Đời sống
29/10/2026 15:00Ống hút giấy và sự thật đằng sau chỉ số tác động ung thư cao gấp hơn 6 lần ống hút nhựa
Báo cáo do Bộ Khí hậu, Năng lượng và Môi trường Hàn Quốc đặt hàng—được Nghị sĩ Kim Wi-sang công bố hôm 21/10, đã mang đến cái nhìn toàn diện về cái giá môi trường và sức khỏe của các sản phẩm dùng một lần, giữa lúc nhiều quốc gia đang tích cực khuyến khích sử dụng ống hút giấy để hạn chế rác thải nhựa.
Nhìn đúng về bức tranh toàn bộ vòng đời sản phẩm
Con số "gấp 6,33 lần" dễ gây hoang mang, nhưng các chuyên gia khẳng định điều này không có nghĩa là người sử dụng ống hút giấy có nguy cơ mắc ung thư trực tiếp tăng lên tương ứng. Đây thực chất là chỉ số mô hình hóa mức tác động liên quan đến ung thư từ các chất phát thải trong toàn bộ vòng đời sản phẩm tính từ khâu khai thác, sản xuất nguyên liệu cho đến khi xử lý sau thải bỏ.
Nghiên cứu tiến hành đặt lên bàn cân 4 loại ống hút gồm nhựa thông thường, giấy, nhựa phân hủy sinh học và polyethylene gốc sinh học (bio-PE) dựa trên 16 tiêu chí, bao gồm biến đổi khí hậu, suy giảm tầng ozone, độ độc tính đối với con người, tác động gây ung thư và bụi mịn.
Bên cạnh chỉ số tác động gây ung thư cao gấp 6,33 lần, ống hút giấy còn ghi nhận mức tác động axit hóa (hiện tượng làm tăng độ axit trong môi trường, gây tổn hại hệ sinh thái) cao gấp 2,04 lần so với ống hút nhựa thông thường.
Các vật liệu gắn nhãn "sinh học" khác cũng cho kết quả bất ngờ: ống hút nhựa phân hủy sinh học có chỉ số tác động ung thư cao gấp 3,34 lần và axit hóa cao gấp 1,98 lần. Đáng chú ý, ống hút bio-PE—loại vật liệu làm từ thực vật nhưng không thể tự phân hủy có chỉ số tác động ung thư cao gấp tới 16,18 lần so với ống hút nhựa thông thường.
Xét trên toàn bộ 16 tiêu chí, ống hút nhựa thông thường lại có mức tác động thấp nhất ở 10 tiêu chí (bao gồm biến đổi khí hậu, axit hóa, bụi mịn và độc tính với con người). Ngược lại, nhựa bio-PE có mức tác động lớn nhất ở 10 tiêu chí, ống hút giấy đứng đầu về tác động tiêu cực ở 3 tiêu chí và ống hút nhựa phân hủy sinh học đứng đầu ở 2 tiêu chí.
Bài toán tái chế và khoảng trống chính sách
Một bất cập lớn khác nằm ở khả năng tái chế. Do kích thước quá nhỏ, ống hút dùng một lần gần như bị các hệ thống máy móc lẫn công nhân phân loại bỏ qua. Lớp màng phủ chống thấm cùng keo dán hóa học trên ống hút giấy cũng gây trở ngại lớn cho chu trình tái chế. Thống kê dữ liệu rác thải cho thấy 73,6% lượng ống hút bị thải bỏ hiện nay được đưa đi đốt, và 26,4% còn lại đem chôn lấp.
Chính thực trạng này đã dẫn đến những khoảng lặng về mặt chính sách. Hàn Quốc từng áp dụng quy định cấm ống hút nhựa tại các quán cà phê từ tháng 11/2022, nhưng đến tháng 11/2023 đã phải gia hạn vô thời hạn việc xử phạt do làn sóng phản ứng từ người tiêu dùng và những tranh cãi về hiệu quả thực tế.
Từ kết quả nghiên cứu, Nghị sĩ Kim Wi-sang nhấn mạnh chính sách môi trường cần chuyển trọng tâm từ việc thay thế vật liệu sang giảm lượng sản phẩm dùng một lần ngay từ đầu. Thay đổi nguyên liệu mà không giảm mức tiêu thụ sẽ không mang lại hiệu quả như kỳ vọng. Đối với dân văn phòng, bài học rút ra là một sản phẩm chỉ thực sự "xanh" khi tính đến toàn bộ chuỗi phát thải, và giải pháp tối ưu nhất cho sức khỏe vẫn là hạn chế đồ dùng một lần hoặc chủ động mang theo ống hút cá nhân tái sử dụng.
HL (SHTT)