Khắp các nẻo đường làng, ngõ xóm và khu dân cư, rác thải bị vứt ngổn ngang thành từng đống lớn, từ bao bì nilon, phế phẩm đồ ăn, bỉm trẻ em đến cả xác súc vật đang thối rữa.

Mùi hôi thối xuất hiện ở nhiều nơi, biến cuộc sống sinh hoạt thường nhật của người dân thành chuỗi ngày ngột ngạt và đe dọa trực tiếp tới sức khỏe cộng đồng.   

Theo phản ánh của người dân, dù tiền phí dịch vụ thu gom rác hàng tháng không hề thiếu một đồng, nhưng khâu vận chuyển và xử lý lại bị bỏ bê. Mỗi sớm mai thức dậy, lượng rác thải mới lại tiếp tục chất đống ngay trước cửa nhà, trong khi lối thoát cho số rác cũ vẫn chưa được xử lý.

17-1792241179-rac-chat-dong-boc-mui-hoi-thoi-anh-huong-cuoc-song-nguoi-dan-tai-mot-xa-o-thanh-hoa
Rác thải chất đống ở nhiều nơi trên địa bản xã Xuân Du, tỉnh Thanh Hóa (Ảnh: VOV)

Bà Nguyễn Thị Phương, trú tại thôn 5, không giấu nổi sự bức xúc: “Mùi hôi thối từ các điểm rác tồn đọng phát tán vào nhà, tôi phải đóng cửa cả ngày. Đặc biệt, rác hữu cơ phân hủy cùng xác động vật chết và các loại chất thải sinh hoạt khác không chỉ gây mất mỹ quan đường làng, ngõ xóm mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh ruồi, muỗi, vi khuẩn và dịch bệnh.”  

Bà Cao Thị Quyên, người dân thôn 2, xã Xuân Du, cho biết: “Khoảng nửa tháng nay, người dân phải sống chung với tình trạng rác thải ùn ứ. Những ngày nắng nóng, mùi hôi thối từ các điểm tập kết rác bốc lên nồng nặc, ruồi, muỗi và các loại côn trùng xuất hiện nhiều, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.”  

Nguy cơ bùng phát ô nhiễm ngày càng hiện hữu khi lượng rác từ các hộ gia đình, cơ quan, trường học vẫn phát sinh đều đặn mỗi ngày mà chưa có phương án thu dọn dứt điểm.

Theo hồ sơ, từ năm 2019, các xã Xuân Du, Phượng Nghi và Cán Khê từng phối hợp hợp đồng với Công ty Cổ phần Môi trường Xanh - Sạch - Đẹp Thành Tâm để đưa rác về lò đốt tại thôn Hải Tiến, xã Như Thanh, bao phủ tới 93% hộ dân với mức phí 4.000 đồng/người/tháng.

Đến hết tháng 2/2026, đơn vị này ngừng hoạt động. Nhằm khỏa lấp khoảng trống, tháng 3/2026, UBND xã Xuân Du ký hợp đồng mới với Công ty Cổ phần Xây dựng và Quản lý công trình giao thông Công chính, Nông Cống với cùng mức giá.  

17-1792241226-rac-chat-dong-boc-mui-hoi-thoi-anh-huong-cuoc-song-nguoi-dan-tai-mot-xa-o-thanh-hoa
Rác thải xuất hiện gần một khu vực trường học ở xã Xuân Du, tỉnh Thanh Hóa (Ảnh: VOV)

Thế nhưng, giải pháp này chỉ duy trì được ít tháng. Đến ngày 9/9/2026, phía doanh nghiệp bất ngờ phát văn bản thông báo ngừng nhận rác tại các xã thuộc huyện Như Thanh cũ (trong đó có Xuân Du) kể từ ngày 1/10/2026.

Giải thích về sự cố này, ông Nguyễn Quang Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Du, cho biết: “Các đợt mưa kéo dài trong tháng 9 vừa qua cùng các sự cố khách quan như: mất điện, hư hỏng hệ thống máy móc thiết bị,... khiến công suất xử lý của Công ty Cổ phần Xây dựng và Quản lý công trình giao thông Công chính, Nông Cống chỉ đạt khoảng 40-50%. Vì vậy, công ty không tiếp nhận được hết lượng rác phát thải trên địa bàn tại một số địa phương.”  

Việc bị đối tác đột ngột đơn phương dừng dịch vụ đã đẩy lãnh đạo xã Xuân Du vào thế bị động và áp lực vô cùng nặng nề trong việc tìm kiếm đơn vị thay thế. Xã đã khẩn thiết đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND tỉnh giới thiệu các đơn vị đủ năng lực, công nghệ và công suất tiếp nhận để sớm ký kết hợp đồng mới.  

Song song với việc tìm kiếm đơn vị mới, UBND xã Xuân Du cũng chủ động gửi văn bản tới UBND xã Nông Cống, đề nghị tạo điều kiện để Công ty Cổ phần Xây dựng và Quản lý công trình giao thông Công chính, Nông Cống tiếp tục thu gom rác cho địa bàn.

Để chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp, xã Xuân Du cam kết sẽ khảo sát, lập các bãi tập kết tạm thời có che bạt và lót đáy đúng tiêu chuẩn kỹ thuật. Khi gặp bão gió hoặc trục trặc máy móc tại nhà máy, địa phương sẽ chủ động lưu trữ tạm thời tại chỗ và linh hoạt điều tiết tần suất chuyên chở, tránh để khu xử lý tập trung của xã Nông Cống bị quá tải hay gián đoạn.  

Lúc này, mong mỏi lớn nhất của hàng nghìn người dân xã Xuân Du là chính quyền các cấp cùng doanh nghiệp sớm tìm được tiếng nói chung, nhanh chóng đưa xe chuyên dụng về giải tỏa các bãi rác tự phát, chấm dứt cảnh ô nhiễm bủa vây và khôi phục lịch thu gom đều đặn để trả lại môi trường sống trong lành cho làng quê. 

PV (SHTT)