Bí mật phía sau kho vàng khổng lồ tại New York: Vì sao châu Âu gửi tài sản chiến lược sang Mỹ?

Theo dữ liệu chính thức, kho vàng do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tại New York quản lý đang lưu giữ khoảng 6.300 tấn vàng. Tuy nhiên, cơ quan này chỉ đóng vai trò lưu ký, bởi tới 98% số vàng thuộc quyền sở hữu của các ngân hàng trung ương và chính phủ nước ngoài.

Dù không có danh sách công khai đầy đủ, nhiều nguồn dữ liệu cho thấy phần lớn số vàng này đến từ các quốc gia châu Âu, đặc biệt là những nước từng trải qua chiến tranh và biến động địa chính trị trong thế kỷ XX. Trong đó, Đức được xem là một trong những quốc gia gửi vàng nhiều nhất, với khoảng 1.200 tấn được lưu trữ tại New York. Dù đã triển khai kế hoạch đưa vàng về nước từ năm 2013, Berlin hiện vẫn giữ lại khoảng một phần ba dự trữ tại Mỹ.

Ý cũng nằm trong nhóm sở hữu lượng vàng lớn nhất thế giới, với hơn 2.400 tấn. Dù không công bố chi tiết nơi lưu trữ, nhiều báo cáo cho thấy một phần đáng kể số vàng của quốc gia này được giữ ở nước ngoài, trong đó có Mỹ, nhằm phục vụ các giao dịch tài chính và đảm bảo khả năng tiếp cận nhanh thị trường toàn cầu.

Một số quốc gia khác như Hà Lan và Bỉ từng duy trì tỷ lệ lớn vàng tại New York, có thời điểm lên tới một nửa tổng dự trữ. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, xu hướng đã thay đổi khi các nước này dần chuyển một phần vàng về nước để tăng quyền kiểm soát. Thụy Sĩ lựa chọn phương án linh hoạt hơn khi phân bổ vàng giữa trong nước, Mỹ và Anh, trong khi Pháp từ lâu đã hạn chế phụ thuộc vào kho lưu trữ nước ngoài, giữ phần lớn vàng trong lãnh thổ của mình.

Việc vàng của nhiều quốc gia tập trung tại Mỹ bắt nguồn từ bối cảnh sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, khi châu Âu suy yếu còn Mỹ nổi lên như nền kinh tế ổn định và mạnh mẽ nhất. Khi đó, New York trở thành điểm đến an toàn cho các tài sản chiến lược, không chỉ để lưu trữ mà còn như một “nơi trú ẩn” trước những bất ổn.

Không dừng lại ở yếu tố an toàn, kho vàng tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York còn đóng vai trò như một trung tâm giao dịch. Tại đây, các quốc gia có thể thực hiện mua bán vàng với nhau mà không cần vận chuyển vật chất, chỉ thông qua việc chuyển quyền sở hữu giữa các khoang lưu trữ. Trong bối cảnh New York là trung tâm tài chính toàn cầu, việc đặt vàng tại đây giúp các ngân hàng trung ương dễ dàng phản ứng trước biến động thị trường.

Bên cạnh đó, sau khi Hiệp định Bretton Woods được thiết lập, đồng USD trở thành trụ cột của hệ thống tiền tệ quốc tế và có thể quy đổi trực tiếp sang vàng. Điều này càng củng cố lý do để các quốc gia giữ vàng tại Mỹ, nơi gắn liền với trung tâm quyền lực tài chính toàn cầu. Đến thời Chiến tranh Lạnh, lo ngại xung đột đã khiến nhiều nước Tây Âu coi Mỹ là địa điểm dự phòng an toàn cho dự trữ vàng.

Tuy nhiên, xu hướng này đang dần thay đổi. Trong khoảng một thập kỷ qua, nhiều quốc gia đã âm thầm đưa vàng trở lại lãnh thổ của mình. Đức đã chuyển hàng trăm tấn vàng về Frankfurt, Hà Lan cũng thực hiện bước đi tương tự, trong khi Pháp gần như không còn phụ thuộc vào kho vàng tại Mỹ.

Nguyên nhân không chỉ nằm ở yếu tố kỹ thuật mà còn liên quan đến những biến động địa chính trị gần đây. Việc tài sản quốc gia có thể bị đóng băng trong các xung đột khiến nhiều nước đặt câu hỏi về mức độ an toàn khi dự trữ vàng ở nước ngoài. Đồng thời, áp lực từ dư luận và giới chính trị trong nước cũng gia tăng, yêu cầu chính phủ phải trực tiếp kiểm soát những tài sản chiến lược thay vì phụ thuộc vào các trung tâm tài chính bên ngoài.