sử dụng thuốc giảm đau, hạ sốt phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Cần kiểm tra thành phần các thuốc cảm đang dùng để tránh uống trùng hoạt chất, đặc biệt là paracetamol. Không tự ý dùng kháng sinh để điều trị cúm A vì kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus cúm.
Thuốc kháng virus có thể được bác sĩ chỉ định tùy tình trạng bệnh và nguy cơ biến chứng. Thuốc thường phát huy hiệu quả tốt nhất khi được sử dụng sớm, đặc biệt trong 1-2 ngày đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự mua thuốc điều trị.
Trẻ nhỏ, người từ 65 tuổi trở lên, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch cần liên hệ cơ sở y tế sớm khi có triệu chứng cúm. Đây là những nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng và có thể cần được đánh giá để sử dụng thuốc kháng virus kịp thời.
Người mắc cúm A cần đi khám ngay nếu có các dấu hiệu như:
- Khó thở, thở nhanh hoặc đau, tức ngực.
- Lú lẫn, co giật, khó đánh thức hoặc yếu lả bất thường.
- Không thể uống nước, tiểu tiện ít rõ rệt hoặc có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng.
- Sốt hoặc ho đã thuyên giảm nhưng sau đó quay trở lại hay nặng lên.
- Trẻ có môi tím tái, khó thở, không tỉnh táo hoặc không uống được.
Những dấu hiệu trên có thể cảnh báo bệnh diễn biến nặng hoặc xuất hiện biến chứng, cần được nhân viên y tế đánh giá kịp thời.
Chế độ ăn đầy đủ, dễ tiêu kết hợp với nghỉ ngơi và theo dõi triệu chứng giúp người mắc cúm A được chăm sóc tốt hơn trong thời gian hồi phục. Tuy nhiên, dinh dưỡng chỉ đóng vai trò hỗ trợ; người bệnh không nên trì hoãn việc thăm khám khi thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường.
HL (SHTT)