Tỉ lệ trượt đăng kiểm khí thải tăng vọt: "Phép thử" từ quy trình mới và hồi chuông cảnh báo bảo dưỡng xe

Số liệu thống kê mới nhất từ Cục Đăng kiểm Việt Nam cho thấy một thực tế đáng quan ngại: tỉ lệ ô tô không đạt tiêu chuẩn khí thải đã tăng gấp đôi đối với xe chạy xăng và đặc biệt tăng gấp 3 lần đối với các dòng xe sử dụng động cơ diesel.

Quy trình mới: Đạp ga dưới 1 giây và "bài kiểm tra" khắc nghiệt

Điểm mấu chốt dẫn đến sự thay đổi đột biến này nằm ở phương pháp kiểm định gia tốc tự do vừa được siết chặt. Nếu như trước đây, thời gian đạp ga kéo dài từ 2 đến 5 giây với cường độ vừa phải, thì nay thông số này bị rút ngắn xuống dưới 1 giây. Việc ép động cơ tăng tốc đột ngột từ trạng thái không tải lên tốc độ vòng quay cực đại theo thiết kế nhà sản xuất nhằm phản ánh chính xác mức độ phát thải thực tế — một tiêu chuẩn vốn đã phổ biến tại các quốc gia phát triển như Mỹ, Nhật Bản hay châu Âu.

Chính sự thay đổi này đã "lột trần" tình trạng xuống cấp của nhiều phương tiện. Ông Nguyễn Tô An, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam, tiết lộ rằng trong 3 tuần qua, rất nhiều cơ sở đã phải từ chối kiểm định ngay từ bước đầu khi phát hiện xe chảy dầu, động cơ rung lắc hoặc nhả khói đen, khói xanh bất thường. Thậm chí, có những trường hợp chủ xe phải tháo dỡ toàn bộ động cơ để đại tu, vệ sinh chuyên sâu mới mong có cơ hội quay lại kiểm định lần hai.

Rủi ro từ thói quen "hỏng đâu sửa đó"

Một vấn đề nổi cộm được Cục Đăng kiểm chỉ ra là tâm lý bảo dưỡng thụ động của người dân. Nhiều chủ xe Việt vẫn giữ thói quen chỉ đưa xe đi xưởng khi phương tiện đã nằm đường hoặc hỏng hóc nghiêm trọng. Điều này dẫn đến những sự cố dở khóc dở cười ngay tại trạm đăng kiểm như đứt dây curoa, rơ dão cánh quạt hay nước lọt vào động cơ trong quá trình đo khí thải.

Ông Trần Hoàng Phong, chuyên viên Cục Đăng kiểm, khẳng định bản chất các sự cố này xuất phát từ việc phụ tùng đã quá hạn sử dụng nhưng không được thay thế kịp thời, chứ không phải do thao tác của đăng kiểm viên. "Việc đạp ga dẫn tới đứt dây curoa chắc chắn là do dây đã xuống cấp. Chủ xe không nên chờ đến khi dây sờn hoặc đứt mới thay vì rất nguy hiểm", ông Phong nhấn mạnh.

Thông điệp từ cơ quan quản lý: Bảo dưỡng đúng định kỳ là "chìa khóa"

Lãnh đạo Cục Đăng kiểm tái khẳng định rằng, tiêu chuẩn khí thải mới không hề đánh đố người dùng. Những phương tiện được chăm sóc, thay dầu và vệ sinh hệ thống kim phun theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất vẫn có thể vượt qua bài kiểm tra một cách dễ dàng, bất kể tuổi đời của xe. Ngược lại, nếu bỏ bê việc bảo dưỡng, ngay cả những chiếc xe mới lăn bánh vài năm cũng có nguy cơ bị từ chối cấp phép lưu hành.

Việc siết chặt kiểm định khí thải không chỉ là nỗ lực bảo vệ môi trường mà còn là cách để nâng cao an toàn kỹ thuật cho chính phương tiện. Thay đổi thói quen từ "sửa chữa khi hỏng" sang "bảo dưỡng phòng ngừa" không chỉ giúp chủ xe tiết kiệm thời gian, chi phí tại trạm đăng kiểm mà còn đảm bảo an toàn tính mạng khi lưu thông trên đường.