DeepSeek sau “khoảnh khắc lịch sử” giờ ra sao?

aA

Gần một năm sau khi trình làng mô hình R1, DeepSeek vẫn chưa tạo ra thêm một cú hích lớn, song cái tên này tiếp tục nằm trong tâm điểm theo dõi của giới công nghệ toàn cầu. Nhiều chuyên gia đang chờ đợi việc start-up Trung Quốc sẽ ra mắt một mô hình AI mới trong những tháng đầu năm nay.

Xuất phát điểm là một công ty non trẻ ít người biết đến, DeepSeek bất ngờ vươn lên thành hiện tượng chỉ sau hơn một năm hoạt động. Sự xuất hiện của mô hình R1 được xem là dấu mốc quan trọng, xóa bỏ nhiều nghi ngờ về năng lực đổi mới công nghệ của Trung Quốc trong bối cảnh bị Mỹ siết chặt các biện pháp kiểm soát.

Giới công nghệ gọi đây là “khoảnh khắc DeepSeek”, gợi nhớ tới sự kiện Liên Xô phóng vệ tinh Sputnik trong lịch sử. Việc DeepSeek công bố R1 được đánh giá là thách thức trực diện vị thế dẫn đầu của Mỹ, đến mức Tổng thống Donald Trump cũng thừa nhận đây là một “hồi chuông cảnh tỉnh” đối với tham vọng công nghệ của Washington.

Theo Kevin Xu, nhà sáng lập quỹ phòng hộ công nghệ Interconnected Capital, DeepSeek sẽ luôn giữ vị trí đặc biệt trong tiến trình phát triển AI của Trung Quốc, bởi đã góp phần định hình lại mối quan hệ vừa hợp tác vừa cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực này.

Cùng quan điểm, bà Chelsey Tam, chuyên gia phân tích cổ phiếu cấp cao tại Morningstar, nhận định DeepSeek đã chứng minh khả năng xây dựng mô hình AI mạnh mẽ với ngân sách hạn chế và trong điều kiện bị cấm vận. Điều này phản ánh rõ quyết tâm vượt qua các rào cản công nghệ mà Mỹ áp đặt.

Trong khi nhiều công ty Mỹ như OpenAI hay Anthropic hạn chế quyền tiếp cận công nghệ và xếp Trung Quốc vào nhóm quốc gia “không được hỗ trợ”, DeepSeek lại lựa chọn hướng đi ngược lại khi cung cấp mô hình miễn phí cho cộng đồng toàn cầu. Chiến lược này được cho là nhằm gia tăng mức độ phụ thuộc của các doanh nghiệp quốc tế vào công nghệ AI do Trung Quốc phát triển.

Áp lực từ sự nổi lên của DeepSeek lớn đến mức CEO OpenAI Sam Altman từng thừa nhận những tính toán ban đầu là chưa đúng, buộc công ty phải xem xét lại cách tiếp cận với mã nguồn mở.

Thành công ban đầu của DeepSeek cũng tạo động lực cho nhiều doanh nghiệp AI Trung Quốc khác như Alibaba, Moonshot AI, Zhipu AI hay MiniMax đồng loạt ra mắt các mô hình mới và thu hút sự chú ý toàn cầu trong năm qua. Theo Adina Yakef, nhà nghiên cứu tại Hugging Face, nhiều mô hình được phát hành với giấy phép rất cởi mở, cho phép doanh nghiệp dễ dàng sử dụng, chỉnh sửa và thương mại hóa mà không gặp trở ngại pháp lý.

Dữ liệu từ OpenRouter cho thấy các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc đã tăng thị phần sử dụng hàng tuần từ mức 1,2% lên gần một phần ba tổng lưu lượng trong một số giai đoạn.

Tuy nhiên, kể từ khi trở thành tâm điểm, DeepSeek cũng phải đối mặt với cạnh tranh ngày càng gay gắt từ chính các đối thủ trong nước. Nhiều công ty nội địa đã tung ra những mô hình tiên tiến, tích cực chia sẻ nghiên cứu và tham gia sâu hơn vào cộng đồng AI toàn cầu.

Dù sở hữu nền tảng kỹ thuật tốt và đóng góp đáng kể cho phong trào mã nguồn mở, DeepSeek vẫn bị đánh giá là chưa tạo ra những đột phá nghiên cứu mang tính nền tảng. Theo Jordan Nanos, nhà nghiên cứu tại Semianalysis, đây là điểm khiến công ty phần nào lép vế so với một số đối thủ.

Sau một năm kể từ “khoảnh khắc DeepSeek”, thị trường đang dõi theo xem liệu start-up này có thể duy trì đà tăng trưởng và tiếp tục giới thiệu một mô hình AI đủ sức tạo tiếng vang mới hay không. Jordan Nanos cho rằng DeepSeek nhiều khả năng sẽ ra mắt sản phẩm mới vào thời điểm cận Tết Nguyên đán, tập trung cải thiện khả năng suy luận, trong khi Kevin Xu kỳ vọng các nâng cấp đáng chú ý sẽ nằm ở mảng AI đa phương thức.