Xã hội
17/11/2026 18:40Đề xuất không phạt tiền, chỉ cảnh cáo hoặc trừ điểm bằng lái với lỗi giao thông ít nghiêm trọng, vi phạm lần đầu
Phân hóa hành vi vi phạm, tránh xử phạt máy móc
Căn cứ vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính đang trình Quốc hội xem xét, Cục Cảnh sát giao thông (Cục CSGT, Bộ Công an) cho biết sẽ nghiên cứu, tham mưu trình Chính phủ ban hành nghị định mới thay thế Nghị định số 168/2024 (đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 238/2026) về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và quy định trừ, phục hồi điểm giấy phép lái xe (GPLX).
Định hướng trọng tâm của nghị định mới là đánh giá đúng bản chất, tính chất, mức độ nguy hiểm cũng như số lần tái phạm của người điều khiển phương tiện. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật nhưng tránh sự cứng nhắc, máy móc trong thực thi.
Cụ thể, với nhóm hành vi không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông, Cục CSGT dự kiến tách bạch thành hai nhóm tình huống:
Giữ nguyên chế tài nghiêm khắc: Áp dụng đối với các hành vi cố tình vi phạm, bao gồm trường hợp đèn đỏ đã bật sáng nhưng tài xế vẫn cố tình vượt qua nút giao, hoặc điều khiển xe đi vào giao lộ khi đèn đỏ gây cản trở, xung đột với các luồng phương tiện khác.
Xem xét riêng các tình huống ít nguy hiểm: Phân biệt rạch ròi giữa hành vi cố ý vượt đèn với trường hợp xe đang di chuyển khi đèn vừa chuyển sang vàng rồi dừng lại, hoặc hành vi rẽ phải khi đèn đỏ nhưng không gây nguy hiểm hay cản trở giao thông.
Đối với các lỗi ít nghiêm trọng nêu trên và những vi phạm không phải nguyên nhân trực tiếp dẫn tới tai nạn giao thông, cơ quan soạn thảo nghiên cứu áp dụng hình thức phạt cảnh cáo, hoặc kết hợp cảnh cáo với trừ điểm GPLX nếu người lái xe vi phạm lần đầu. Mức phạt tiền nghiêm khắc hơn sẽ chỉ đặt ra khi người điều khiển phương tiện tái phạm.
(Hiện hành, theo Nghị định 168/2024, lỗi không chấp hành hiệu lệnh đèn tín hiệu giao thông bị phạt từ 18-20 triệu đồng đối với ô tô, 4-6 triệu đồng đối với xe máy và cùng bị trừ 4 điểm GPLX).
Bắt buộc có chứng cứ điện tử khi xử phạt lỗi đèn tín hiệu
Song song với việc điều chỉnh mức phạt, Cục CSGT định hướng siết chặt quy trình xử lý nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân. Theo đó, việc lập biên bản xử phạt lỗi vượt đèn tín hiệu giao thông bắt buộc phải có dữ liệu, chứng cứ điện tử đi kèm. Quy định này giúp xác định chính xác hành vi và thời điểm vi phạm một cách khách quan, minh bạch, hạn chế tối đa tranh cãi. Nếu không đồng tình với kết quả trích xuất dữ liệu, người dân hoàn toàn có quyền khởi kiện quyết định xử phạt ra tòa án hành chính.
Đại diện Cục CSGT khẳng định quan điểm xuyên suốt của chính sách là giáo dục, nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật và phòng ngừa tai nạn, chứ không đặt nặng mục tiêu thu tiền phạt. Do đó, trong khi vẫn trừng trị nghiêm các hành vi coi thường tính mạng cộng đồng, pháp luật cần có độ mở nhân văn cho những sơ suất nhỏ, vi phạm lần đầu.
Hiện tại, các nội dung này mới dừng ở bước nghiên cứu, định hướng đề xuất chính sách và chưa có hiệu lực áp dụng. Việc hoàn thiện, ban hành quy định mới sẽ được thực hiện chặt chẽ theo đúng trình tự luật định.
TN (SHTT)