Trung Quốc gom mua hàng triệu tấn gạo của Việt Nam, chỉ sau một quốc gia

Theo báo cáo mới nhất của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 9, nước ta xuất khẩu 377.400 tấn gạo, thu về 205,6 triệu USD.

Lũy kế 9 tháng năm 2026, các doanh nghiệp nước ta xuất khẩu khoảng 6,4 triệu tấn gạo, trị giá 3,11 tỷ USD. So với cùng kỳ năm ngoái, xuất khẩu gạo giảm 6,1% về khối lượng và giảm 10,9% về giá trị.

Giá gạo xuất khẩu bình quân 9 tháng ước đạt 484,8 USD/tấn, giảm 5,1% so với cùng kỳ năm 2025. 

Về cơ cấu thị trường xuất khẩu, số liệu cập nhật đến hết tháng 8/2026 cho thấy Philippines vẫn là khách hàng lớn nhất mua gạo Việt Nam với thị phần chiếm 40,9%. Tuy nhiên, xuất khẩu gạo sang thị trường này đang giảm 16,8%.

Đáng chú ý, từ vị trí thứ tư của cùng kỳ năm 2025, năm nay Trung Quốc vươn lên vị trí thị trường xuất khẩu gạo lớn thứ hai của Việt Nam, chiếm 17,4% tổng lượng xuất khẩu trong 8 tháng.

Theo đó, chỉ trong 8 tháng, quốc gia tỷ dân này đã chi gần 505 triệu USD để mua khoảng 1,03 triệu tấn gạo của Việt Nam. Trong khi cùng kỳ năm ngoái, Trung Quốc chỉ nhập hơn 565.000 tấn, giá trị 286,7 triệu USD.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết nhu cầu gạo tấm từ Trung Quốc tăng mạnh, chủ yếu phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Trong 8 tháng năm 2026, xuất khẩu gạo của Việt Nam sang Iraq tăng đột biến 98,9 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Dù vậy, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này vẫn còn khá khiêm tốn, chỉ dừng ở mức gần 14 triệu USD.

Đánh giá về cung - cầu, thương mại và giá gạo niên vụ 2026-2027, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng sự phục hồi xuất khẩu sang Iraq cho thấy dư địa đa dạng hóa thị trường vẫn còn, cần được khai thác chủ động, bền vững hơn trong các tháng cuối năm.

Bên cạnh đó, Bộ này cũng nhận định mức độ tập trung vào thị trường Philippines và Trung Quốc tăng lên, chiếm hơn 64% tổng lượng xuất khẩu - là lợi thế trong ngắn hạn, song cũng làm gia tăng rủi ro phụ thuộc vào một số thị trường. Bộ cho rằng cần từng bước đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Theo tính toán của Hiệp hội Lương thực Việt Nam, tháng 10 nước ta dự kiến xuất khẩu 400.000 tấn; tháng 11 và tháng 12 lần lượt khoảng 220.000 và 268.300 tấn.

Dự báo tổng lượng gạo xuất khẩu cả năm 2026 đạt gần 7,74 triệu tấn, kim ngạch khoảng 3,94 tỷ USD, giảm 4% về giá trị so với năm 2025, do giá xuất khẩu bình quân các tháng đầu năm ở mức thấp. 

Theo dự báo, nếu đạt sản lượng xuất khẩu gần 7,74 triệu tấn, Việt Nam có thể tiếp tục đứng thứ hai thế giới về lượng gạo xuất khẩu, chỉ sau Ấn Độ.

Triển vọng giá gạo xuất khẩu trong những tháng cuối năm được hỗ trợ bởi một số yếu tố. Cân đối cung - cầu gạo thế giới niên vụ 2026-2027 được dự báo chuyển sang thâm hụt, trong khi thương mại gạo toàn cầu có thể đạt mức kỷ lục.

Philippines mới đây khẳng định không áp dụng lệnh tạm dừng nhập khẩu trong năm 2026 và tiếp tục nhập khẩu để tăng dự trữ. Đây là tin vui bởi Việt Nam hiện chiếm phần lớn tổng lượng nhập khẩu của thị trường này.

Thị trường Trung Quốc ghi nhận tăng trưởng đột phá về lượng, mở ra dư địa lớn cho phân khúc gạo nguyên liệu, gạo tấm và gạo nếp.

Ở phân khúc gạo chất lượng cao, phát thải thấp có chứng nhận đạt giá trên 1.000 USD/tấn tại thị trường Nhật Bản, EU, Australia, khẳng định dư địa nâng giá trị gia tăng của gạo Việt Nam.

Nguồn cung toàn cầu cũng có thể chịu tác động từ diễn biến El Niño, tình hình gió mùa tại Ấn Độ và diện tích gieo cấy lúa vụ Kharif. Bên cạnh đó, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông có thể gây sức ép lên chi phí năng lượng và vận tải biển.

Theo Tâm An (VietNamNet)