Một tình huống nhạy cảm liên quan đến công nghệ Starlink được cho là đã khiến Elon Musk đưa ra quyết định quan trọng. Động thái này sau đó đã làm gián đoạn hệ thống liên lạc của lực lượng Nga trên chiến trường.

Theo nguồn tin từ The Atlantic, quyết định siết quyền truy cập Starlink của SpaceX được đưa ra sau một sự cố xảy ra vào cuối tháng 1 tại Kiev, Ukraine. Khi đó, một UAV tấn công của Nga được cho là mang theo thiết bị đầu cuối Starlink đã tiến vào khu vực cơ quan chính phủ, hướng về Văn phòng Tổng thống.

Chiếc drone - được xác định là mẫu BM-35 - sau đó đâm vào một tòa nhà gần đó, gây thiệt hại nhẹ và không có thương vong. Tuy nhiên, vụ việc khiến giới chức Ukraine lo ngại việc Nga sử dụng Starlink để điều khiển UAV theo thời gian thực trong các cuộc tấn công.

Sau sự cố, các quan chức Ukraine đã trực tiếp liên hệ với SpaceX để yêu cầu hạn chế quyền truy cập công nghệ này đối với phía Nga. Dù Musk không công khai bình luận, ban lãnh đạo SpaceX được cho là đã chỉ đạo siết kiểm soát hệ thống, ưu tiên các thiết bị được xác thực bởi Ukraine.

Thiết bị Starlink. (Ảnh: AFP)

Theo phía Ukraine, từ ngày 5/2 nhiều thiết bị đầu cuối Starlink do lực lượng Nga sử dụng đã bị vô hiệu hóa. Điều này khiến quá trình phối hợp tác chiến, hậu cần và điều khiển UAV của họ gặp nhiều khó khăn.

Các đơn vị trinh sát Ukraine cho biết ngay trong ngày hệ thống bị ngắt, cường độ pháo kích, hoạt động UAV và các cuộc tấn công bằng drone góc nhìn thứ nhất của Nga đều giảm rõ rệt. Việc liên lạc giữa các đơn vị cũng trở nên khó khăn hơn.

Sự gián đoạn này được cho là đã tạo cơ hội để Ukraine mở các đợt phản công cục bộ. Trong những ngày sau đó, lực lượng Kiev được cho đã giành lại hàng trăm km² lãnh thổ ở khu vực đông nam.

Trong xung đột hiện đại, Internet vệ tinh đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì liên lạc và hỗ trợ tác chiến công nghệ cao, đặc biệt là các hoạt động drone.

Theo nhà phân tích quân sự Franz-Stefan Gady, mạng vệ tinh hiện trở thành “một trong những yếu tố quan trọng nhất” đối với cách thức tiến hành chiến sự của Ukraine.

Hình ảnh từ drone Ukraine cho thấy quân đội Nga sử dụng nhiều thiết bị đầu cuối Starlink trên chiến trường.

Ban đầu, Starlink được phương Tây cung cấp để giúp Ukraine duy trì liên lạc khi hạ tầng viễn thông bị phá hủy. Tuy nhiên theo Kiev, các thiết bị này sau đó cũng xuất hiện ngày càng nhiều ở khu vực do Nga kiểm soát.

Việc mất quyền truy cập Starlink khiến Nga phải phụ thuộc nhiều hơn vào liên lạc vô tuyến truyền thống, phương thức có tốc độ thấp và dễ bị đánh chặn hơn.

Theo các nhà phân tích Ukraine, Moscow đang tìm kiếm các giải pháp thay thế, bao gồm hệ thống vệ tinh nội địa. Tuy nhiên, các thiết bị này được cho là có tốc độ và độ ổn định kém hơn Starlink, đồng thời kích thước lớn khiến việc triển khai trên chiến trường trở nên khó khăn.

Dù việc ngắt Starlink chưa tạo ra thay đổi mang tính bước ngoặt trên toàn chiến tuyến, động thái của SpaceX vẫn được xem là yếu tố góp phần làm chậm đà tiến của lực lượng Nga trong giai đoạn đầu tháng 2.