Kinh tế
13/11/2026 10:03Quốc hội thông qua Luật Đo lường sửa đổi: Người dân được bảo vệ quyền lợi khi thanh toán điện, nước, xăng, dầu
Đo lường chính xác để bảo vệ quyền lợi người dân
Sáng 13/11, với đa số đại biểu tán thành, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.
Báo cáo tiếp thu, giải trình trước khi luật được thông qua, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh vai trò thiết thực của hoạt động đo lường đối với đời sống người dân cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Theo Bộ trưởng, kết quả đo chính xác là căn cứ để người dân thanh toán đúng lượng điện, nước, xăng, dầu đã tiêu thụ. Trong lĩnh vực y tế, số liệu đo tin cậy hỗ trợ bác sĩ đưa ra chẩn đoán và phương án điều trị. Đối với doanh nghiệp, đo lường chính xác giúp kiểm soát chất lượng, tiết kiệm nguyên liệu và đưa sản phẩm ra thị trường.
Không chỉ dừng lại ở những hoạt động thường ngày, năng lực đo lường còn có ý nghĩa quan trọng trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, bởi đây là yếu tố quyết định khả năng kiểm chứng kết quả, làm chủ quy trình và phát triển sản phẩm mới.
Vì vậy, ông Vũ Hải Quân cho rằng đầu tư cho đo lường cần được xem là đầu tư vào năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Việc sửa đổi luật lần này nhằm khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn, đồng thời xây dựng cơ sở pháp lý phù hợp với yêu cầu phát triển mới, góp phần thể chế hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.
Một trong những mục tiêu trọng tâm là đổi mới phương thức quản lý theo hướng bảo vệ tốt hơn quyền lợi người dân, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp. Công tác quản lý sẽ tập trung vào những hoạt động tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại, đặc biệt là các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe, an toàn và quyền lợi của người dân.
Đáng chú ý, luật sửa đổi cũng bổ sung cơ sở pháp lý cho quá trình chuyển đổi số trong hoạt động đo lường. Khi các phương tiện đo ngày càng phụ thuộc vào phần mềm, kết nối mạng và xử lý dữ liệu, việc quản lý không thể chỉ giới hạn ở thiết bị mà còn phải bao quát cả phần mềm và dữ liệu được tạo ra trong quá trình đo.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, người dân và doanh nghiệp cần những kết quả đo có độ tin cậy, có thể kiểm tra và xác nhận khi cần. Do đó, chuyển đổi số trong lĩnh vực này phải đi kèm với việc bảo vệ tính toàn vẹn của dữ liệu, ngăn chặn hành vi can thiệp trái phép và bảo đảm căn cứ xử lý khi xảy ra tranh chấp.
Cấm can thiệp trái phép vào dữ liệu đo lường, gây thiệt hại phải bồi thường
Theo Luật Đo lường sửa đổi được Quốc hội thông qua, hoạt động nghiên cứu và phát triển khoa học, công nghệ về đo lường sẽ được ưu tiên trong nhiều lĩnh vực như công nghệ cao, công nghệ chiến lược, công nghệ mới, năng lượng mới, y tế, chăm sóc sức khỏe, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.
Luật cũng khuyến khích phát triển hạ tầng kỹ thuật đo lường theo hướng hiện đại, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội. Việc đầu tư được định hướng gắn với các ngành, lĩnh vực trọng điểm, kết hợp giữa nguồn lực công và xã hội hóa.
Đáng chú ý, các quy định mới nghiêm cấm hành vi giả mạo vật mang dữ liệu về kết quả hoặc tình trạng kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm của phương tiện đo và chuẩn đo lường. Việc tẩy xóa, sửa chữa trái phép những nội dung này trên vật mang dữ liệu được cung cấp cũng bị cấm.
Bên cạnh đó, luật nghiêm cấm hành vi cố ý tác động trái phép vào mạng truyền dữ liệu đo, dữ liệu đo lường hoặc hệ thống quản trị dữ liệu đo lường, dẫn đến gián đoạn, mất mát hoặc làm sai lệch thông tin.
Về trách nhiệm khi xảy ra vi phạm, tổ chức và cá nhân có hành vi vi phạm quy định của pháp luật về đo lường sẽ bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy theo tính chất và mức độ. Nếu hành vi vi phạm gây thiệt hại, tổ chức, cá nhân liên quan phải bồi thường theo quy định pháp luật.
Quy định này cũng áp dụng đối với người lợi dụng chức vụ, quyền hạn để vi phạm pháp luật về đo lường. Tùy mức độ vi phạm, người liên quan có thể bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, đồng thời phải bồi thường nếu gây ra thiệt hại.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Bích Ngọc (SHTT)