Không gian mạng đang phải đối mặt với một cuộc "xâm lăng" thầm lặng nhưng vô cùng mạnh mẽ từ công nghệ.

Một khảo sát mới đây đã gióng lên hồi chuông cảnh báo khi chỉ ra rằng, gần 60% video trên nền tảng TikTok và hơn 20% nội dung trên YouTube hiện nay thực chất là những video chất lượng thấp, được nhào nặn hoàn toàn bởi trí tuệ nhân tạo (AI). Thực trạng này cho thấy các dịch vụ chia sẻ video lớn đang dần bị bủa vây bởi làn sóng nội dung "mì ăn liền" do máy móc tạo ra.

25-1782353167-bao-dong-lan-song-rac-ai-gan-60-video-tren-tiktok-va-hon-20-tren-youtube-duoc-tao-hoan-toan-bang-tri-tue-nhan-tao
Ảnh minh họa.

Số liệu giật mình và "vùng trũng" nội dung dành cho trẻ em

Theo trang tin công nghệ TNW, nền tảng chỉnh sửa video trực tuyến Kapwing đã tiến hành một cuộc nghiên cứu quy mô nhằm đo lường mức độ phủ sóng của "rác AI" (AI slop). Các nhà nghiên cứu đã phân tích tổng cộng 10.742 video TikTok thuộc 20 danh mục thịnh hành nhất, đồng thời quét thêm 500 video đầu tiên xuất hiện trong mục "Dành cho bạn" của một tài khoản hoàn toàn mới. Kết quả thu được khiến nhiều người ngỡ ngàng: có tới 59% nội dung hiển thị là sản phẩm của AI. Khi thực hiện một thử nghiệm tương tự trên YouTube trước đó, tỷ lệ này cũng đã chạm ngưỡng đáng lo ngại là 21%.

Tuy nhiên, bức tranh toàn cảnh còn trở nên tồi tệ và đáng sợ hơn khi nhìn vào danh mục nội dung dành cho con trẻ. Trong số 100 video ngẫu nhiên được kiểm tra có gắn thẻ hashtag #CartoonKids (hoạt hình trẻ em), các chuyên gia phát hiện có tới 97 video được sản xuất bằng trí tuệ nhân tạo, và chỉ vỏn vẹn đúng 3 video là có bàn tay dàn dựng của con người. Xu hướng áp đảo này cũng lặp lại ở các từ khóa phổ biến khác như #cartoons (hoạt hình) và #babysong (nhạc thiếu nhi) với tỷ lệ cùng chạm mức 83%, trong khi hashtag #forkids (dành cho trẻ em) giữ mức 79%.

Đáng chú ý, đại diện phía Kapwing lưu ý rằng con số 59% kể trên thực tế vẫn chưa phản ánh hết quy mô của làn sóng này. Tỷ lệ video AI trên không gian mạng chắc chắn còn cao hơn rất nhiều, bởi thuật toán nghiên cứu mới chỉ ghi nhận và phân tích được những video sử dụng kịch bản thô sơ cùng giọng đọc nhân tạo một cách lộ liễu, rõ ràng.

Vì sao máy móc "lên ngôi" và cách người dùng giải cứu bảng tin của chính mình

Lý giải về nguyên nhân dẫn đến sự bùng nổ của vấn nạn này, bà Ana Maria Constantin, đại diện của nhóm khảo sát, nhận định lỗi một phần nằm ở chính cơ chế vận hành của các nền tảng mạng xã hội hiện nay. Việc các thuật toán ưu tiên số lượng bài đăng hơn là chất lượng nội dung đã vô tình tạo ra một lỗ hổng, khuyến khích người dùng liên tục xuất bản các video sản xuất hàng loạt, hời hợt nhằm mục đích câu lượt xem và trục lợi, kiếm tiền từ lượt truy cập.

Dù thực trạng tương đối ảm đạm, trang 9to5Mac cho biết người dùng vẫn có một tia hy vọng để tự bảo vệ không gian giải trí của mình. Điểm tích cực duy nhất được chỉ ra là hành vi của người dùng có thể "huấn luyện" ngược lại bộ lọc của TikTok lẫn YouTube để thanh lọc bớt các nội dung rác.

Nghiên cứu chứng minh rằng "rác AI" thường có xu hướng tập trung dày đặc nhất ở các tài khoản mới thiết lập, do hệ thống chưa ghi nhận được lịch sử xem cụ thể của chủ tài khoản. Nếu người dùng chủ động lướt qua thật nhanh hoặc nhấn vào nút ẩn đi những video chất lượng thấp này, thuật toán của hệ thống sẽ dần dần tự điều chỉnh hành vi bám đuổi, từ đó trả lại ưu thế cho các video do con người trực tiếp sáng tạo. Dù vậy, giới chuyên gia vẫn nhìn nhận đây là một số liệu đầy báo động, và nếu các nền tảng không có biện pháp can thiệp mạnh mẽ, làn sóng ô nhiễm nội dung do AI gây ra sẽ còn tràn ngập và tinh vi hơn nữa trong tương lai gần.