Kinh tế Mỹ tiến sát kỷ lục tồn tại từ thập niên 1960

Khi chi phí sinh hoạt tăng cao trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran leo thang, không phải hộ gia đình nào tại Mỹ cũng cảm nhận được sự cải thiện của nền kinh tế. Dù vậy, xét riêng về tỷ lệ thất nghiệp, nền kinh tế lớn nhất thế giới đang đứng trước một cột mốc đáng chú ý.

Theo Yahoo Finance, ông Keith Lerner, chiến lược gia trưởng của Truist, cho biết tỷ lệ thất nghiệp Mỹ đang tiến gần một kỷ lục khi liên tục duy trì dưới 5% trong nhiều tháng. Mức kỷ lục này từng được thiết lập vào giữa những năm 1960.

Diễn biến trên càng đáng chú ý khi báo cáo việc làm tháng 9 vừa qua cho thấy thị trường lao động yếu hơn đáng kể so với dự báo.

Việc làm tăng thấp nhưng thất nghiệp chưa tăng mạnh

Trong tháng gần nhất, các doanh nghiệp Mỹ chỉ tạo thêm 29.000 việc làm. Con số này thấp hơn nhiều so với mức khoảng 90.000 việc làm mà các nhà kinh tế dự báo và cũng thấp hơn mức tăng bình quân 45.000 việc làm mỗi tháng trong năm trước đó.

Các số liệu của những tháng trước cũng được điều chỉnh theo hướng kém tích cực hơn.

Số việc làm tháng 7 từ mức tăng 21.000 được điều chỉnh thành giảm 10.000. Trong khi đó, mức tăng việc làm tháng 8 cũng được điều chỉnh từ 162.000 xuống còn 133.000. Tổng cộng, những điều chỉnh này khiến số việc làm của hai tháng thấp hơn hơn 60.000 so với các số liệu từng được công bố.

Tuy nhiên, tỷ lệ thất nghiệp chỉ nhích từ 4,1% lên 4,2%, còn tỷ lệ tham gia lực lượng lao động vẫn giữ ở mức 61,8%. Những con số này cho thấy thị trường lao động đang yếu đi nhưng chưa xuất hiện cú giảm đột ngột.

Ông Rick Rieder nhận định các dữ liệu gần đây tiếp tục phản ánh tình trạng tuyển dụng ở mức rất thấp nhưng sa thải cũng không nhiều. Theo ông, một số lĩnh vực đang suy yếu nhưng thị trường lao động nhìn chung vẫn tương đối ổn định.

Có việc làm nhưng thu nhập tăng chậm

Tỷ lệ thất nghiệp thấp không đồng nghĩa người lao động cảm nhận rõ hơn sự cải thiện của nền kinh tế.

Đối với nhiều hộ gia đình, một công việc ổn định hiện chủ yếu giúp duy trì mức sống hiện tại. Tăng trưởng thu nhập thực tế sau thuế, tức phần tiền người dân có thể dùng để chi tiêu hoặc tiết kiệm, thời gian gần đây chỉ tăng khiêm tốn và liên tục dưới 2% so với cùng kỳ năm trước.

Như vậy, thị trường lao động Mỹ đang tồn tại một nghịch lý: tỷ lệ thất nghiệp thấp nhưng tiền lương lại tăng tương đối chậm.

Các chuyên gia cho rằng tình trạng này có thể liên quan đến quá trình tự động hóa ngày càng gia tăng, cùng với đầu tư vốn và lợi nhuận doanh nghiệp ở mức cao.

Thị trường lao động Mỹ mất dần sự năng động

Thị trường lao động Mỹ từng trải qua nhiều giai đoạn thay đổi lớn.

Từ đầu những năm 1960, sự gia tăng của người nhập cư, quy mô dân số và tỷ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động đã giúp số người tìm kiếm việc làm tăng đều trong nhiều thập kỷ. Theo Reuters, đây là một trong những trụ cột quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Mỹ.

Xu hướng này bị gián đoạn trong cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái giai đoạn 2007-2009. Khi đó, một bộ phận người nhập cư thất nghiệp trở về nước, trong khi một số lao động khác trở nên nản chí và không còn tích cực tìm việc.

Sau đại dịch Covid-19, thị trường lao động lại chứng kiến một giai đoạn sôi động chưa từng có. Doanh nghiệp tuyển người với tốc độ nhanh, còn tỷ lệ người lao động chủ động nghỉ việc ở mức cao. Điều này cho thấy người lao động sẵn sàng rời công việc hiện tại để tìm kiếm cơ hội với mức lương hấp dẫn hơn.

Nhưng trạng thái đó hiện đã thay đổi.

Doanh nghiệp ít sa thải nhân viên hơn, trong khi người lao động cũng có xu hướng gắn bó với công việc hiện tại lâu hơn. Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp vẫn thấp, nhưng tốc độ tuyển dụng của doanh nghiệp cũng giảm đáng kể.

Tìm việc ngày càng khó khăn

Sự thay đổi này phần nào được phản ánh trong khảo sát của Conference Board hồi tháng trước.

Theo khảo sát, số người nhận thấy cơ hội việc làm trên thị trường đang dồi dào có xu hướng giảm. Ngược lại, ngày càng nhiều người cho rằng việc tìm kiếm một công việc mới trở nên khó khăn hơn.

Tỷ lệ người có quan điểm này đã tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 1/2021, tháng cuối cùng trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng.

Trong khi đó, lực lượng lao động Mỹ tiếp tục chịu sức ép từ tình trạng dân số già hóa, tỷ lệ sinh thấp và tác động của chính sách siết chặt nhập cư dưới thời ông Trump.

Dù quy mô lực lượng lao động đã tăng trong vài tháng gần đây, con số này vẫn chưa trở lại mức kỷ lục 171,5 triệu người được ghi nhận vào tháng 11/2025. Lực lượng lao động ở đây bao gồm cả những người đang có việc làm và những người đang tìm việc.

Vì vậy, dù tỷ lệ thất nghiệp thấp đang đưa kinh tế Mỹ tiến gần kỷ lục từ những năm 1960, bức tranh thị trường lao động hiện tại vẫn phức tạp hơn nhiều so với một con số đơn lẻ. Đằng sau tỷ lệ thất nghiệp thấp là tốc độ tuyển dụng chậm, tiền lương tăng khiêm tốn và một lực lượng lao động đang chịu nhiều sức ép.