Facebook sử dụng AI thế chỗ người dùng đã chết: Tham vọng gây tranh cãi của Meta

Điều gây rúng động nhất là tính năng này không chỉ thay thế người dùng trong những giai đoạn "cai nghiện kỹ thuật số" mà còn có thể đóng vai trò "thế thân" cho những người đã qua đời.

Được nộp đăng ký từ năm 2023 dưới sự dẫn dắt của Giám đốc công nghệ Andrew Bosworth, công nghệ này sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn để tạo ra một bản sao kỹ thuật số. Hệ thống sẽ tự đào tạo dựa trên dữ liệu đặc thù của cá nhân như lịch sử bình luận, lượt thích và phong cách đăng bài. Từ đó, "bản sao" này có thể tự động tương tác với nội dung của người khác, trả lời tin nhắn, thậm chí thực hiện các cuộc gọi âm thanh và video với phong thái giống hệt chủ nhân tài khoản.

Lý giải về ý tưởng này, tài liệu của Meta cho rằng sự vắng mặt của một người trên không gian mạng – dù là tạm thời hay vĩnh viễn – sẽ tạo ra một khoảng trống tinh thần cho những người theo dõi. Công cụ này được kỳ vọng sẽ giúp duy trì trải nghiệm liền mạch cho cộng đồng, đặc biệt hữu ích với những nhà sáng tạo nội dung cần nghỉ ngơi mà không muốn làm gián đoạn việc kinh doanh. Thậm chí, Mark Zuckerberg từng nhận định rằng việc tương tác với một hình đại diện ảo của người thân đã khuất có thể mang lại sự an ủi nhất định cho những người đang trong quá trình đối mặt với nỗi đau mất mát.

Tuy nhiên, tham vọng này ngay lập tức vấp phải làn sóng phản đối quyết liệt từ giới chuyên gia. Giáo sư Edina Harbinja từ Đại học Birmingham cảnh báo về những hệ lụy sâu sắc liên quan đến đạo đức, pháp lý và quyền riêng tư sau khi chết. Nhiều ý kiến cho rằng việc dùng AI để mô phỏng người quá cố là một sự can thiệp thô bạo vào quy trình tâm lý tự nhiên của sự đau buồn. Giáo sư xã hội học Joseph Davis từ Đại học Virginia bày tỏ sự lo ngại khi cho rằng công nghệ này sẽ khiến người ở lại khó lòng đối mặt với thực tế và đưa ra lời kêu gọi: "Hãy để người chết được an nghỉ".

Mặc dù Meta không phải là đơn vị duy nhất theo đuổi lĩnh vực này – khi các startup như Replika, YOV hay "ông lớn" Microsoft cũng từng có những động thái tương tự – nhưng quy mô khổng lồ của Facebook và Instagram khiến dự án này trở nên nhạy cảm hơn bao giờ hết. Bên cạnh ý nghĩa nhân văn mà Meta đưa ra, các chuyên gia nhận định mục tiêu kinh doanh mới là động cơ chính: duy trì sự tương tác, làm giàu nội dung và thu thập dữ liệu bất tận cho hệ sinh thái AI của hãng.

Dù bằng sáng chế đã được cấp, người phát ngôn của Meta khẳng định công ty hiện chưa có kế hoạch cụ thể để triển khai dự án này vào thực tế. Việc đăng ký chỉ đơn thuần là để công bố các ý tưởng sáng tạo. Dẫu vậy, sự tồn tại của công nghệ "hồi sinh kỹ thuật số" vẫn tiếp tục thổi bùng lên những cuộc tranh luận gay gắt về ranh giới giữa sự an ủi công nghệ và đạo đức làm người trong kỷ nguyên số.