Kinh tế
30/10/2026 07:00Doanh nghiệp ngừng hoạt động có thể được xóa tiền chậm nộp thuế: Cần đáp ứng điều kiện gì?
Theo dự thảo Nghị quyết về chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ vướng mắc cho người nộp thuế, Bộ Tài chính đề xuất một cơ chế xử lý đối với các doanh nghiệp, cá nhân đã ngừng hoạt động nhưng vẫn còn tồn tại nghĩa vụ thuế trên hệ thống quản lý.
Cụ thể, người nộp thuế thuộc trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) hoặc trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký) có thể được xem xét xóa tiền chậm nộp nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo dự thảo.
Để được áp dụng chính sách, người nộp thuế phải nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế và được cơ quan thuế tiếp nhận chậm nhất vào ngày 30/6/2028. Đồng thời, toàn bộ khoản nợ gốc phải được thanh toán trong thời hạn này.
Với những trường hợp không còn nợ gốc, điều kiện thanh toán được xác định là đã đáp ứng dựa trên dữ liệu được cơ quan thuế đối chiếu và xác nhận.
Theo dự thảo, nợ gốc bao gồm tiền thuế, các khoản thu xử phạt vi phạm hành chính do cơ quan quản lý thuế thực hiện và những khoản thu khác. Riêng nợ lệ phí môn bài thuộc diện được xóa không được tính vào khoản nợ gốc này.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp ngừng hoạt động đều được hưởng chính sách. Những khoản nợ liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn hoặc chứng từ không hợp pháp sẽ không thuộc diện xem xét. Các vụ việc đang trong quá trình thanh tra, điều tra, truy tố hoặc xét xử cũng bị loại trừ.
Dự thảo đồng thời đưa ra ngoại lệ đối với người nộp thuế vẫn phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc nghĩa vụ thuế từ hoạt động này trong thời gian mang trạng thái 03, 06 nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Quy định ngoại lệ này không bao gồm việc xử lý các khoản nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp tương ứng thuộc diện được xem xét xóa.
Cơ quan thuế có 10 ngày làm việc để xử lý hồ sơ
Về quy trình thực hiện, thủ trưởng cơ quan thuế có trách nhiệm kiểm tra điều kiện, phê duyệt và điều chỉnh giảm tiền chậm nộp trên hệ thống trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ và có căn cứ xác định người nộp thuế đáp ứng các yêu cầu.
Việc xử lý tiền chậm nộp sẽ được tiến hành đồng thời với quá trình giải quyết thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Điều này có nghĩa người nộp thuế cần hoàn tất các thủ tục liên quan, thay vì chỉ đề nghị xóa khoản tiền chậm nộp đang tồn tại.
Các chính sách dự kiến có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2028. Trong trường hợp người nộp thuế đã nộp đủ hồ sơ hợp lệ và hoàn thành điều kiện thanh toán nợ gốc trước thời hạn nhưng cơ quan thuế chưa kịp xử lý tiền chậm nộp hoặc giải quyết thủ tục về mã số thuế, hồ sơ vẫn sẽ tiếp tục được xem xét sau thời điểm này.
Theo số liệu Bộ Tài chính công bố, tính đến ngày 23/10/2026, cả nước có hơn 2,5 triệu trường hợp thuộc hai trạng thái 03 và 06. Tổng số tiền thuế nợ của nhóm này vào khoảng 27.805 tỷ đồng, trong đó nợ gốc chiếm 18.090 tỷ đồng, còn tiền chậm nộp là 9.715 tỷ đồng.
Bộ Tài chính cho biết phần lớn người nộp thuế thuộc hai nhóm trên đã ngừng hoạt động trong thời gian dài. Nhiều trường hợp không còn tài sản, nguồn thu hoặc không thể liên hệ với người đại diện để triển khai các biện pháp thu hồi nợ. Trong khi đó, tiền chậm nộp vẫn tiếp tục phát sinh theo thời gian, khiến tổng nghĩa vụ tài chính ngày càng tăng và việc quay lại hoàn tất thủ tục càng trở nên khó khăn.
Cơ quan này đánh giá, nếu được thông qua, chính sách xóa tiền chậm nộp có điều kiện có thể giúp giảm khoảng 9.715 tỷ đồng tiền nợ đang được theo dõi. Tuy nhiên, đây không phải khoản thu ngân sách chắc chắn có thể thu hồi, bởi nhiều người nộp thuế đã mất dấu, không còn tài sản hoặc nguồn thu để thực hiện nghĩa vụ.
Đáng chú ý, đề xuất này chỉ hướng đến xử lý phần tiền chậm nộp tồn đọng, không phải xóa toàn bộ số thuế nợ gốc. Người nộp thuế vẫn phải có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản nợ gốc theo quy định nếu muốn được xem xét hưởng chính sách.
Bích Ngọc (SHTT)