Trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng do xung đột tại Trung Đông, Chính phủ quyết định giảm thuế nhập khẩu ưu đãi với nhiều mặt hàng xăng dầu xuống 0%. Động thái này nhằm mở rộng nguồn nhập khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp và giữ ổn định thị trường trong nước khi chuỗi cung ứng toàn cầu đang chịu nhiều sức ép.

Ngày 9/3, Chính phủ ban hành Nghị định 72 sửa đổi mức thuế suất nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào. Đây là mức thuế áp dụng cho các quốc gia thuộc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), và lần điều chỉnh này được xem như một biện pháp khẩn nhằm đảm bảo nguồn cung năng lượng.

Theo quy định mới, thuế MFN với xăng động cơ không pha chì, trong đó có loại phổ biến như RON 95, được giảm từ 10% xuống 0%. Các nguyên liệu dùng để pha chế xăng cũng được đưa về mức thuế tương tự. Bên cạnh đó, thuế nhập khẩu đối với dầu diesel và nhiên liệu máy bay được hạ từ 7% xuống 0%. Một số nguyên liệu phục vụ ngành hóa dầu và pha chế nhiên liệu như naphtha, reformate hay condensate cũng nằm trong nhóm dự kiến áp dụng thuế suất 0%.

Nghị định có hiệu lực ngay từ ngày ký và kéo dài đến hết ngày 30/4. Trong trường hợp cần thiết, Bộ Công Thương sẽ đề xuất để Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ xem xét gia hạn thời gian áp dụng.

09-1773069670-giam-thue-nhap-khau-mot-so-loai-xang-dau-ve-0-de-on-dinh-nguon-cung.webp
Bảng giá xăng dầu tại một điểm bán tại Hà Nội, ngày 9/3. Ảnh: Giang Huy

Quyết định điều chỉnh thuế được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang chịu tác động mạnh từ căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran. Tình hình trở nên phức tạp hơn khi eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển quan trọng của dầu mỏ thế giới – bị phong tỏa, khiến khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ Trung Đông không thể tới các nhà máy lọc dầu, đặc biệt tại khu vực châu Á.

Việc gián đoạn dòng chảy dầu mỏ khiến nhiều nhà máy lọc dầu trong khu vực buộc phải giảm công suất, đồng thời hạn chế xuất khẩu các sản phẩm xăng dầu. Hệ quả là giá nhiên liệu trên thị trường quốc tế tiếp tục chịu áp lực tăng.

Trong nước, nguy cơ thiếu hụt nguồn dầu thô nhập khẩu cũng đặt ra thách thức đối với một số nhà máy lọc dầu. Điều này có thể khiến việc thực hiện các hợp đồng cung ứng hiện tại gặp rủi ro nếu nguồn nguyên liệu đầu vào bị gián đoạn.

Hiện nay, phần lớn xăng dầu thành phẩm nhập khẩu vào Việt Nam đến từ các quốc gia ASEAN và Hàn Quốc, với mức thuế 0% theo các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, khi nguồn cung toàn cầu thu hẹp, việc tiếp cận nguồn hàng từ các thị trường này trở nên khó khăn hơn. Việc giảm thuế MFN được kỳ vọng sẽ giúp các doanh nghiệp đầu mối linh hoạt tìm kiếm nguồn cung từ các quốc gia chưa có FTA với Việt Nam.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, chính sách thuế mới không chỉ mở rộng lựa chọn nhập khẩu cho doanh nghiệp mà còn góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Tuy vậy, việc điều chỉnh này cũng đồng nghĩa với việc ngân sách nhà nước có thể giảm thu khoảng 1.024 tỷ đồng nếu tính theo kim ngạch nhập khẩu năm 2025.

Số liệu từ Cục Hải quan cho thấy trong năm ngoái, Việt Nam đã nhập khẩu khoảng 9,9 triệu tấn xăng dầu thành phẩm, với tổng giá trị hơn 6,8 tỷ USD. Trong cơ cấu này, dầu diesel chiếm tỷ trọng lớn nhất với 3,3 tỷ USD, tiếp đến là xăng khoảng 1,6 tỷ USD, nhiên liệu hàng không 1,5 tỷ USD và dầu mazut khoảng 0,4 tỷ USD. Các nguồn cung chủ yếu đến từ Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc và Malaysia.

Ngoài xăng dầu thành phẩm, Việt Nam cũng nhập khẩu hơn 14,1 triệu tấn dầu thô với giá trị vượt 7,7 tỷ USD. Kuwait hiện là nhà cung cấp lớn nhất, chiếm khoảng 80% tổng lượng dầu thô nhập khẩu.

Cũng trong ngày 9/3, tại cuộc điện đàm với Thủ tướng Phạm Minh Chính, Thủ tướng Kuwait Sheikh Ahmed Abdullah Al-Ahmad Al-Sabah cho biết sẽ phối hợp với các đối tác liên quan để xem xét tiếp tục duy trì nguồn cung dầu thô cho Việt Nam, đồng thời thúc đẩy hợp tác năng lượng giữa hai nước trong thời gian tới.

Nguồn dầu thô từ Kuwait có vai trò đặc biệt quan trọng đối với Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn, nơi sử dụng phần lớn nguyên liệu đầu vào từ quốc gia Trung Đông này. Cùng với Nhà máy lọc hóa dầu Dung Quất, hai cơ sở này hiện cung cấp khoảng 70% nhu cầu xăng dầu của thị trường nội địa.

Song song với các biện pháp ngoại giao và điều hành thị trường, Chính phủ cũng đang triển khai những giải pháp ngắn hạn để bảo đảm nguồn cung. Theo Thủ tướng, Việt Nam đã huy động khoảng 4 triệu thùng dầu từ các đối tác nhằm đáp ứng nhu cầu trước mắt, qua đó góp phần ổn định tâm lý thị trường cũng như đời sống người dân trong bối cảnh biến động năng lượng toàn cầu.

Bích Ngọc (SHTT)