Khi giặt quần áo với nước, chúng ta có thể giặt sạch những vết bẩn bằng bụi, đất. Nhưng khi quần áo có dính dầu mỡ, hay mồ hôi thì chỉ nước không thôi là chưa đủ. Để làm sạch các vết bẩn có chứa dầu mỡ chúng ta phải dùng đến xà phòng hay các chất giặt tẩy.
Vậy làm thế nào để xà phòng có thể làm sạch các vết dầu, mỡ?
Được cho là đã tồn tại hàng nghìn năm (từ khoảng năm 600 trước Công nguyên), đến nay cơ chế làm sạch của xà phòng vẫn không hề thay đổi. Xà phòng là muối kali hay natri của axit béo hay xà phòng tổng hợp đều có hai phần. Phân tử xà phòng có hai đầu: một đầu ưa nước và một đầu kị nước (ưa dầu, mỡ).
Khi chà xát xà phòng vào vết bẩn, đầu kị nước sẽ bám chặt vào các phân tử dầu, mỡ và bao bọc xung quanh để lộ đầu ưa nước ra ngoài. Vô số phân tử xà phòng bọc kín phân tử vết bẩn tạo thành một khối hình cầu được gọi là mi-xem (micelle) với đầu ưa nước hướng ra ngoài. Và khi chúng ta dội nước, đầu ưa nước lại bám chặt vào các phân tử nước và kéo các vết bẩn tách ra khỏi quần áo, cuốn theo dòng nước. Nhờ đó mà quần áo chúng ta được giặt sạch bằng xà phòng.
