Khi thời tiết chuyển lạnh, nhiều người có thói quen bật dậy thật sớm để tập thể dục, uống chút rượu cho ấm người hoặc đóng kín cửa cả ngày. Tuy nhiên, đây lại là những việc có thể khiến hệ hô hấp chịu thêm áp lực, đặc biệt khi phổi đang nhạy cảm với không khí lạnh.

Ung thư phổi vẫn là một trong những căn bệnh ung thư có tỷ lệ tử vong cao nhất thế giới. Theo ước tính của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), số ca tử vong do căn bệnh này tăng từ khoảng 1,8 triệu người năm 2020 lên hơn 1,86 triệu người vào năm 2024.

Tại Việt Nam, số liệu GLOBOCAN 2024 ghi nhận 23.085 ca ung thư phổi mới và 21.340 trường hợp tử vong. Đây cũng là căn bệnh đứng đầu về số ca tử vong trong các loại ung thư tại nước ta.

Vì sao thời tiết lạnh khiến phổi dễ bị tổn thương?

Theo bác sĩ Văn Tư Uyển (Wen Siwan), chuyên khoa Hô hấp tại Bệnh viện Đồng Tế, Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc), khi nhiệt độ xuống thấp, hệ hô hấp phải đối mặt với nhiều tác động bất lợi.

Trước hết, không khí lạnh có thể khiến cơ và mạch máu ở đường thở co lại, làm đường dẫn khí hẹp hơn, gây cảm giác khó thở. Đồng thời, hoạt động của các lông mao trong đường hô hấp cũng bị ảnh hưởng, khiến khả năng đào thải bụi bẩn và vi khuẩn suy giảm.

20-1795163749-ngay-cang-nhieu-nguoi-tu-vong-vi-ung-thu-phoi-bac-si-canh-bao-sang-troi-lanh-cho-voi-lam-4-viec-nay
Ảnh minh họa: Internet

Bên cạnh đó, không khí hanh khô làm lớp niêm mạc bảo vệ đường thở dễ mất độ ẩm, tạo điều kiện cho virus và vi khuẩn xâm nhập. Khi sức đề kháng tại chỗ suy yếu, những tổn thương và tình trạng viêm nhiễm nhỏ cũng có thể kéo dài, khó hồi phục hơn.

Vì vậy, vào những buổi sáng rét buốt, việc giữ ấm cơ thể và bảo vệ đường hô hấp rất quan trọng. Các chuyên gia khuyến cáo không nên vội vàng thực hiện 4 thói quen dưới đây.

1. Tập thể dục quá sớm hoặc vận động quá sức ngoài trời

Nhiều người cho rằng dậy sớm tập thể dục là cách tốt nhất để khởi đầu ngày mới. Tuy nhiên, nếu nhiệt độ ngoài trời xuống thấp, việc vận động cường độ cao ngay khi vừa thức dậy có thể khiến đường hô hấp bị kích ứng.

Bác sĩ Mã Diễm Lượng, công tác tại Bệnh viện Nhân dân Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc), cảnh báo rằng việc hít phải không khí lạnh đột ngột có thể gây áp lực lên đường thở. Khi kết hợp với vận động quá sức, cơ thể còn phải tiêu hao nhiều năng lượng, trong khi khả năng thích nghi với môi trường lạnh chưa kịp đáp ứng.

Thay vì cố gắng ra ngoài tập luyện từ sáng sớm, bạn có thể vận động nhẹ nhàng trong nhà hoặc chờ đến khi trời ấm hơn mới bắt đầu các bài tập ngoài trời.

2. Uống rượu bia hoặc hút thuốc để chống rét

Một số người có thói quen uống rượu mạnh, rượu thuốc hoặc hút thuốc ngay sau khi thức dậy với suy nghĩ rằng những việc này giúp cơ thể nhanh chóng ấm lên. Thế nhưng, cảm giác nóng sau khi uống rượu chủ yếu đến từ hiện tượng giãn mạch máu ngoại vi, không đồng nghĩa với việc thân nhiệt thực sự được bảo vệ.

Rượu bia còn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hệ miễn dịch. Trong khi đó, khói thuốc chứa nhiều chất độc hại, trực tiếp gây tổn thương đường hô hấp và làm tăng nguy cơ mắc ung thư phổi.

Đáng chú ý, một nghiên cứu của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS), được đăng trên tạp chí Cancer, cho thấy những người hút điếu thuốc đầu tiên trong vòng 5 phút sau khi thức dậy có nguy cơ mắc ung thư phổi cao gấp 3,5 lần so với những người trì hoãn việc hút thuốc sau 60 phút.

Dù vậy, cần nhớ rằng trì hoãn hút thuốc không đồng nghĩa với an toàn. Cách tốt nhất để bảo vệ phổi vẫn là tránh xa thuốc lá và hạn chế tối đa việc tiếp xúc với khói thuốc.

3. Tự ý mua kháng sinh, thuốc bổ khi vừa xuất hiện triệu chứng ho

Vào mùa lạnh, tình trạng ho, có đờm hoặc ngứa họng khá phổ biến. Tuy nhiên, không ít người vừa xuất hiện triệu chứng đã tự mua kháng sinh, thuốc bổ hoặc thực phẩm chức năng về sử dụng mà chưa tìm hiểu nguyên nhân.

Bác sĩ Văn Tư Uyển cảnh báo việc dùng thuốc không đúng chỉ định có thể gây ra những hệ lụy không mong muốn. Đặc biệt, lạm dụng kháng sinh làm tăng nguy cơ kháng thuốc, khiến việc điều trị các bệnh nhiễm khuẩn sau này trở nên khó khăn hơn.

Ho và có đờm không phải lúc nào cũng xuất phát từ nhiễm khuẩn, do đó không nên tự ý dùng kháng sinh để điều trị. Nếu triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm những biểu hiện bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Bên cạnh đó, một chế độ ăn cân đối, có đủ protein và các dưỡng chất cần thiết cũng góp phần hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động tốt hơn.

20-1795163749-ngay-cang-nhieu-nguoi-tu-vong-vi-ung-thu-phoi-bac-si-canh-bao-sang-troi-lanh-cho-voi-lam-4-viec-nay
Ảnh minh họa: Internet

4. Đóng kín cửa suốt ngày đêm để giữ ấm

Trời càng lạnh, nhiều gia đình càng có xu hướng đóng chặt cửa sổ, hạn chế tối đa việc lưu thông không khí. Một số nhà còn sử dụng bếp than hoặc thiết bị sưởi trong không gian kín mà không chú ý đến vấn đề thông gió.

Đây là thói quen cần đặc biệt lưu ý. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ô nhiễm không khí trong nhà do hoạt động đun nấu và sưởi ấm trong điều kiện thông khí kém gây ra khoảng 3,2 triệu ca tử vong sớm mỗi năm trên toàn cầu. Ô nhiễm không khí trong nhà cũng là yếu tố nguy cơ liên quan đến nhiều bệnh hô hấp, trong đó có ung thư phổi.

Khi không khí không được lưu thông, các chất ô nhiễm, khói bụi và tác nhân gây bệnh có thể tích tụ trong nhà, làm giảm chất lượng không khí mà các thành viên hít thở mỗi ngày.

Bác sĩ Mã Diễm Lượng khuyến nghị nên tranh thủ những thời điểm trời có nắng, nhiệt độ dễ chịu để mở cửa thông gió, giúp không gian sống được trao đổi không khí. Nếu sử dụng thiết bị sưởi, đặc biệt là bếp đốt nhiên liệu, cần bảo đảm điều kiện thông khí và tuân thủ hướng dẫn an toàn.

Trời lạnh không có nghĩa là phải nằm lì trên giường cả ngày, nhưng cũng không nên vì muốn duy trì thói quen sinh hoạt mà vội vàng thực hiện những việc khiến cơ thể chịu thêm áp lực. Giữ ấm đúng cách, tránh thuốc lá, không tự ý dùng thuốc và duy trì không khí trong nhà sạch sẽ là những việc đơn giản giúp bảo vệ sức khỏe hô hấp.

PN (SHTT)

Chọn Docnhanh.vn làm nguồn ưu tiên trên Google Search

  • Bước 1: Bấm vào nút 'Thêm Docnhanh.vn trên Google', hoặc truy cập đường dẫn https://www.google.com/preferences/source?q=docnhanh.vn
  • Bước 2: Tại trang web vừa mở, bấm vào ô vuông nằm bên phải Docnhanh.vn để chọn làm nguồn tìm kiếm ưu tiên.

Khi ô vuông chuyển thành dấu tích xanh là hoàn thành, bạn đọc có thể đóng trang web trên.

Các nguồn được ưu tiên
Thêm hoặc thay đổi những nguồn bạn ưu tiên bất cứ lúc nào. Bạn sẽ thấy những nguồn này thường xuyên hơn trong kết quả tìm kiếm của mình.
Tìm kiếm theo tên hoặc trang web
docnhanh.vn
Docnhanh.vn
Docnhanh.vn docnhanh.vn

Khi nhìn thấy dấu tích xanh bên cạnh Docnhanh.vn là đã hoàn thành.