Cảm giác chatbot AI luôn lắng nghe và không phán xét khiến nhiều người thoải mái chia sẻ bí mật, chuyện riêng tư. Tuy nhiên, những cuộc trò chuyện này không nên mặc định được xem là hoàn toàn riêng tư.

Với nhiều người, trò chuyện cùng ChatGPT hay các chatbot AI khác ngày càng giống như đang tâm sự với một người quen. Họ có thể kể những câu chuyện khó nói, chia sẻ vấn đề trong công việc, các mối quan hệ, tài chính hoặc thậm chí những bí mật không muốn tiết lộ với người thân.

Chính sự thuận tiện và cảm giác không bị phán xét khiến lượng thông tin cá nhân được đưa vào chatbot ngày càng nhiều. Tuy nhiên, đằng sau trải nghiệm trò chuyện tự nhiên đó vẫn là một hệ thống công nghệ vận hành trên máy chủ và chịu sự quản lý dữ liệu của nhà cung cấp.

Một phần ba người dùng từng kể bí mật cho AI

Khảo sát “The AI Privacy Problem” của DuckDuckGo cho thấy khoảng 1/3 người sử dụng AI thừa nhận từng chia sẻ với chatbot một bí mật mà họ không muốn nói với những người đáng tin cậy trong cuộc sống.

Điều này cho thấy chatbot đang dần vượt khỏi vai trò của một công cụ tìm kiếm thông tin. Với không ít người, AI trở thành nơi để họ giãi bày những vấn đề cá nhân.

07-1788755928-dung-bien-chatgpt-thanh-nhat-ky-ca-nhan-sai-lam-nhieu-nguoi-dang-mac-phai
1/3 người sử dụng AI từng kể cho chatbot một bí mật mà họ không muốn kể với người khác. Ảnh: DuckDuckGo

Tuy nhiên, việc người dùng cảm thấy cuộc trò chuyện chỉ diễn ra giữa mình và chatbot không đồng nghĩa nội dung đó chắc chắn chỉ tồn tại giữa hai bên.

Theo Washington Post, trong hai năm qua đã có khoảng một chục vụ việc tại tòa án trong đó nội dung trò chuyện với chatbot được dẫn lại trong hồ sơ công khai. Điều này cho thấy dữ liệu hội thoại có thể xuất hiện trong các quy trình pháp lý tùy thuộc vào hoàn cảnh và yêu cầu của cơ quan chức năng.

Xóa cuộc trò chuyện không có nghĩa mọi dữ liệu biến mất

Rủi ro về quyền riêng tư cũng có thể xuất phát từ môi trường sử dụng AI. Với những người dùng dịch vụ AI thông qua tài khoản hoặc hệ thống của doanh nghiệp, các cuộc trò chuyện có thể chịu sự quản lý của chính tổ chức đó.

Bên cạnh đó, các công ty AI có thể phải lưu giữ dữ liệu trong một số trường hợp theo yêu cầu pháp luật. Vì vậy, việc xóa một cuộc trò chuyện khỏi giao diện không đồng nghĩa mọi bản sao của dữ liệu lập tức biến mất khỏi hệ thống.

Jen King, nhà nghiên cứu về quyền riêng tư tại Viện Trí tuệ nhân tạo lấy con người làm trung tâm của Đại học Stanford, cho rằng người dùng không thể chắc chắn cuộc trò chuyện với chatbot hoàn toàn riêng tư nếu không sử dụng những chế độ được thiết kế nhằm hạn chế việc lưu trữ dữ liệu.

Đáng chú ý, nhận thức của người dùng về vấn đề này lại chưa theo kịp mức độ phổ biến của chatbot.

Theo khảo sát DuckDuckGo, 53% người dùng thường xuyên cho biết họ không biết chatbot AI có thể sử dụng dữ liệu từ cuộc trò chuyện để phục vụ việc huấn luyện. Trong khi đó, 75% không biết nội dung trao đổi với các mô hình ngôn ngữ lớn có thể bị cơ quan thực thi pháp luật yêu cầu cung cấp.

Chatbot càng hữu ích, người dùng càng dễ chia sẻ nhiều hơn

Cách con người sử dụng chatbot cũng đang thay đổi. Thay vì chỉ nhập một câu hỏi ngắn, người dùng thường cung cấp thêm bối cảnh để AI đưa ra câu trả lời phù hợp hơn.

Một câu hỏi về công việc có thể đi kèm thông tin về công ty, đồng nghiệp và các mối quan hệ. Một vấn đề tài chính có thể chứa nhiều dữ liệu cá nhân. Những câu chuyện riêng tư cũng thường được kể với rất nhiều chi tiết.

Theo thời gian, điều này khiến các cuộc hội thoại với AI có thể chứa lượng thông tin nhạy cảm lớn hơn nhiều so với một truy vấn tìm kiếm thông thường.

Chatbot có thể mang lại cảm giác như một “người nghe” luôn sẵn sàng tiếp nhận câu chuyện mà không phán xét. Nhưng về bản chất, đây vẫn là một dịch vụ công nghệ hoạt động trên hạ tầng máy chủ và chịu sự chi phối của các chính sách liên quan đến lưu trữ, xử lý dữ liệu.

Một sự cố xảy ra vào tháng 7 càng cho thấy nguy cơ này khi một lượng lớn cuộc trò chuyện với chatbot Claude của Anthropic từng được phát hiện có thể truy cập trên Internet. Đây cũng không phải lần đầu nội dung hội thoại của chatbot bị lộ ra ngoài.

Không nên coi chatbot là cuốn nhật ký

Những sự cố và cách dữ liệu được xử lý cho thấy nội dung trò chuyện với AI có thể trở thành một dạng thông tin nhạy cảm mới.

Khác với lịch sử tìm kiếm, một cuộc trò chuyện với chatbot thường chứa nhiều bối cảnh, chi tiết và có thể tập hợp nhiều loại dữ liệu cá nhân trong cùng một phiên.

Vì vậy, giới chuyên gia khuyến cáo người dùng không nên xem chatbot như một cuốn nhật ký cá nhân. Những thông tin mà việc bị tiết lộ có thể gây hậu quả, chẳng hạn dữ liệu tài chính, thông tin xác thực, bí mật nghề nghiệp hay những vấn đề riêng tư sâu sắc, không nên được đưa vào chatbot nếu không thực sự cần thiết.

Trước khi chia sẻ thông tin nhạy cảm, người dùng cũng nên kiểm tra cách dịch vụ AI lưu trữ và sử dụng dữ liệu. Với những cuộc trao đổi đòi hỏi mức độ riêng tư cao, các chế độ trò chuyện tạm thời hoặc dịch vụ có cơ chế rõ ràng về việc không lưu và không sử dụng nội dung cho mục đích khác sẽ là lựa chọn cần được cân nhắc.

Sự tiện lợi của chatbot khiến việc chia sẻ trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Nhưng càng coi AI như một “người để tâm sự”, người dùng càng cần nhớ rằng phía sau cuộc trò chuyện vẫn là một hệ thống công nghệ, chứ không phải một cuốn nhật ký chỉ mình họ có thể mở ra.

Bảo Ngọc (SHTT)