Kinh tế
02/11/2026 07:51Điện, xăng cùng giảm giá, liệu hàng hóa có hạ nhiệt?
Chi phí đầu vào giảm, doanh nghiệp có thêm dư địa
Từ ngày 1/11, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, xuống còn 2.159,9 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Đây là lần đầu tiên giá điện bình quân giảm sau gần 20 năm, nếu không tính những đợt hỗ trợ giảm giá điện, tiền điện trong thời gian dịch COVID-19.
Cùng thời điểm, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được đưa về 0%, áp dụng đến hết ngày 31/3/2027. Chính sách này kéo giá xăng giảm đáng kể, trong đó xăng E5RON92 giảm 1.804 đồng/lít, xăng E10RON95-III giảm 1.575 đồng/lít.
Hai chính sách được triển khai đúng lúc nền kinh tế bước vào giai đoạn cao điểm sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng cuối năm. Chi phí điện, nhiên liệu giảm giúp doanh nghiệp có thêm dư địa hạ giá thành, trong khi người dân cũng bớt áp lực chi tiêu.
Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, ông Nguyễn Tiến Thỏa, Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam, cho rằng việc giảm giá điện và thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng có ý nghĩa đáng kể trong bối cảnh áp lực lạm phát những tháng cuối năm vẫn còn.
Theo ông, doanh nghiệp có thể tận dụng cơ hội này để giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh. Người dân tiết kiệm được một phần tiền chi tiêu, có thêm nguồn lực dành cho những nhu cầu khác. Khi sức mua được cải thiện, hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng có điều kiện khởi sắc.
Mức giảm giá điện 2% chưa phải quá lớn, nhưng vẫn mang ý nghĩa thiết thực, thể hiện sự chia sẻ với người dân và doanh nghiệp trong giai đoạn còn nhiều khó khăn.
TS Nguyễn Minh Phong, Ủy viên Hội đồng tư vấn Kinh tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhận định tác động của chính sách thuế đối với xăng sẽ khác nhau tùy vào loại nhiên liệu mà doanh nghiệp sử dụng. Với giá điện, mức độ giảm chi phí còn phụ thuộc tỷ trọng tiền điện trong tổng chi phí của từng đơn vị.
Giá điện giảm, người dân cần biết mình được hưởng bao nhiêu
Bên cạnh tác động về chi phí, việc điều chỉnh giá điện lần này cũng đặt ra yêu cầu minh bạch trong cách tính hóa đơn.
TS Nguyễn Minh Phong đề nghị ngành điện làm rõ thời điểm áp dụng giá mới, cách xác định sản lượng và phương pháp tính tiền đối với những kỳ hóa đơn có thay đổi giá. Theo ông, khách hàng cần có đủ thông tin để kiểm tra, đối chiếu mức tiền điện phải trả.
“EVN nên công khai cách tính, thời điểm áp dụng và các chỉ số đo đếm để phân biệt rõ sản lượng điện trước, sau khi giảm giá, tránh tình trạng giá giảm nhưng người dân không kiểm chứng được mình hưởng lợi bao nhiêu”, ông Phong đề xuất.
Sự minh bạch không chỉ giúp người dân nhận biết khoản tiết kiệm thực tế mà còn góp phần củng cố niềm tin vào cơ chế điều hành giá. Khi giá có điều kiện giảm, lợi ích cần được chuyển đến khách hàng kịp thời. Ngược lại, nếu phải điều chỉnh tăng, cơ sở chi phí và những tác động liên quan cũng cần được giải thích rõ ràng.
Cùng với đó, ngành điện cần tiếp tục cải thiện hiệu quả quản trị, tinh gọn bộ máy, tiết giảm chi phí và gắn trách nhiệm với kết quả công việc. Đây được xem là nền tảng để việc giảm giá không ảnh hưởng đến khả năng vận hành, đầu tư và bảo đảm nguồn cung điện.
Giảm số bậc giá điện, khuyến khích tiết kiệm
Không chỉ giảm giá bán lẻ điện bình quân, biểu giá điện sinh hoạt trong đợt điều chỉnh này cũng được chuyển từ 6 bậc xuống còn 5 bậc.
Theo ông Nguyễn Tiến Thỏa, trước đây số hộ sử dụng điện dưới 50 kWh/tháng tương đối lớn, nhưng hiện nay nhóm này đã giảm đáng kể. Vì vậy, việc mở rộng bậc đầu tiên lên mức 100 kWh được đánh giá phù hợp hơn với thực tế tiêu dùng.
Giảm số bậc và mở rộng khoảng tiêu thụ ở từng bậc cũng giúp người dân dễ theo dõi, tính toán và kiểm soát hóa đơn tiền điện hơn.
Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng mức giảm 2% tuy không lớn nhưng vẫn có ý nghĩa đối với đời sống người dân, nhất là khi giá cả nhiều mặt hàng còn chịu sức ép.
So với biểu giá trước đây, giá điện ở các bậc tiêu thụ thấp cơ bản được giữ nguyên hoặc giảm. Trong khi đó, các bậc tiêu thụ cao được sắp xếp lại, với bậc 4 áp dụng cho lượng điện từ 401-700 kWh và bậc 5 dành cho mức sử dụng từ 701 kWh trở lên.
Giá điện ở bậc cao nhất gần gấp đôi bậc thấp nhất. Cách tính này nhằm khuyến khích các hộ sử dụng nhiều điện chủ động tiết kiệm, bởi lượng điện tiêu thụ càng lớn thì phần điện ở các bậc cao càng phải trả mức giá cao hơn.
Ông Thỏa phân tích, mục tiêu của việc điều chỉnh không chỉ là đơn giản hóa biểu giá để người dân dễ theo dõi mà còn tạo động lực sử dụng điện hợp lý, tránh lãng phí.
Điện, xăng giảm, cần tránh áp lực tăng giá cộng hưởng
Từ việc giảm giá điện và xăng, vấn đề được đặt ra là liệu giá hàng hóa, dịch vụ có giảm theo hay không. Theo các chuyên gia, khi chi phí đầu vào được tiết giảm, doanh nghiệp có thêm cơ hội điều chỉnh giá bán. Tuy nhiên, mức độ giảm còn tùy thuộc cơ cấu chi phí và tình hình hoạt động của từng đơn vị.
Trong bối cảnh sức ép lạm phát vẫn hiện hữu, ông Nguyễn Tiến Thỏa đề nghị cân nhắc thời điểm điều chỉnh giá các mặt hàng, dịch vụ khác do Nhà nước định giá, cố gắng giữ ổn định trong những tháng cuối năm, ngay cả khi chi phí đầu vào có thể tiếp tục tăng.
Việc phối hợp đồng bộ các giải pháp giảm chi phí, điều hành giá và ổn định thị trường sẽ giúp hạn chế tình trạng nhiều yếu tố cùng tác động, tạo áp lực tăng giá lên người tiêu dùng.
“Nếu kiểm soát được CPI trong khoảng 4,5-5% trong bối cảnh nhiều yếu tố gây áp lực tăng giá, đây cũng có thể xem là một kết quả tích cực”, ông Thỏa nhận định.
Giá điện, giá xăng cùng giảm đã tạo thêm dư địa để doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và người dân giảm gánh nặng chi tiêu. Nhưng để chính sách phát huy hiệu quả trọn vẹn, điều quan trọng không chỉ nằm ở những con số giảm trên bảng giá, mà còn ở việc lợi ích ấy có được chuyển tiếp vào giá hàng hóa, dịch vụ và lan tỏa đến sức mua của thị trường hay không.
QT (SHTT)