Giá vật liệu leo thang, người dân hoãn xây nhà, nhà thầu chật vật xoay xở

Đầu tháng 4, sau khi tích lũy được khoảng 1,5 tỷ đồng, gia đình anh Phan Lâm (TP.HCM) dự định xây dựng căn nhà trên mảnh đất đã mua từ trước. Tuy nhiên, kế hoạch nhanh chóng bị đình lại khi chi phí xây dựng tăng mạnh chỉ sau chưa đầy một năm.

Nếu như giữa năm ngoái, tổng chi phí được báo khoảng 1,2 tỷ đồng thì hiện đã lên tới 1,4 tỷ đồng, khiến bài toán tài chính trở nên khó khăn hơn. Trước áp lực này, gia đình quyết định tạm hoãn vài tháng để theo dõi diễn biến thị trường.

Không chỉ riêng trường hợp trên, nhiều người có nhu cầu xây nhà cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Theo đại diện một doanh nghiệp xây dựng, lượng khách hàng thực sự triển khai xây dựng đã giảm đáng kể, khi phần lớn lựa chọn trì hoãn hoặc điều chỉnh quy mô để tránh rủi ro chi phí.

Nguyên nhân chính đến từ việc giá vật liệu tăng nhanh trên diện rộng. Các loại vật liệu cơ bản như đá, cát, thép đều ghi nhận mức tăng đáng kể, trong đó đá xây dựng gần như tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Không chỉ vật liệu thô, nhiều sản phẩm hoàn thiện như sơn, gỗ, nhựa cũng đồng loạt tăng giá, khiến tổng chi phí xây dựng bị đẩy lên cao.

Tại Bắc Ninh, một gia đình đang xây dựng nhà 3 tầng cũng phải điều chỉnh kế hoạch khi chi phí liên tục phát sinh. Dù đã chủ động mua trước một phần vật liệu để “neo giá”, nhưng đà tăng của xăng dầu kéo theo chi phí vận chuyển và giá vật tư tiếp tục leo thang.

Từ mức dự toán ban đầu hơn 2 tỷ đồng, tổng chi phí hoàn thiện căn nhà có thể tiến sát mốc 3 tỷ đồng. Trong bối cảnh không thể thay đổi thiết kế, gia đình buộc phải cắt giảm ở khâu hoàn thiện để cân đối ngân sách.

Ở phía nhà thầu, áp lực còn lớn hơn khi nhiều hợp đồng đã ký trước đó không kịp điều chỉnh theo biến động giá. Theo một chuyên gia bất động sản, chỉ trong thời gian ngắn, chi phí xây dựng nhà ở đã tăng khoảng 4%, kéo theo đơn giá thi công phần thô và hoàn thiện nhích lên đáng kể. Với những công trình giá trị lớn, phần chi phí phát sinh có thể lên tới hàng chục triệu đồng, phần lớn do nhà thầu tự gánh.

Thực tế, không ít đơn vị rơi vào tình cảnh “càng làm càng lỗ”, nhất là với các hợp đồng ký từ đầu năm. Khi giá vật liệu tăng nhanh, trong khi điều khoản hợp đồng không linh hoạt, toàn bộ rủi ro gần như dồn về phía nhà thầu. Để đảm bảo tiến độ và uy tín, nhiều doanh nghiệp buộc phải chấp nhận giảm lợi nhuận, thậm chí chịu lỗ.

Tuy nhiên, không phải nhà thầu nào cũng đủ tiềm lực để duy trì. Trong một số trường hợp, nếu không đạt được sự chia sẻ từ phía chủ nhà, đơn vị thi công có thể phải điều chỉnh vật liệu hoàn thiện hoặc tối ưu quy trình để bù đắp chi phí. Điều này tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng công trình.

Giới chuyên gia cho rằng biến động giá vật liệu là yếu tố khách quan, nhưng cách các bên ứng xử mới là yếu tố quyết định. Việc chia sẻ rủi ro giữa chủ nhà và nhà thầu không chỉ giúp giảm áp lực tài chính mà còn đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình.

Trước diễn biến giá cả tăng mạnh, cơ quan quản lý đã có động thái nhằm kiểm soát thị trường, yêu cầu các địa phương tăng cường biện pháp điều hành và bình ổn giá vật liệu xây dựng trong thời gian tới.