Eo biển Hormuz gián đoạn, xuất khẩu dầu Vùng Vịnh giảm 50%, nguồn cung dầu toàn cầu chịu sức ép lớn

Diễn biến căng thẳng tại eo biển Hormuz đang tạo ra tác động sâu rộng đến thị trường năng lượng khi tuyến vận tải năng lượng huyết mạch này bị gián đoạn kéo dài. Sự cố đã khiến xuất khẩu dầu Vùng Vịnh suy giảm mạnh, đồng thời làm rung chuyển nguồn cung dầu toàn cầu trong bối cảnh các phương án thay thế chưa thể đáp ứng nhu cầu.

Theo số liệu cập nhật, lượng xuất khẩu dầu Vùng Vịnh qua đường biển trong tháng 3 chỉ đạt khoảng 8,44 triệu thùng/ngày, giảm gần một nửa so với mức hơn 16 triệu thùng/ngày của tháng trước đó. Mức sụt giảm này phản ánh rõ rệt tác động từ việc eo biển Hormuz bị hạn chế hoạt động, gây gián đoạn chuỗi vận tải năng lượng quy mô lớn.

Trong điều kiện bình thường, eo biển Hormuz đảm nhận vai trò trung tâm khi trung chuyển khoảng 20% nhu cầu dầu mỏ toàn cầu và chiếm tỷ trọng lớn trong thương mại vận tải năng lượng đường biển. Khi tuyến này gặp trục trặc, các phương án thay thế như đường ống hay vận tải đường bộ chỉ có thể đáp ứng khoảng 40% công suất, không đủ bù đắp phần thiếu hụt của nguồn cung dầu toàn cầu.

Tàu chở dầu tại cảng container Khor Fakkan, cảng nước sâu ở ngoài khơi thành phố Sharjah, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất, dọc eo biển Hormuz. (Ảnh: philstar.com/TTXVN)

Trước tình hình này, nhiều quốc gia trong khu vực đã nhanh chóng triển khai các biện pháp ứng phó nhằm duy trì xuất khẩu dầu Vùng Vịnh. Saudi Arabia chuyển hướng dòng chảy sang Biển Đỏ, trong khi UAE tận dụng hạ tầng cảng ngoài eo biển Hormuz để duy trì hoạt động vận tải năng lượng. Iraq cũng khôi phục một số tuyến vận chuyển qua khu vực lân cận nhằm giảm phụ thuộc vào tuyến đường biển chính.

Tuy vậy, tổng công suất của các tuyến thay thế vẫn ở mức hạn chế, chỉ dao động từ khoảng 2,6 đến 5,5 triệu thùng/ngày. Con số này thấp hơn đáng kể so với nhu cầu thực tế, cho thấy nguồn cung dầu toàn cầu vẫn đang chịu áp lực lớn từ sự gián đoạn tại eo biển Hormuz.

Thực tế ghi nhận xuất khẩu của nhiều quốc gia giảm sâu. Saudi Arabia chỉ còn hơn 4 triệu thùng/ngày, UAE duy trì ở mức hơn 2 triệu thùng/ngày, trong khi Iraq giảm xuống dưới 600.000 thùng/ngày. Một số quốc gia khác gần như không còn hiện diện trên thị trường xuất khẩu, ngoại trừ Oman vẫn duy trì được sản lượng nhờ vị trí địa lý không phụ thuộc eo biển Hormuz.

Bên cạnh đó, việc chuyển hướng vận tải năng lượng qua nhiều chặng hoặc sử dụng hành lang thay thế đang làm gia tăng chi phí logistics. Phí bảo hiểm vận chuyển tăng mạnh, kéo theo áp lực lên giá dầu thế giới. Nhiều dự báo cho thấy giá dầu thế giới có thể tăng thêm khoảng 15 USD mỗi thùng trong năm 2026 nếu tình trạng này kéo dài.

Để giảm thiểu tác động, Cơ quan Năng lượng quốc tế đã triển khai kế hoạch giải phóng khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược nhằm ổn định nguồn cung dầu toàn cầu. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây chỉ là giải pháp tạm thời, bởi eo biển Hormuz vẫn giữ vai trò không thể thay thế trong hệ thống vận tải năng lượng quốc tế.