Kinh tế
21/10/2026 11:51CEO PNJ: Khách bán lại kim cương gấp 10 lần khiến doanh nghiệp cạn kiệt thanh khoản
Tại phiên họp Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) bất thường ngày 21/10, ông Phan Quốc Công, CEO Công ty CP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ), cho biết doanh nghiệp rơi vào tình trạng cạn kiệt thanh khoản sau khi lượng khách hàng bán lại kim cương tăng đột biến hồi tháng 7.
Theo lãnh đạo PNJ, riêng trong tháng này, giá trị sản phẩm khách hàng mang bán lại đạt gần 6.000 tỷ đồng, trong khi số lượng khách giao dịch mỗi ngày tăng gấp 10 lần so với bình thường.
Làn sóng bán lại kim cương khiến dòng tiền bị hút vào hàng tồn kho
Ông Phan Quốc Công cho biết sự cố pháp lý tại Thanh Hóa vào đầu tháng 7 đã tạo ra tâm lý lo ngại trên thị trường. Ông gọi đây là sự kiện “thiên nga đen”, có tính chất bất ngờ và tác động sâu rộng, làm thay đổi đáng kể thị trường kim cương Việt Nam.
Trước khi xảy ra biến động, tại ngày 30/6, PNJ vẫn có lượng tiền mặt và tiền gửi tạo thành vùng đệm tài chính an toàn. Tuy nhiên, khi khách hàng đồng loạt bán lại sản phẩm, phần lớn lượng tiền mặt của doanh nghiệp phải chuyển thành hàng tồn kho được mua lại từ khách hàng.
Trong năm 2025, giá trị sản phẩm khách hàng bán lại trên toàn hệ thống PNJ vào khoảng 7.000 tỷ đồng. Tỷ lệ thu đổi thông thường tương đương khoảng 30% mỗi năm trên tổng giá trị tích lũy. Tuy nhiên, lượng sản phẩm được mang đến bán lại trong tháng 7 đã vượt xa mức bình thường.
Áp lực thanh khoản càng lớn khi kim cương và trang sức kim cương chiếm tới 52% tổng giá trị hàng tồn kho của PNJ. Đến cuối quý III, tổng giá trị tích lũy từ các cam kết thu đổi kim cương và trang sức kim cương của doanh nghiệp vào khoảng 24.000 tỷ đồng. Riêng nhóm sản phẩm này có giá trị cam kết khoảng 21.000 tỷ đồng tại ngày 30/9.
Trước đây, các cam kết thu đổi sản phẩm không có thời hạn. Trong khi đó, việc thanh lý nhanh một lượng lớn kim cương để thu hồi tiền mặt không dễ thực hiện. Theo lãnh đạo PNJ, nếu bán hàng với số lượng lớn trong thời gian ngắn, doanh nghiệp có thể phải chấp nhận mức chiết khấu sâu, còn thị trường có thể mất nhiều năm mới hấp thụ hết lượng hàng.
Để ứng phó, PNJ điều chỉnh chính sách thu đổi, chuyển sang thanh toán trong vòng 120 ngày đối với kim cương. Với vàng trang sức, thời gian thanh toán sau đó được rút ngắn xuống T+2 và T+7.
Dù vậy, việc thay đổi chính sách cũng ảnh hưởng đến sức mua và niềm tin của khách hàng. Doanh thu bán lẻ giảm xuống còn chưa bằng 1/3 mức bình thường trước sự cố.
Trong quý III, PNJ đã cắt giảm 13% chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp so với cùng kỳ nhưng vẫn ghi nhận khoản lỗ 258 tỷ đồng, chưa bao gồm khoản trích lập dự phòng mới.
PNJ còn dư nợ ngân hàng 3.000 tỷ đồng
Về nghĩa vụ tài chính, PNJ hiện có dư nợ vay ngân hàng khoảng 3.000 tỷ đồng, toàn bộ là các khoản vay ngắn hạn có tài sản bảo đảm. Khoản phải trả khách hàng và đối tác theo lộ trình thanh toán 120 ngày ở mức 125 tỷ đồng.
Để giải quyết khó khăn thanh khoản trước mắt, Chủ tịch HĐQT cùng các cổ đông lớn đã cho doanh nghiệp vay cá nhân tổng cộng 700 tỷ đồng. Các khoản tiền này được giải ngân trong hai ngày 15/9 và 25/9.
Ngoài những nghĩa vụ tài chính hiện hữu, PNJ vẫn cần duy trì khoảng 100–150 tỷ đồng mỗi tháng để bảo đảm các hoạt động vận hành cơ bản.
Những con số này cho thấy áp lực của doanh nghiệp không chỉ nằm ở lượng sản phẩm thu đổi tăng mạnh mà còn ở yêu cầu duy trì dòng tiền cho hoạt động kinh doanh trong bối cảnh sức mua suy giảm.
Dự kiến nâng dự phòng lên 7.100 tỷ đồng
Để phản ánh rủi ro từ các cam kết thu đổi, PNJ trình cổ đông phương án nâng khoản dự phòng tổn thất kế toán từ 2.300 tỷ đồng lên khoảng 7.100 tỷ đồng.
Việc điều chỉnh gắn với thay đổi giả định về tỷ lệ khách hàng thực hiện quyền thu đổi, từ mức 30% lên 80%.
Đối với nhóm kim cương và trang sức kim cương có giá trị cam kết thu đổi tích lũy khoảng 21.000 tỷ đồng, nếu áp dụng tỷ lệ thực hiện 80%, giá trị thu đổi tương ứng vào khoảng 16.500 tỷ đồng theo tính toán của doanh nghiệp.
Với các sản phẩm mới, PNJ định hướng thay đổi cách thức thu đổi theo hướng áp dụng giá thị trường thực tế tại thời điểm giao dịch, thay vì tiếp tục cam kết tỷ lệ phần trăm cố định trên hóa đơn như trước đây.
Ông Phan Quốc Công nhấn mạnh khoản dự phòng khoảng 7.000 tỷ đồng là tác động về mặt kế toán, khác với nhu cầu tiền mặt 8.000 tỷ đồng mà doanh nghiệp đang đặt ra. Việc trích lập dự phòng nhằm phản ánh rủi ro theo các giả định tính toán, không đồng nghĩa PNJ phải chi ngay số tiền tương ứng.
Huy động 8.000 tỷ đồng để tái cấu trúc hoạt động
Song song với việc điều chỉnh chính sách thu đổi và tăng dự phòng, PNJ trình cổ đông phương án huy động 8.000 tỷ đồng nhằm khôi phục hoạt động kinh doanh và củng cố dòng tiền.
Trong tổng số vốn dự kiến huy động, 4.800 tỷ đồng, tương đương 60%, sẽ được dành cho chương trình chuyển đổi thu đổi sản phẩm cho khách hàng. Khoảng 1.600 tỷ đồng được sử dụng để bổ sung vốn lưu động phục vụ sản xuất, kinh doanh; 1.600 tỷ đồng còn lại dành cho việc thanh toán các khoản nợ và nghĩa vụ với đối tác.
Về phương thức huy động, doanh nghiệp lựa chọn phát hành cổ phiếu riêng lẻ. Theo lý giải của lãnh đạo PNJ, công ty không đủ điều kiện chào bán cổ phiếu ra công chúng trong bối cảnh năm 2026 dự kiến thua lỗ. Trong khi đó, phương án vay thêm ngân hàng cũng khó khả thi do lãi suất vay mới ở mức cao, có thể làm gia tăng rủi ro tài chính.
Ông Công cho biết phát hành riêng lẻ không phải lựa chọn xuất phát từ sở thích của doanh nghiệp, mà là phương án duy nhất được quy định cho phép trong khung thời gian hiện nay.
Kế hoạch huy động vốn được đặt trong chương trình tái cấu trúc của PNJ, với trọng tâm xử lý áp lực thu đổi sản phẩm, bổ sung nguồn vốn phục vụ hoạt động kinh doanh và thanh toán các nghĩa vụ tài chính.
Trong thời gian tới, khả năng huy động thành công 8.000 tỷ đồng cùng hiệu quả của chính sách thu đổi mới sẽ là những yếu tố quan trọng đối với quá trình khắc phục khó khăn thanh khoản và phục hồi hoạt động của doanh nghiệp.
Bích Ngọc (SHTT)