Giới trẻ
16/10/2026 11:05Chân dung Giáo sư toán 39 tuổi người Thanh Hóa, Trần Mạnh Tuấn: Giải bài toán làm thế giới bó tay suốt một thập kỷ và cái cúi đầu từ gã khổng lồ Google
Trần Mạnh Tuấn là một người con xứ Thanh như thế. Sinh năm 1987 tại vùng quê Triệu Sơn. Kín tiếng. Điềm đạm. Nhưng sở hữu một tư duy toán học sắc như dao cạo.
Tài năng của anh sớm phát lộ từ những năm tháng miệt mài dưới mái trường THPT Chuyên Lam Sơn danh giá (khóa 2002 - 2005). Năm lớp 12, chàng trai Triệu Sơn giành giải Nhất học sinh giỏi Quốc gia môn Toán.
Tuấn bước tiếp vào lớp Cử nhân tài năng của trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội), tốt nghiệp loại xuất sắc dưới sự hướng dẫn của GS. Ngô Việt Trung. Rồi anh vươn mình ra biển lớn. Anh lấy bằng Thạc sĩ tại Đại học Kỹ thuật Berlin, trước khi nhận bằng Tiến sĩ Toán học tại Đại học Tự do Berlin (Đức) vào năm 2015 dưới sự dìu dắt của nhà toán học lừng danh Tibor Szabó.
Những năm sau đó, dấu chân chàng trai Thanh Hóa in đậm tại các thánh đường học thuật danh giá nhất hành tinh. Từ Viện Hàn lâm Khoa học Séc, trường ETH Zürich (Thụy Sĩ) lừng lẫy, đến Viện Khoa học Cơ bản Hàn Quốc (IBS). Anh cũng từng trở về nước giảng dạy tại Đại học Bách khoa Hà Nội, đồng dịch cuốn sách toán học kinh điển Chép từ Sổ Trời (Proofs from the BOOK).
Từ năm 2022 đến nay, ở tuổi đời còn rất trẻ, anh đã là Giáo sư được bổ nhiệm đặc biệt (biên chế trọn đời - tenured) tại Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc (USTC) — một chuyên gia hàng đầu thế giới về tổ hợp cực trị, tổ hợp xác suất, lý thuyết Ramsey và hình học rời rạc.
Nhưng phải đến tháng 9/2026, cái tên Trần Mạnh Tuấn mới thực sự tạo nên một cơn địa chấn vượt ra ngoài biên giới học thuật.
Đó là cuộc đối đầu với giả thuyết Courtade - Kumar.
Ra đời năm 2013, đây được mệnh danh là "một trong những bài toán mở quan trọng nhất của lý thuyết thông tin". Câu hỏi của nó rất thực tế: Khi dữ liệu truyền đi bị nhiễu, làm sao để giữ lại được nhiều thông tin nhất ở đầu ra? Dự đoán thì đơn giản: chỉ cần giữ lại một bit đầu vào. Nhưng để chứng minh nó? Cả thế giới toán học đã bó tay suốt hơn một thập kỷ.
Năm 2025, TS. Vũ Khắc Kỷ (giảng viên Đại học FPT) quyết định tìm lời giải tổng quát cho bài toán từng khiến mình trăn trở suốt 10 năm. Anh cần một mảnh ghép hoàn hảo để vượt qua các rào cản hóc búa. Và anh tìm đến người bạn, người đồng nghiệp cùng từng dịch sách năm xưa: GS. Trần Mạnh Tuấn.
Đó là một cái bắt tay định mệnh.
Những công cụ sắc bén từ tổ hợp, xác suất và cấu trúc rời rạc của GS. Tuấn đã lắp ghép hoàn hảo vào hướng tiếp cận giải tích hàm Boolean và entropy của TS. Kỷ. Hai bộ óc Việt Nam. Liên tục thử nghiệm. Liên tục đập đi xây lại sau hàng loạt thất bại.
Và rồi, cánh cửa đóng kín suốt hơn 10 năm đã bật mở. Công trình mang tên “Dictators are most informative” chính thức hoàn thiện.
Nhưng kịch tính của câu chuyện mới chỉ bắt đầu.
Trước khi công bố, nhóm của hai nhà toán học Việt Nam gửi email báo tin cho GS. Chandra Nair — người từng giới thiệu bài toán cho TS. Kỷ 10 năm trước. Phản hồi nhận về khiến tất cả sững sờ. Nhóm của GS. Nair, kết hợp cùng các siêu trí tuệ từ Google Research và nhiều đại học lớn (gồm 7 nhà khoa học), cũng vừa giải xong bài toán này!
Hai nhóm nghiên cứu hoàn toàn độc lập. Đi bằng hai con đường hoàn toàn khác nhau. Nhưng cán đích gần như cùng một lúc.
Đáng kinh ngạc hơn là sự đối lập về độ dài. Bản chứng minh của liên minh 7 nhà khoa học quốc tế và Google dày hơn 250 trang với đồ sộ các phép tính. Trong khi đó, lời giải của GS. Trần Mạnh Tuấn và TS. Vũ Khắc Kỷ chỉ gói gọn trong vỏn vẹn... 36 trang giấy. Ngắn gọn. Tinh tế. Đi thẳng vào bản chất tổng quát của mọi hàm Boolean.
Một chi tiết nhỏ nhưng nói lên tầm vóc lớn của các nhà khoa học Việt: Vì công trình hơn 250 trang của nhóm quốc tế cần thêm thời gian rà soát tính toán, GS. Tuấn và TS. Kỷ đã quyết định hoãn niềm vui của mình lại. Họ chờ đợi. Để rồi ngày 21/9/2026, cả hai lời giải cùng lúc bước ra ánh sáng trên ấn phẩm khoa học arXiv. Một sự tử tế, lịch thiệp và sòng phẳng tuyệt đối trong khoa học.
Ngay ngày hôm sau (22/9), ông Vahab Mirrokni — Phó Chủ tịch Google Research — đã phải đăng đàn trên mạng xã hội X. Không chỉ công bố thành tựu của Google, vị lãnh đạo của gã khổng lồ công nghệ thế giới đã dành những lời trang trọng nhất để ghi nhận và chúc mừng chiến công độc lập của GS. Trần Mạnh Tuấn và TS. Vũ Khắc Kỷ.
36 trang giấy trước hơn 250 trang giấy. 2 bộ óc Việt Nam song hành cùng một tập đoàn công nghệ hùng mạnh nhất nhì hành tinh.
Không ồn ào truyền thông. Chỉ có những con số, những định lý và trí tuệ thuần khiết lên tiếng. Từ vùng quê Triệu Sơn và mái trường Lam Sơn bước ra thế giới, GS Trần Mạnh Tuấn một lần nữa làm rạng danh quê hương Thanh Hóa, chứng minh cho toàn cầu thấy: Khi trí tuệ Việt Nam thăng hoa, không một giới hạn nào là không thể phá vỡ.
PV (SHTT)